W czasie wizyty w Jaruzelimie przy okazji wstępnego oddania do użytku Zamku Generała zauważyłem tajemniczą konstrukcję wałową na północ od Starej Rusi, niedaleko mojej nowej siedziby. Wstępne oględziny pozwoliły zakwalifikować mi obiekt jako grodzisko obronne - ślad dawnego grodu. Teren ten miał być niedługo przekształcony w pola uprawne, ale nakazałem wstrzymanie prac i otoczenie wałów ochroną. W najbliższym czasie planuję rozpocząć jego badania - zacznę od kwerendy i zgłębienia się w historię obecnego lenna, a następnie nakażę przeprowadzenie robót archeologicznych. O efektach będę informował na bieżąco.

Grodziska strzeże grupa żołnierzy BFK, którzy odganiają dziadów, włóczęgów i czarnych archeologów.

Wstępna kwerenda pozwoliła mi stwierdzić, że po raz pierwszy obiekt został opisany w 1843 roku przez lokalnego poleskiego etnografa Mitrofana Sierpa-Łęckiego, który podając przybliżone dane techniczne określił grodzisko mianem "Wyżnej Góry", bowiem takiej nazwy używali ówcześni mieszkańcy tych okolic. W odręcznej notatce przechowywanej w Archiwum Uniwersytetu Bialeńskiego (sygnatura AUB SI 2137) pojawiły się niezbyt wiarygodne albo przynajmniej trudne do potwierdzenia hipotezy łączące grodzisko ze starożytnym rodem królewskim Lahazydów. W latach dwudziestych ubiegłego stulecia przeprowadzono pierwsze i jedyne jak dotąd wykopaliska archeologiczne (kierownik - mgr Drzewosław Szarzec), które jednak miały charakter dosyć nieudolny, na wpół amatorski. Uszkodzeniu uległ wówczas wschodni wał. Odnalezione przedmioty (kilka sztuk broni, fragmenty narzędzi oraz naczyń) zaginęły i obecnie nie jest możliwe ich wykorzystanie, bo nie zostały nawet należycie opracowane.

Szczęśliwie ani wcześniej ani później grodzisko nie było dewastowane, co rodzi nadzieję owocnych wykopalisk. Te jednak na szerszą skalę będzie można przeprowadzić dopiero na wiosnę. Jesienią natomiast zostaną wykonane pomiary, a także wstępne, robocze wykopy w wybranych miejscach. Ja tymczasem będę nadal zagłębiał się w to, co wiemy o najdawniejszych losach regionu.

Nadchodzi wiosna, więc zgodnie z zapowiedziami powoli przymierzamy się do rozpoczęcia wykopów na terenie grodziska koło Starej Rusi. Zaczęliśmy od pomiarów: kompleks dawnego grodu zajmuje powierzchnię około 90 hektarów. Główny obiekt ze śladami dawnych umocnień otoczony jest pojedynczym, dobrze zachowanym wałem o wysokości 3-5 metrów i o szerokości u podstawy 20-28 metrów. Ów wał otacza owalną (sercowatą) przestrzeń o wymiarach mniej więcej 110x130 metrów i powierzchni 1,3 hektara. W części południowej znajduje się obniżenie będące prawdopodobnie śladem bramy wjazdowej. Z kolei w części zachodniej widoczne są ślady dwuczłonowego podgrodzia, również otoczonego wałami. Na wschód od grodziska, w odległości od kilkudziesięciu do dwustu metrów znajdują się pozostałości osady służebnej oraz cmentarzyska. Jedna osada i wszystkie cmentarzyska znajdują się za niewielkim potokiem o nazwie Grodówka. Każdy z segmentów zespołu grodowego zostanie w swoim czasie przebadany.