Wyrok w sprawie o sygn. WP | 2/2020 - rozumienie pojęcia "siły zbrojne państw obcych"

[Karol Medycejski]

WYROK
Rady Republiki
z dnia 18 grudnia 2020 roku

Rada Republiki w składzie:

ʿĀlija zawdżat Akrypa
Ronon Dex - sprawozdawca
Karol Medycejski - przewodniczący

po rozpatrzeniu na posiedzeniu jawnym wniosku Prezydenta Republiki Bialeńskiej o wykładnię poprzez odpowiedź na pytanie: czy za "siły zbrojne innych państw" należy uznawać wyłącznie państwa uznawane przez Republikę Bialeńską czy również armie państw nieuznawanych? Dodatkowo wymaga ustalenia, czy za siły zbrojne należy uważać formacje zbrojne podlegające władzom państwa obcego (siły porządkowe, policyjne), które oficjalnie nie są jego siłami zbrojnymi.

o r z e k a

Jako siły zbrojne innych państw w rozumieniu art. 7 ust. 3 Ustawy z dnia 24 marca 2019 roku o Siłach Zbrojnych Republiki Bialeńskiej i służbie wojskowej należy rozumieć każdą formację lub jednostkę organizacyjną, która może być użyta do prowadzenia wojny lub agresji wobec Republiki Bialeńskiej, a która funkcjonuje w ramach podmiotu prawa międzynarodowego, który ma stałą ludność, faktycznie wykonywaną suwerenną władzę oraz posiada infrastrukturę informatyczną pozwalającą na interakcję między ludnością oraz między ludnością a organami władzy oraz na wykonywanie tej władzy.

Uzasadnienie

Zawisła przed Radą Republiki sprawa, choć pozornie nieskomplikowana, wymaga pewnej pogłębionej analizy bialeńskiego systemu prawa a także norm prawnomiędzynarodowych, co jest zadaniem o tyle utrudnionym, że te ostatnie z wymienionych nie są w żaden sposób skodyfikowane. Co więcej, analizując czynności uczestników obrotu prawnomiędzynarodowego nie można wskazać jednolitości w rozumieniu i stosowaniu tych norm.

Analizując zagadnienie zgody na pełnienie służby w siłach zbrojnych państwa trzecich, pojęcie "siły zbrojne" należy rozumieć nie w sposób dosłowny, lecz funkcjonalny. Celem ustawodawcy nie było z pewnością zawężenie rozumienia tego terminu wyłącznie do tradycyjnie pojmowanych sił wojskowych, ani tym bardziej do formacji, które nazywają się wprost siłami zbrojnymi innych podmiotów. Takie bowiem rozumienie mogłoby doprowadzić do absurdalnej sytuacji, w której zmiana nazwy danej formacji lub deklaracja co do jej przeznaczenia, choćby niezgodne z faktycznym przeznaczeniem, powodowałby wyłączenie jej z zakresu normowania art. 7 ust. 3 Ustawy o Siłach Zbrojnych Republiki Bialeńskiej i służbie wojskowej (dalej: Ustawa).

Przechodząc do zagadnienia państwowości i jego rozumienia w bialeńskim systemie prawa, nie ulega wątpliwości, że kryteria uznania państwowości określone w art. 1 ustawy o tym samym tytule oraz przesłanki faktycznego istnienia danego podmiotu w obrocie prawnomiędzynarodowym są różne. Może się zatem zdarzyć, że dana zorganizowana grupa osób uzyska podmiotowość prawnomiędzynarodową, zaś nie będzie spełniać przesłanek do uznania jej za państwo, zgodnie z powołaną ustawą. Może się wręcz zdarzyć, że dany podmiot będzie spełniać powszechnie powoływane kryteria (ludność, władza, terytorium) i będzie uznawany przez wiele podmiotów prawa międzynarodowego za państwo, ale wciąż nie będzie spełniać przesłanek z art. 1 Ustawy o kryteriach uznania innych mikronacji. Niemniej, należy zauważyć, że ustawa ta ma znaczenie wyłącznie dla wewnętrznego obrotu prawnego, a nie dla prawa międzynarodowego.

W związku z tym, że ustawa ta ma znaczenie dla dla spraw wewnętrznych państwa, należy rozważyć jej stosowanie przy odpowiedzi na pytanie dotyczące służby w siłach zbrojnych innych państw. W stosunkach wewnętrznych art. 1 Ustawy o kryteriach uznania innych mikronacji, dotyczący uznawania danej zorganizowanej wirtualnej społeczności (mikronacji) za państwo jest swoistą fikcją prawną, zwłaszcza patrząc przez pryzmat przesłanek ogólnych przyjmowanych w prawie międzynarodowym, które to prawo przyjmuje swoisty automatyzm w kwalifikacji prawnej danych stanów faktycznych po zaistnieniu podstawowych przesłanek, pod warunkiem przyjęcia koncepcji prawa międzynarodowego jako systemu choć częściowo niezależnego od zgodnej woli uczestników obrotu prawnomiędzynarodowego. A zatem takiego, w którym istnieją pewne zasady i reguły, które obowiązują nawet wtedy, gdy nie akceptują ich wszystkie podmioty.

Jednakże, z uwagi na wyżej wskazaną fikcję prawną, generalnie kryteria prawnomiędzynarodowe nie są istotne z punktu widzenia wykładni językowej i systemowej dla ustalenia statusu państwa dla potrzeb wewnętrznego obrotu prawnego w Republice. Jedyny wyjątek stanowi uznanie państwowości danej mikronacji w traktacie, mimo że nie spełnia ona przesłanek z Ustawy o kryteriach uznania innych mikronacji.

Niemniej, zatrzymanie się wyłącznie na konstatacji, że ma tu zastosowanie generalna norma, swoista fikcja prawna, byłoby zatrzymaniem się na etapie jedynie wykładni językowo-logicznej i systemowej. Patrząc zaś celowościowo, racjonalnemu prawodawcy powinno zależeć na generalnym wykluczeniu przypadków, gdy obywatel tego państwa służy w jakiejkolwiek formacji lub jednostce organizacyjnej, niezależnie od jej nazwy, a która może być wykorzystana do prowadzenia wojny lub agresji wobec Republiki (siłach zbrojnych) należących do jakiejkolwiek organizacji, grupy, społeczności choćby była ona zawiązana tylko w sposób nieformalny. Słuszne pytanie, które może pojawić się w tym miejscu, jest takie, czy tak szeroko zakreślona hipoteza mieści się w hipotezie, faktycznie składającej się na normę wynikającą z art. 7 ust. 3. Należy na nie odpowiedzieć negatywnie. Tym bardziej, że istnieją inne przepisy, które można zastosować i niejednokrotnie należy zastosować w tak zakreślonym lub podobnym stanie faktycznym. Mowa tu choćby o zwolnieniu takiej osoby ze służby w Siłach Zbrojnych RB lub wręcz zastosowaniu norm o charakterze kryminalnoprawnym. 

Należy zatem zastanowić się, czy można jakoś zawęzić taką wykładnię teleologiczną, by pozostawała ona w zgodzie z przepisami pozostającymi w systemie prawa. W tym konkretnym przypadku, z uwagi na cel i funkcję ustanowenia przepisu art. 7 ust. 3 Ustawy, istnieje wyjątek od generalnej reguły-fikcji prawnej z art. 1 Ustawy o kryteriach uznania innych państw. Stosując zatem wykładnię celowościową i funkcjonalną, należy uznać, że państwem w rozumieniu art. 7 ust. 3 Ustawy o Siłach Zbrojnych RB i służbie wojskowej jest taki podmiot, który ma stałą ludność, faktycznie wykonywaną suwerenną władzę oraz posiada infrastrukturę informatyczną pozwalającą na interakcję między ludnością oraz między ludnością a organami władzy oraz na wykonywanie tej władzy. Ocena stanu faktycznego, czy dany podmiot spełnia te przesłanki i zachodzi hipoteza określona w art. 7 ust. 3 Ustawy o SZ RB i ma w związku z tym zastosowanie dyspozycja o obowiązku uzyskania zgody należy każdorazowo do właściwego organu, w tym wypadku do Dowódcy Sił Zbrojnych RB.

/-/ Karol Medycejski