Cytat:DNA (kwas deoksyrybonukleinowy) oraz RNA (kwas rybonukleinowy) są kwasami nukleinowymi, na których jest oparte całe życie. Kwasy nukleinowe to nierozgałęzione biopolimery, które składają się z cukrów połączonych mostkami fosfodiestrowymi. Grupa 3’ hydroksylowa reszty cukrowej jednego nukleotydu jest zeestryfikowana grupą fosforanową, która z kolei jest związana z grupa 5’ hydroksylową następnego cukru. Jeśli polinukleotyd jest skończony to na 5’ końcu przy 5 atomie węgla występuje wolna grupa -OH, a na 3’ końcu występuje ona przy 3 atomie węgla.
Ważnymi pojęciami przy kwasach nukleinowych są następujące terminy:
> Nukleozyd - organiczne związki chemiczne, zbudowane z zasady azotowe, połączonej wiązaniem -N-glikozydowym z rybozą lub deoksyrybozą
>Nukleotyd - organiczne związki chemiczne z grupy estrów fosforanowych, zbudowane są z reszty cukrowej, co najmniej jednej reszty fosforanowej i zasady azotowej
Rysunek DNA.
Zasady występujące w kwasach nukleinowych są następujące:
>ADENINA (występuje w DNA i RNA)
![[Obrazek: xtWnQefgAUxAaF8l_zwpD0Ni0T-GhrJ5-KS07M7a...UwLuNAmMnI]](https://lh3.googleusercontent.com/xtWnQefgAUxAaF8l_zwpD0Ni0T-GhrJ5-KS07M7a6vTrI9WCT93wsnF7q1oHLMRWkFWtfozu3NSOjQss4c0OVUZ2Eagb9VzbOoMQXpda_oQYcJEYEiMIf3pV3bVKJvUwLuNAmMnI)
>TYMINA (występuje w DNA)
![[Obrazek: Vl24e6KW3AHSoPm2pU4196zrmnm4AfawHsnQhh7E...x1NlTnAqDd]](https://lh3.googleusercontent.com/Vl24e6KW3AHSoPm2pU4196zrmnm4AfawHsnQhh7EExMg6CzxT1JDLHnNMJQeEtUXtJwdnTVkFFDj6UWp_ByfJ6i7lyt7awo12QakaovyDMRN46n6whq7BeaLkzzdnBx1NlTnAqDd)
>URACYL (występuje w RNA)
![[Obrazek: VEIgmPIvfyy7lxyaC_0XOyoabFU_zP9dHSCl-b3X...cMPBt0ry5b]](https://lh3.googleusercontent.com/VEIgmPIvfyy7lxyaC_0XOyoabFU_zP9dHSCl-b3XN00WR_GX7L7PdFggtCA8BB9r5FhZTmEv0VD-VLfHXW9Fbh97g0L0EqQRfxKJxsU-Wx6uAjT1H3YburzsWdco56cMPBt0ry5b)
>GUANINA (występuje w DNA i RNA)
![[Obrazek: zmP-kThBJDq1aqZ1NAPPP3HNpcSuZUstojMsF0Pr...m9PyO0UuzI]](https://lh3.googleusercontent.com/zmP-kThBJDq1aqZ1NAPPP3HNpcSuZUstojMsF0PrpX-DUd5niThVYB3-9pMBaQSVPPBJTpo6-haW4uZm0WZEOeN01xGkYtUrLJc8eFy9Ygb5v6Oz9Ya4fUzGovBeFzm9PyO0UuzI)
>CYTOZYNA (występuje w DNA i RNA)
![[Obrazek: 35T-M1XpJfxbGHl4Y2inEjtQbm696dqwJlrJpzJA...3Mw0YagdM8]](https://lh6.googleusercontent.com/35T-M1XpJfxbGHl4Y2inEjtQbm696dqwJlrJpzJAfBn0tfWndUroJfkiLA-JlnSDMrVuHlRCFGIhqi-W4XDRmInvJiHJIynyWeVcMFlQ8uNflUCPR3DtceSNejxsoA3Mw0YagdM8)
Zasady azotowe łączą się w kwasach nukleinowych ze sobą zgodnie z zasadą komplementarności tj. adenina z tyminą w DNA, adenina z uracylem w RNA oraz guanina z cytozyną w DNA i RNA.
![[Obrazek: p21aTEHUnt1zez6Emwm5ynp15ApFGMAJQjApT_JX...CBpui1BtB8]](https://lh3.googleusercontent.com/p21aTEHUnt1zez6Emwm5ynp15ApFGMAJQjApT_JXYJGRrh3Y00XXIjSh6ROzRP0RsqC-BbY8jxN6FQ0XgSxlnTu58tB6zXBq3T00_UACUubN4DbQ-8Y8n4c9Iu9Yb0CBpui1BtB8)
![[Obrazek: FStnv2UourIiYExwnLOm8Kv3IrkbjOwEXpiBdKOD...ZDd35DGk1_]](https://lh6.googleusercontent.com/FStnv2UourIiYExwnLOm8Kv3IrkbjOwEXpiBdKODBHTcBdrE75XiPZ6r-Jmd_ZWUxFd21aUMkE0ddGiXFkT9_aG-wfDRMT70SnLGjoBshiF8R1w8cysxrMNHUwRYa-ZDd35DGk1_)
Idealny model DNA który występuje u człowieka ma następujące cechy:
>Strukturę DNA tworzą dwie nici polinukleotydowe, których zasady są komplementarne do zasad nukleotydów drugiej nici (kolejność nukleotydów jednej nici, determinuje kolejność nukleotydów drugiej nici).
>Dwa helikalne łańcuchy polinukleotydowe oplatają wspólną oś, lecz biegną w przeciwnych kierunkach (jedna z 5’ do 3’; druga od 3’ do 5’).
>Rdzeń cukrowo-fosforanowy biegnie na zewnątrz, a zasady purynowe i pirymidynowe są zwrócone do wewnątrz helisy.
>Płaszczyzny zasad są prostopadle do osi helisy, na każdy skręt przypada 10 nukleotydów w każdym łańcuchu, i przypada co 3,4 nm.
>Wewnątrz helisy zasady ułożone w stos, jedna na drugą, co stabilizuje strukturę podwójnej helisy.
>Stabilizacja przez hydrofobowe oddziaływania między zasadami, oraz przez mostki wodorowe, które powstają między zasadami różnych łańcuchów.
W przyrodzie występują kilka typów DNA, poniżej przykłady:
DNA B (u człowieka): DNA A: DNA Z:
![[Obrazek: eUsamc3lBg1qrkf0xaxDKcfRGsVlYyPWWxOgJQLG...KbU7Hc4l-J]](https://lh4.googleusercontent.com/eUsamc3lBg1qrkf0xaxDKcfRGsVlYyPWWxOgJQLG8dsN3u80XTkFrziZVE_mQ84_0-0lbKtrHbzCm-Ww0sD-_MjB3Z_1V3wEHhJ5Pl2DdRZcSuj7SC83AG-XhiqDisKbU7Hc4l-J)
![[Obrazek: XcvsG-N-xvTBz_IoDT62sv42EJzXpJpKnJFLSqWW...wlIaKDfQOa]](https://lh3.googleusercontent.com/XcvsG-N-xvTBz_IoDT62sv42EJzXpJpKnJFLSqWW0tVnkcMS-t5kZOeXW_bkZ2pR9PwPk3Ep8WXdQPL-dKTzLSLfDGRkLfCICp0JeLqiURzPmN5VwUkBYV4Nke0l92wlIaKDfQOa)
![[Obrazek: x1VRYt03Z0JHNezh4eACx6d3pRL_vFe_1OObT1T1...FcG4UslNut]](https://lh6.googleusercontent.com/x1VRYt03Z0JHNezh4eACx6d3pRL_vFe_1OObT1T1CUcMRJ--DMd3i9DisZzun8GS72uyUcjKgmYZQT3VL8PAnHrIwYc4ZBTcqt3KJmJIIvpiEJR_u5Yhhmce1GM9xIFcG4UslNut)
Różnią się one skręcalnością, rozpuszczalnością.
DNA ma różne funkcję w naszych organizmach: służy przekazywaniu informacji genetycznej (genów) komórką i organizmom potomnym, kieruje syntezą białek w organizmie miedzy innymi białek enzymatycznych a dzięki temu, kieruje wszystkimi procesami zachodzącymi w organizmie (metabolizm).
Typów kwasów RNA wyróżniamy kilkanaście, poniżej znajdują się niektóre z nich:
>mRNA (matrycowe, informacyjne RNA) - stanowi matrycę do syntezy białek, czyli translacji. Funkcją mRNA jest przenoszenie informacji genetycznej o sekwencji poszczególnych polipetydów. Cząsteczki mRNA po przyłączeniu do rybosomów stanowią matrycę do syntezy polipeptydów, w której kolejne trójki nukleotydów mRNA (tworząc kodony) są rozpoznawane przez antykodony cząsteczek tRNA transportujących aminokwasy, dzięki czemu w procesie translacji powstaje właściwa sekwencja peptydu. Składa się z około 1200 nukleotydów i przybiera często kształt spinki do włosów.
>tRNA (transportujące) - przenosi zaaktywowane aminokwasy do rybosomów gdzie dochodzi do ich połączenia wiązaniami peptydowymi w kolejności określonej przez mRNA. Są zbudowane z ok 75 nukleotydów i układają się w kształt koniczyny, wieloramiennego tworu.
Rysunek tRNA.
>rRNA (rybosomowy) - główny składnik rybosomów, oraz katalizuje syntezę białka. Struktura rRNA jest rozbudowana i stworzony jest z około 100-4500 nukleotydów. Występuje zarówno w fragmentach jednoniciowych, jak i dwuniciowych.