Cytat:

Umiłowani Bracia i Siostry w Chrystusie Panu!

Gdy zaczyna się jesienne zamieranie przyrody, Kościół kieruje naszą myśl ku życiu wiecznemu. Świątynia, w której się gromadzimy, jest symbolem nieba — domu Bożego, dlatego idziemy do niej z radością (ant. na wejście, graduał). Tu otrzymujemy pouczenie o prawdach Bożych oraz przyjmujemy sakramenty, przygotowujące nas na dzień przyjścia Pańskiego (lekcja). W sakramencie Pokuty Chrystus oczyszcza duszę i wlewa w nią nowe siły na pielgrzymowanie ku wieczności, które trwa bez przerwy, wśród codziennych zajęć w domach i warsztatach pracy (ewangelia). Przez Eucharystię Bóg daje nam udział w swoim Bóstwie, przedsmak niebieskiej chwały.

(Mszał Rzymski w opracowaniu benedyktynów tynieckich, Poznań 1963).

http://www.liturgia.bydgoszcz.pl/news/xv...a-sw-2012/

Severino Castiglioni-Faradobus SJ
Prałat Wolnogradzki

Cytat:

Umiłowani Bracia i Siostry w Chrystusie Panu!

Kiedy w roku 70 Jerozolima została zdobyta i zburzona przez Rzymian, rozpoczęły się wielkie prześladowania religii Chrystusa, trwające prawie 300 lat. Dopiero po ustaniu tych prześladowań matka cesarza rzymskiego Konstantyna, św. Helena, kazała szukać Krzyża, na którym umarł Pan Jezus.
Po długich poszukiwaniach Krzyż odnaleziono. Co do daty tego wydarzenia historycy nie są zgodni; najczęściej podaje się rok 320, 326 lub 330, natomiast jako dzień wszystkie źródła podają 13 albo 14 września. W związku z tym wydarzeniem zbudowano w Jerozolimie na Golgocie dwie bazyliki: Męczenników (Martyrium) i Zmartwychwstania (Anastasis). Bazylika Męczenników nazywana była także Bazyliką Krzyża. 13 września 335 r. odbyło się uroczyste poświęcenie i przekazanie miejscowemu biskupowi obydwu bazylik. Na tę pamiątkę obchodzono co roku 13 września uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego. Później przeniesiono to święto na 14 września, ponieważ tego dnia wypada rocznica wystawienia relikwii Krzyża na widok publiczny, a więc pierwszej adoracji Krzyża, która miała miejsce następnego dnia po poświęceniu bazylik. Święto wprowadzono najpierw dla tych kościołów, które posiadały relikwie Krzyża, potem zaś dla całego Kościoła Powszechnego.

Od I w. spotykamy krzyże wypisywane, rysowane czy ryte graficznie - i to w najróżnorodniejszych formach i symbolice, której postacią naczelną jest zawsze Chrystus. Od IV w. spotykamy krzyże bez Ukrzyżowanego, ale za to bogato wykładane szlachetnymi kamieniami i złotem (crux gemmata). Ich forma jest także różna. Spotykamy między innymi krzyże Chrystusa, Piotra, Andrzeja, św. Pachomiusza, krzyż etiopski, ormiański, jerozolimski itp. We wczesnym średniowieczu zwykło się wyrabiać krzyże (pasje) z wizerunkiem Chrystusa, ale z koroną królewską (diademem) na głowie. Od wieku XII datują się krzyże współczesne, pełne wyrazu cierpienia i grozy. Najdawniejszy krzyż znaleziono w Herkulanum, w jednym z domów zasypanego przez wulkan (Wezuwiusz) w roku 63 i 79, którego to odkrycia dokonano w 1748 roku. Na jednej ze ścian domu znaleziono wyraźny odcisk dużego krzyża, który tam wisiał. Jest nawet otwór po gwoździu w ścianie, na którym ten krzyż był umieszczony.
Krzyż Chrystusa czci się także czyniąc znak krzyża. Początkowo czyniono krzyż nad przedmiotami, kreśląc go dłonią. Miał on być wyznaniem wiary, chronić od nieszczęść, sprowadzać Boże błogosławieństwo. Zwyczaj ten sięga pierwszych wieków chrześcijaństwa. Był on traktowany jako credo katolickie, streszczenie najważniejszych prawd wiary. Słowami podkreślano wiarę w Boga w Trójcy Świętej jedynego, a ruchem ręki podkreślano nasze zbawienie przez Chrystusową mękę i śmierć. O znaku krzyża świętego pisze już Tertulian (+ ok. 240). Św. Hieronim mówi o nim w liście do Eustochii. Pierwsi chrześcijanie tym znakiem posługiwali się bardzo często. Kościół zachował ten zwyczaj, kiedy w liturgii błogosławi swoich wiernych.

Dzisiejsze święto przypomina nam wielkie znaczenie krzyża jako symbolu chrześcijaństwa i uświadamia, że nie możemy go traktować jedynie jako elementu dekoracji naszego mieszkania, miejsca pracy czy jednego z wielu elementów naszego codziennego stroju.

http://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/09-14a.php3

Severino Castiglioni-Faradobus SJ
Prałat Wolnogradzki

Cytat:1. ZNAK KRZYŻA ŚWIĘTEGO
W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.
Amen.

SIGNUM SANCTAE CRUCIS
In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Amen.

2. UWIELBIENIE TRÓJCY PRZENAJŚWIĘTSZEJ
Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu, jak była na początku teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

DOXOLOGIA IN HONOREM SANCTISSIMAE TRINITATIS
Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto,
sicut erat in principio et nunc et semper
et in saecula saeculorum. Amen.

3. SKŁAD APOSTOLSKI
Wierzę w Boga Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego Jedynego, Pana naszego, który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny; umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion; zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał; wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga Ojca wszechmogącego; stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych. Wierzę w Ducha Świętego, święty Kościół powszechny, Świętych obcowanie, grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie, żywot wieczny.
Amen.

SYMBOLUM APOSTOLORUM
Credo in Deum Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae; et in Iesum Christum, Filium eius unicum, Dominum nostrum; qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine; passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus; descendit ad inferos; tertia die resurrexit a mortuis; ascendit ad caelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis; inde venturus est iudicare vivos et mortuos. Credo in Spiritum Sanctum; sanctam Ecclesiam catholicam, sanctorum communionem; remissionem peccatorum; carnis resurrectionem; vitam aeternam. Amen.

4. MODLITWA PAŃSKA
Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się Imię Twoje, przyjdź Królestwo Twoje, bądź wola Twoja, jako w niebie tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom, i nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode złego.
Amen.

ORATIO DOMINICA
Pater noster, qui es in caelis, sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum tuum, fiat voluntas tua sicut in caelo et in terra.
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie;
et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo. Amen.

5. POZDROWIENIE ANIELSKIE
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą, błogosławionaś Ty między niewiastami i błogosławiony Owoc żywota Twojego Jezus. Święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

SALUTATIO ANGELICA
Ave, Maria, gratia plena, Dominus tecum; benedicta tu in mulieribus, et benedictus fructus ventris tui, Iesus. Sancta Maria, mater Dei, ora pro nobis peccatoribus, nunc et in hora mortis nostrae.
Amen.

6. MODLITWA DO ANIOŁA STRÓŻA
Aniele Boże Stróżu mój, Ty zawsze przy mnie stój. Rano, wieczór, we dnie, w nocy; bądź mi zawsze ku pomocy. Broń mnie od wszystkiego złego i zaprowadź mnie do żywota wiecznego. Amen.

ORATIO AD ANGELUM CUSTODEM
Angele Dei, qui custos es mei, me, tibi commissum pietate superna, illumina, custodi, rege et guberna.
Amen.

7. MODLITWA ZA WIERNYCH ZMARŁYCH
Wieczne odpoczywanie racz im dać Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen

ORATIO PRO FIDELIBUS DEFUNCTIS
Requiem aeternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis. Requiescant in pace. Amen.

8. Zwroty z części stałych Mszy Świętej: http://tradycjasosnowiec.blogspot.com/p/ordo-miss.html

Cytat:

[size=36pt]Rytuał Laterański
Spisany podczas III Soboru Laterańskiego,
zaś odnowiony podczas II Soboru Trydenckiego
[/size]

[size=24pt]Qui Primum[/size]

Ego omnibus civibus edoco ut meā volunte creatione documento fuit qui Rotriae caerimoniarum ordineat. Ego iussi etiam Ius Aulicus conscriptus qui Rituali usus ordinat. Iste Rituali parte est.

Mea voluntas est ut non Patriarcha sine Concillio concordiā Rituali argumenti non mutat. Iste faciat ab nosicat ut Rotriae malae importat. Ego omnis meis successori ut Qui Primum subscribitis.

/-/ Sanctitas Vestra Pius II
Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

/-/ Sanctitas Vestra Caelestinus I
Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

/-/ Sanctitas Vestra Pius III
Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

[size=24pt]Tłumaczenie Qui Primum[/size]

Na początku chciałbym przekazać wszystkim obywatelom, że wolą moją było stworzenie dokumentu, który porządkowałby wszelkie rytuały, obrzędy rotryjskie. Dlatego także oprócz „Rytuału” rozkazałem spisać Prawo Dworskie, które reguluje jego użycie. Stanowi ono integralną część Rytuału.

Moją wolą jest to, żeby żaden Patriarcha nie zmieniał treści Rytuału bez zgody Soboru. Jeśli by tak zrobił, niech wie, że ściąga na siebie gniew Narodu Rotryjskiego. Nakazuję także, aby każdy mój następca podpisał się pod tym oświadczeniem.

/-/ Jego Świątobliwość Pius II
Sługa Sług Bożych
Patriarcha i Biskup Rotrii etc.

/-/ Jego Świątobliwość Celestyn I
Sługa Sług Bożych
Patriarcha i Biskup Rotrii etc.

/-/ Jego Świątobliwość Pius III
Sługa Sług Bożych
Patriarcha i Biskup Rotrii etc.

---

[size=24pt]Koronacja Patriarsza[/size]

P- Patriarcha
KK- Kardynał Kamerling
KD- Kardynał Dziekan
MC- Mistrz Ceremonii

MC: W całej Rotrii rozbrzmiewają dzwony! Do Bazyliki Laterańskiej zbliża się długa procesja. Prowadzą ją krokiem marszowym żołnierze Gwardii Apostolskiej, za nimi zmierzają usługujący, prezbiterzy, prałaci honorowi, biskupi, potem zaś Wikariusz Generalny, niosący paliusz i pierścień oraz Arcybiskup Trydentu niosący triregnum. Następnie idzie Kardynał Dziekan ubrany w kapę w asyście Szambelana Patriarszego. Na końcu procesji da się zauważyć Patriarchę niesionego w złotej lektyce przez sediarii. Lud wierny wita i chwali Patriarchę. Procesja przekracza bramy Bazyliki. Korowód koronacyjny zbliża się do ołtarza, gdzie znajduje się tron patriarszy. Orszak podąża do ołtarza św. Grzegorza, gdzie spotyka kardynałów odzianych w cappa magna. Patriarcha siada na faldistorium przed ołtarzem. Podchodzą do niego kardynałowie i w imieniu wszystkich duchownych oraz swoim składają homagium:
Kardynałowie: Ja, kardynał N przysięgam wierność i dozgonne posłuszeństwo Nowemu Biskupowi Rotrii N oraz, że przyczynię się do obrony wiary Kościoła Powszechnego. Tak mi dopomóż Boże w Trójcy Jedyny. Amen.
MC: Po zakończeniu składania przysiąg korowód podąża do kaplicy Najświętszego Sakramentu, gdzie Patriarcha modli się w intencji Rotrii. Potem następuje procesja do ołtarza głównego i rozpoczęcie uroczystej Mszy pontyfikalnej. Po jej zakończeniu, Patriarcha udaje się na balkon Bazyliki Laterańskiej. Zasiada na tronie i całuje złoty Ewangeliarz. Zbliżają się Asystenci Tronu Patriarszego niosący insygnia władzy patriarszej.
KK: Zdejmuję mitrę Patriarsze.
KD: Podaję Patriarsze ceremonialny Ewangeliarz.
MC: Patriarcha składa swą prawą rękę na Ewangeliarzu, a lewą wznosi ku górze w geście pokoju.
P: My, N, przysięgamy dochować przekazanej nam Tradycji, ani niczego, co było przed nami strzeżone przez naszych umiłowanych w Panu poprzedników, ani nie naruszać, ani nie zmieniać, ani nie zezwalać na jakiekolwiek zmiany. Przeciwnie: z gorącym umiłowaniem, jako tej Tradycji uczeń i dziedzic, przysięgamy z czcią zachować przekazane dobro, ze wszystkich naszych sił i całą naszą mocą. Tak nam dopomóż Boże. Amen.
MC: Wikariusz Generalny podaje kardynałowi N. paliusz.
KK: Zakładam Patriarsze paliusz.
P: Przysięgamy uroczyście, że zachowamy wszystko, co jest nauczane przez Kościół Święty i co zostało zdefiniowane i ogłoszone w pierwszym rzędzie przez sobory oraz naszych poprzedników.
MC: Wikariusz podaje spinki.
KK: Przypinam paliusz złotymi spinkami.
P: Zachowamy bez najmniejszej straty dyscyplinę i ryt Kościoła. Usuniemy z Kościoła każdego, kto ośmieliłby się działać przeciwko tej przysiędze, czy bylibyśmy to my sami, czy ktokolwiek inny. Tak nam dopomóż Boże. Amen.
MC: Kardynał Dziekan podchodzi przed Patriarchę, kłania się mu i nakłada na jego palec pierścień, mówiąc:
KD: Przyjmij pierścień na znak wierności Prawu i Tradycji, którą właśnie przysiągłeś. Niech Pan wspomoże Cię w obronie wolności Kościoła i niech poprzez Twoją rękę, na której spoczywa ten pierścień, broni przed wszelkim grzechem.
MC: Następuje koronacja triregnum. Do tronu Patriarszego zbliża się Arcybiskup Trydentu. Kardynał Dziekan podnosi tiarę i koronuje Patriarchę słowami:
KD: Weź tiarę, ozdobioną trzema koronami i bądź świadom, że jesteś Ojcem Królów i Książąt, Sługą Sług Bożych i Suwerenem Państwa Kościelnego. In nomine Patris et Filio et Spiritui Sancto.
MC: Po założeniu tiary, Kardynał Dziekan przyklęka i odchodzi na bok. Szambelan podaje Jego Świątobliwości mowę tronową, którą ten wygłasza.
Mowa Tronowa.
MC: Po zakończeniu mowy, Patriarcha podnosi się i wyrusza w procesji do zakrystii. Na tym kończy się ceremonia koronacji patriarszej.

[size=24pt]Inwestytura Biskupia (Gdy dokonuje jej Legat)[/size]

S- Legat
1Bp- Pierwszy biskup
2Bp- Drugi biskup
Bp- Biskup Elekt
MC- Mistrz Ceremonii

MC: Do Bazyliki Laterańskiej podąża procesja. Na jej czele idzie turyfer z dymiącą kadzielnicą, krzyż i dwaj akolici, niższe duchowieństwo, Biskup Elekt w asyście dwóch biskupów oraz na końcu Legat Patriarszy. Zbliżają się do głównego ołtarza, gdzie Legat siada na faldistorium. Podchodzą do niego Biskup Elekt oraz jego asysta. Starszy z biskupów mówi:
1Bp:  Czcigodny Ojcze, Kościół Rotryjski prosi Cię o odebranie przysięgi lennej od Brata N i abyś przez ten akt wyniósł go do godności biskupiej.
S: Macie nominację?
1Bp: Mamy.
S: Przeczytajcie.
2Bp: (Publikacja nominacji)
S:  Aby się upewnić, czy jesteś godzien tego urzędu zadam Ci pytania.
Czy chcesz dobrowolnie i świadomie przyjąć urząd biskupa?
Bp: Chcę.
S: Czy chcesz swoim życiem świadczyć o Chrystusie, być ojcem wiernych, opiekunem wdów i sierot, pierwszym wśród równych Kościoła lokalnego, a przede wszystkim pokornym sługą?
Bp: Chcę.
S: Czy chcesz bronić Kościół przed zepsuciem, czy to moralnym, czy doktrynalnym?
Bp: Chcę.
S: Czy chcesz wytrwać w posłuszeństwie Stolicy Świętej, to jest Patriarsze Rotrii, iść tam, gdzie on Cię pośle, wykonywać jego rozkazy i słuchać Jego wskazań?
Bp: Chcę.
S: Czy chcesz dobrowolnie wytrwać w świętej czystości, aż do końca swojego żywota?
Bp: Chcę.
S: Czy chcesz zachować wszelkie prawo ustanowione przez Patriarchę i jego następców?
Bp: Chcę z Bożą pomocą.
MC: Biskup Elekt przyklęka przed Legatem i przysięga wierność.
Bp: Ja, N, przysięgam Tobie Czcigodny Ojcze, że będę wierny Patriarsze oraz jego następcom, a także że nie opuszczę swojego urzędu do czasu, gdy Najjaśniejszy Pan mnie z niego zdejmie. Tak mi dopomóż Bóg.
MC: Po złożeniu przysięgi, następuje wręczenie oznak władzy biskupiej. Do Legata podchodzą asystujący biskupi z insygniami władzy biskupiej.
1Bp: Podaję Legatowi pierścień.
S: Weź ten pierścień, znak wierności, abyś niewzruszoną wiarą strzegł od skażenia Kościół.
2Bp: Podaję Legatowi pastorał.
S: Weź laskę, znak urzędu pasterskiego, abyś w poprawianiu występków łączył łagodność z surowością, sądził bez zapalczywości, zachęcając do cnoty pociągał serca słuchaczy, a zachowując spokój ducha nie zaniedbał sprawiedliwości i karania.
MC: Legat z biskupami asystującymi wspólnie nakłada mitrę na głowę Elekta głośno mówiąc:
S: Wkładamy na głowę tego biskupa szyszak mocy i zwycięstwa. Niech z ozdobionym obliczem i głową uzbrojoną potęgą obu Testamentów będzie postrachem dla nieprzyjaciół prawdy i niech za łaską Bożą będzie potężnym ich pogromcą.
MC: Biskup Elekt całuje w rękę Legata. Następnie asysta sadza Elekta na tronie. Legat intonuje „Te Deum”, które rozbrzmiewa w całej Bazylice przy dźwięku wszystkich dzwonów.

[size=24pt]Inwestytura Biskupia (Gdy dokonuje jej Patriarcha)[/size]

P- Patriarcha
Abp- Arcybiskup Trydentu
WG- Wikariusz Generalny
Bp- Biskup Elekt
MC- Mistrz Ceremonii

MC: Do Bazyliki Laterańskiej podąża procesja. Na jej czele idzie turyfer z dymiącą kadzielnicą, krzyż i dwaj akolici, niższe duchowieństwo, Biskup Elekt w asyście Arcybiskupa Trydentu i Wikariusza Generalnego. Zbliżają się do głównego ołtarza, gdzie Patriarcha zasiada na złotym tronie. Podchodzą do niego Biskup Elekt wraz z asystą. Arcybiskup Trydentu mówi:
Abp: Czcigodny Ojcze Kościół Rotryjski prosi Cię o odebranie przysięgi lennej od Brata N i abyś przez ten akt wyniósł go do godności biskupiej.
P: Macie nominację?
Abp: Mamy.
P: Przeczytajcie.
WG: (Publikacja nominacji)
P:  Aby się upewnić, czy jesteś godzien tego urzędu zadamy Ci pytania.
Czy chcesz dobrowolnie i świadomie przyjąć urząd biskupa?
Bp: Chcę.
P: Czy chcesz swoim życiem świadczyć o Chrystusie, być ojcem wiernych, opiekunem wdów i sierot, pierwszym wśród równych Kościoła lokalnego, a przede wszystkim naszym pokornym sługą?
Bp: Chcę.
P: Czy chcesz bronić Kościół przed zepsuciem, czy to moralnym, czy doktrynalnym?
Bp: Chcę.
P: Czy chcesz wytrwać w posłuszeństwie Stolicy Świętej, to jest nam i naszym następcom, iść tam, gdzie Cię poślemy, wykonywać nasze rozkazy i słuchać naszych wskazań?
Bp: Chcę.
P: Czy chcesz dobrowolnie wytrwać w świętej czystości, aż do końca swojego żywota?
Bp: Chcę.
P: Czy chcesz zachować wszelkie prawo ustanowione przez nas i naszych następców?
Bp: Chcę z Bożą pomocą.
MC: Biskup Elekt przyklęka przed Patriarchą i przysięga mu wierność.
Bp: Ja, N, przysięgam Tobie Najjaśniejszy Panie, że będę wierny Tobie oraz Twoim następcom oraz że nie opuszczę swojego urzędu do czasu, gdy mnie z niego zdejmiesz. Tak mi dopomóż Bóg.
MC: Po złożeniu przysięgi, następuje wręczenie oznak władzy biskupiej. Do Patriarchy podchodzą Asystenci Tronu z insygniami władzy biskupiej.
Abp: Podaję Patriarsze pierścień.
P: Weź ten pierścień, znak wierności, abyś niewzruszoną wiarą strzegł od skażenia Kościół.
WG: Podaję Patriarsze pastorał.
P: Weź laskę, znak urzędu pasterskiego, abyś w poprawianiu występków łączył łagodność z surowością, sądził bez zapalczywości, zachęcając do cnoty pociągał serca słuchaczy, a zachowując spokój ducha nie zaniedbał sprawiedliwości i karania.
MC: Patriarcha z Asystentami Tronu wspólnie nakładają mitrę na głowę Elekta, głośno mówiąc:
P: Wkładamy na głowę tego biskupa szyszak mocy i zwycięstwa. Niech z ozdobionym obliczem i głową uzbrojoną potęgą obu Testamentów będzie postrachem dla nieprzyjaciół prawdy i niech za łaską Bożą będzie potężnym ich pogromcą.
MC: Biskup Elekt całuje w rękę Patriarchę. Arcybiskup Trydentu intonuje „Te Deum”, które rozbrzmiewa w całej Bazylice przy dźwięku wszystkich dzwonów.

[size=24pt]Inwestytura Arcybiskupia [/size]

P- Patriarcha
WG- Wikariusz Generalny
Abp- Arcybiskup Elekt
MC- Mistrz Ceremonii


MC: W to wielkie święto, do Bazyliki Laterańskiej podąża procesja. Prowadzi ją turyfer, a za nim idzie krzyż w asyście dwóch akolitów, potem Gwardia Apostolska, służba liturgiczna, niższe duchowieństwo, obecni na ceremonii biskupi i kardynałowie, Arcybiskup Elekt, a na końcu Patriarcha w lektyce, ubrany w strój pontyfikalny oraz triregnum. Procesja zmierza do ołtarza, gdzie Patriarcha zasiada na złotym tronie. Podchodzi tam Arcybiskup Elekt w asyście Wikariusza Generalnego.
WG: Najjaśniejszy Panie, Kościół Rotryjski prosi Cię, abyś tego biskupa N wyniósł do godności arcybiskupiej poprzez nałożenie paliusza.
P: Czy macie nominację?
WG: Mamy.
P: Odczytajcie.
WG: (Publikacja nominacji)
P: Bracie N, skoro zostałeś nominowany przez Kościół na godność arcybiskupa, wspominając czas, kiedy zostałeś ozdobiony pierścieniem, mitrą i pastorałem biskupim, odnów przysięgę, którą wówczas złożyłeś.
MC: Arcybiskup Elekt przyklęka przez Patriarchą i odnawia swoją przysięgę.
Abp: Ja, N, przysięgam tobie, Najjaśniejszy Panie posłuszeństwo oraz miłość, być zawsze w łączności z Tobą, Biskupem Rotrii oraz zawsze do tej łączności prowadzić wszystkich, których mi powierzasz.
MC: Do Patriarchy podchodzi ministrant z tacką, na której znajduję się paliusz. Patriarcha bierze go do rąk i nakłada Arcybiskupowi Elektowi, mówiąc:
P: Weź paliusz, symbol władzy pasterskiej i łączności z Matką Kościołem, bądź pasterzem swoich wiernych i mężnie walcz o każdą zagubioną owcę.
MC: Po nałożeniu paliusza, arcybiskup całuje w dłoń Patriarchę. Następnie Biskup Rotrii podnosi go i ukazuje ludowi, mówiąc:
P: Drodzy Bracia i Siostry! Chwalcie Pana za nowego arcybiskupa!
MC: Arcybiskup dziękując za nadanie godności, staje przed Patriarchą i mówi:
Abp: Ad multos annos!
MC: Po czym wymieniają pocałunek pokoju i na tym kończy się ceremonia.

[size=24pt]Kreacja Kardynalska [/size]

P- Patriarcha
KK- Kardynał Kamerling
KE- Kardynał Elekt
MC- Mistrz Ceremonii

MC: Do tronu w sali spotkań Kolegium Kardynalskiego, w Pałacu Laterańskim, podchodzi Kardynał Elekt, kłania się Patriarsze ubranemu w strój chórowy i klęka przed nim. Patriarcha zwraca się do zgromadzonych:
P: Bracia! Czy akceptujecie nominację Brata N na księcia Kościoła?
Kardynałowie: Tak (Nie).
MC: Kardynał Dziekan podaje Patriarsze symbol księcia Kościoła, kapelusz kardynalski. Patriarcha pyta się Kardynała Elekta:
P: Czy chcesz przyjąć brzemię bycia księciem Kościoła oraz gdy nasz czas przyjdzie, wybrania naszego godnego następcy?
KE: Chcę.
P: Nakładam kapelusz kardynalski.
MC: Po nałożeniu galero w sali da się usłyszeć okrzyki radości. Po chwili uniesienia, Kardynał Dziekan czyta wszystkie dokumenty dotyczące kreacji, jednocześnie dając je nowemu kardynałowi.
Kardynał Kamerling: (Publikacja nominacji)
MC: Ceremonia dobiega końca, a kardynałowie oraz Patriarcha udają się na wieczerzę.

[size=24pt]Inauguracja Patriarsza (W razie reelekcji Patriarchy) [/size]

P- Patriarcha
KD- Kardynał Dziekan
MC- Mistrz Ceremonii

MC: W Bazylice Laterańskiej biją dzwony. Do niej właśnie podąża orszak, w którym kroczą: turyfer, krzyż w asyście dwóch akolitów, niższe duchowieństwo, biskupi, arcybiskupi, kardynałowie oraz Patriarcha w lektyce w stroju pontyfikalnym, ale bez paliusza oraz pierścienia.  Po dotarciu do prezbiterium, Patriarcha siada na złotym tronie przy ołtarzu głównym. Podchodzi do niego Kardynał Dziekan i mówi:
KD: N, czy chcesz dobrowolnie objąć Państwo Kościelne swoimi rządami?
P: Chcemy.
KD: Aby tego dowieść zmów przysięgę w obecności Boga i obywateli Stolicy Apostolskiej.
MC: Do Patriarchy podchodzą Asystenci Tronu, Arcybiskup Trydentu i Wikariusz Generalny z insygniami władzy patriarszej - paliuszem i pierścieniem. Patriarcha składa przysięgę, trzymając prawą dłoń na Ewangeliarzu:
P: My, N, przysięgamy dochować przekazanej nam Tradycji, ani niczego, co było przed nami strzeżone przez naszych umiłowanych w Panu poprzedników, ani nie naruszać, ani nie zmieniać, ani nie zezwalać na jakiekolwiek zmiany. Przeciwnie: z gorącym umiłowaniem, jako tej Tradycji uczeń i dziedzic, przysięgamy z czcią zachować przekazane dobro, ze wszystkich naszych sił i całą naszą mocą. Tak nam dopomóż Boże. Amen.
Przysięgamy uroczyście, że zachowamy wszystko, co jest nauczane przez Kościół Święty i co zostało zdefiniowane i ogłoszone w pierwszym rzędzie przez sobory oraz naszych poprzedników.
Zachowamy bez najmniejszej straty dyscyplinę i ryt Kościoła. Usuniemy z Kościoła każdego, kto ośmieliłby się działać przeciwko tej przysiędze, czy bylibyśmy to my sami, czy ktokolwiek inny. Tak nam dopomóż Boże. Amen.
MC: Po odebraniu przysięgi, następuje nałożenie paliusza i pierścienia.
Wikariusz Generalny podaje Kardynałowi Dziekanowi paliusz.
KD: Weź paliusz, symbol władzy pasterskiej. Bądź sędzią duchownych i wiernych, a także ich Ojcem, prowadź ich prostymi ścieżkami. Otrzymaj władzę kreowania kardynałów, arcybiskupów i biskupów i bądź świadom potęgi tej władzy.
MC: Wikariusz podaje Kardynałowi Dziekanowi pierścień.
KD: Przyjmij pierścień na znak wierności Prawu i Tradycji, którą właśnie przysiągłeś. Niech Pan wspomoże Cię w obronie wolności Kościoła i niech poprzez Twoją rękę, na której spoczywa ten pierścień, broni przed wszelkim grzechem.
MC: Po nałożeniu pierścienia Kardynał Dziekan staje po lewej stronie tronu i mówi:
KD: Oświadczam, iż na Stolicę Pawłową znów wstąpił Patriarcha N.
Vivat Patriarcha! Vivat N!
MC: Cały lud zgromadzony w Bazylice powtarza po Kardynale Dziekanie.

Cytat:

[size=36pt]Ceremoniał Kwirynalski
Spisany podczas II Soboru Trydenckiego
[/size]

[size=24pt]Qui Primum[/size]

Kościół pouczony mądrością Soboru Trydenckiego II, w trosce o dobro swych wiernych postanowił, by spisać specjalny ceremoniał przeznaczony dla uroczystości, które w sposób szczególny dotyczą ludu.

Niech nikt pod groźbą ekskomuniki nie wprowadza w jakikolwiek sposób poprawek do Ceremoniału, gdyż zmiana niniejszych rytuałów jest prawem Soboru. Może się jednak zdarzyć, że Kościół partykularny w swej tradycji ma spisaną uroczystość ślubu, pogrzebu lub koronacji, dlatego dla dobra wiernych Patriarcha ma prawo wydawać dyspensy od niniejszych ceremonii na rzecz rytuałów lokalnych.

Cośmy tu postanowili wcielamy w życie od dnia siódmego po złożeniu podpisu przez Jego Świątobliwość.

/-/ Jego Świątobliwość Pius III
Sługa Sług Bożych
Patriarcha i Biskup Rotrii etc.

---

[size=24pt]Ceremonia Ślubu [/size]

K- Kapłan
N- Narzeczeni
MC- Mistrz Ceremonii

MC: Do świątyni w (nazwa miasta) przybyli liczni goście, aby wziąć udział w ślubie N i N, którzy w obecności kapłana chcą zawrzeć związek małżeński. Kiedy uroczystość miała się zacząć jeden z ministrantów dał wiernym znak  dzwoniąc sygnaturką, że mają powstać, gdyż w tej chwili z zakrystii wyszedł kapłan ubrany złotą kapę. W tym momencie chór zaczął śpiewać anielskim głosem "Ave Maria". Ku przyszłemu mężowi podąża Panna młoda, prowadzona przez ojca, przybrana w długą, białą suknię. Przez prześwitujący welon widać jej radość na widok narzeczonego. Po przywitaniu przyszłych małżonków duchowny mówi:
K: Drodzy Bracia i Siostry! Zebraliśmy się dzisiaj, aby połączyć węzłem małżeńskim tych oto ludzi, N oraz N.
Narzeczeni, pytam was zatem: czy chcecie dobrowolnie i bez żadnego przymusu zawrzeć związek małżeński?
N: Chcemy.
N: Chcemy.
K: Czy chcecie wytrwać w tym związku w zdrowiu i w chorobie, w dobrej i złej doli, aż do końca życia?
N: Chcemy.
N: Chcemy.
K: Zatem podajcie sobie prawe dłonie i wypowiedzcie tekst przysięgi małżeńskiej
MC: Narzeczeni podają sobie prawe dłonie, które kapłan obwiązuje końcem stuły.
Narzeczony: Ja, N, biorę Ciebie, N, za żonę i ślubuję ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz, że Cię nie opuszczę aż do śmierci.
Narzeczona: Ja, N, biorę Ciebie, N, za męża i ślubuję ci miłość, wierność i uczciwość małżeńską oraz, że Cię nie opuszczę aż do śmierci.
MC: Kapłan zdejmuje stułę z rąk Państwa młodych. Błogosławi obrączki i podaje je zakochanym.
K: Na znak zawartego małżeństwa nałóżcie sobie obrączki.
Narzeczony: N, przyjmij tę obrączkę jako znak mojej miłości i wierności.
Narzeczona: N, przyjmij tę obrączkę jako znak mojej miłości i wierności.
K: Wyraziliście wspólną wolę zawarcia związku małżeńskiego. W imieniu Kościoła Rotryjskiego ogłaszam was mężem i żoną. Obyście żyli w szczęściu i miłości. Tego Wam życzę i z serca błogosławię! Synu, możesz pocałować Pannę młodą.
MC: N. zdejmuje welon z twarzy swej żony, po czym delikatnie ją całuje.
Następuje uroczysta Msza św. Po liturgii, Państwo młodzi jeszcze chwilę klęczą przed ołtarzem w ciszy modląc się, po czym powstają i kierują się do wyjścia w rytmie "Marszu Mendelssohna".

[size=24pt]Obrzęd Pożegnania Wiernego Zmarłego [/size]

MC- Mistrz Ceremonii
K- Kapłan

MC: Dziś żegnamy zmarłego Brata (Siostrę) N. Ksiądz (Biskup) N, ubrany w czarną kapę wchodzi z ministrantem do kaplicy cmentarnej, gdzie czeka już najbliższa rodzina i przyjaciele. Duchowny wraz ze zgromadzonymi modli się po cichu w intencji zmarłego. Po chwili kapłan kropi wodą święconą trumnę. Następnie psałterzysta intonuje psalm pięćdziesiąty, po czym wyrusza procesja do kościoła na czele z krucyferariuszem. Po przybyciu do świątyni, kapłan z asystą przyklękają przed ołtarzem i udają się do zakrystii, gdzie  duchowny przyobleka czarny ornat. Po chwili rozpoczyna się Msza święta w intencji zmarłego (zmarłej). Po zakończeniu liturgii duchowny nakłada kadzidło do trybularza, a następnie obchodzi katafalk okadzając trumnę. Po chwili ksiądz mówi:
K: Udajmy się na cmentarz by tam dokonać obrzęd pożegnania.
MC: Rozlega się dźwięk dzwonów. Wszyscy zebrani udają się na cmentarz gdzie zmarły zostanie pożegnany. Po przybyciu na miejsce kapłan przemawia:
K: Śmierć w warunkach świata wirtualnego jest ostatecznym i nieodwracalnym opuszczeniem kreowanej postaci i przeniesienie się z powrotem w świat realny. Dzień śmierci jest dopełnieniem dnia narodzin. Oddajmy więc hołd naszemu zmarłemu Bratu (Siostrze).
MC: Wszyscy zebrani modlą się przez pewien czas w ciszy.
K: Teraz złożymy ciało naszego zmarłego Brata (Siostry) w grobie.
MC: Trumna zostaje spuszczona do grobu. Zebrani śpiewają "Salve Regina". Po skończonych uroczystościach zaproszeni goście udają się na konsolację.

[size=24pt]Ceremonia Koronacji (Gdy dokonuje jej Legat) [/size]

M- Monarcha
P- Prymas (Legat)
MC- Mistrz Ceremonii

MC: Dzwony wszystkich kościołów w kraju obwieszczają mieszkańcom o rozpoczynających się uroczystościach koronacyjnych. Orszak monarszy zbliża się do świątyni królewskiej w N. Na czele pochodu maszerują żołnierze, za nimi idą wysocy urzędnicy i dostojnicy razem z Prymasem (Legatem), na końcu można dostrzec Jego Majestat jadącego w złotej karecie zaprzężonej w dwa białe rumaki. Procesja wchodzi do katedry, a Jego Królewska Mość wysiada z karocy. Zgromadzony lud wiwatuje na cześć nowego władcy. Korowód koronacyjny zbliża się do ołtarza. W tym czasie Prymas (Legat) mówi:
P: (Imię władcy) - jako wierzący w Chrystusa gotów będziesz ślubować, tarczę Kościoła nosić, bronić sprawiedliwości, być (nazwa państwa) dobroczyńcą, opiekunem wdów i sierot oraz dotrzymać wierność narodowi?
M: Volo.
MC: Prymas (Legat) namaszcza władcę.
P: Namaszczam Cię uroczyście na (tytuł).
M: Amen.
MC: Władca nakłada rękawiczki oraz pierścień, bierze berło do prawej, a jabłko do lewej ręki. Prymas (Legat) otwiera złoty Ewangeliarz, a następnie przytacza fragment Ewangelii św. Jana. Po odczycie Monarcha klęka, a Prymas (Legat) wkłada mu koronę na skronie.
P: (Imię monarchy) czy przyjmujesz tą koronę?
M: Fiat, fiat, fiat!
P: (Imię monarchy) pamiętaj, że władza twa pochodzi od Boga i od Boga jest Ci dana. Ja Cię koronuję na (tytuł i państwo).
M: Amen.
MC: Chór intonuje pieśń "Te Deum".

[size=24pt]Ceremonia Koronacji (Gdy dokonuje jej Patriarcha) [/size]

[b]P- Patriarcha
M- Monarcha
MC- Mistrz Ceremonii[/b]

MC: Dzwony wszystkich kościołów w kraju obwieszczają mieszkańcom o rozpoczynających się uroczystościach koronacyjnych. Orszak zbliża się do świątyni królewskiej w N. Na czele pochodu maszerują żołnierze, za nimi idą wysocy urzędnicy i dostojnicy, na końcu można dostrzec Jego Majestat udającego w złotej karecie zaprzężonej w dwa białe rumaki. Procesja wchodzi do katedry, Jego Królewska Mość wysiada z karocy. Zgromadzony lud wiwatuje na cześć nowego władcy. Korowód koronacyjny zbliża się do ołtarza, gdzie na Monarchę czeka już Patriarcha obleczony w złotą kapę.
P: (Imię władcy) - jako wierzący w Chrystusa gotów będziesz ślubować, tarczę Kościoła nosić, bronić sprawiedliwości, być (nazwa państwa) dobroczyńcą, opiekunem wdów i sierot oraz dotrzymać wierność narodowi?
M: Volo.
MC: Jego Świątobliwość namaszcza władcę.
P: Namaszczamy Cię uroczyście na (tytuł).
M: Amen.
MC: Władca nakłada rękawiczki oraz pierścień, bierze berło do prawej, a jabłko do lewej ręki. Ojciec święty otwiera złoty Ewangeliarz, a następnie przytacza fragment Ewangelii św. Jana. Po odczycie Monarcha klęka, a Patriarcha wkłada mu koronę na skronie.
P: (Imię monarchy) czy przyjmujesz tę koronę?
M: Fiat, fiat, fiat!
P: (Imię monarchy) pamiętaj, że władza twa pochodzi od Boga i od Boga jest Ci dana. Uroczyście koronujemy Cię na (tytuł i państwo).
M: Amen.
MC: Chór intonuje pieśń "Te Deum", na cześć władcy rozlegają się gromkie oklaski.

Cytat:

[size=36pt]Ceremoniał Uroczystości Kościoła Rotryjskiego
Spisany podczas II Soboru Trydenckiego
[/size]

[size=24pt]Qui Primum[/size]

Kościół Święty pouczony mądrością Tradycji oraz słowem Ojców obecnych na Soborze Trydenckim II ustanawia jako obowiązujący niniejszy Ceremoniał. Celem, który przyświecał pisaniu tego dokumentu jest chęć gorliwego przestrzegania praw przyjętych na Koncylium Florenckim oraz pragnienie ujednolicenia uroczystości fabularnych dla całej Wspólnoty. Niech te będą podporą dla duchownych rotryjskich, by w swej posłudze kroczyli jedynie prawowitą drogą, według wskazówek tutaj zawartych.

Ceremoniał Uroczystości Kościoła zyskuje moc prawną z momentem złożenia pod preambułą podpisu Patriarchy. Zmian w tym dokumencie może jedynie dokonać Sobór.

/-/ Jego Świątobliwość Pius III
Sługa Sług Bożych
Patriarcha i Biskup Rotrii etc.

---

[size=24pt]Celebrationes Universales
(Uroczystości Powszechne) [/size]

[font=georgia]Uroczystości Powszechne: uproszczona forma obchodów Kościoła Rotryjskiego, poświęcona wspomnieniom świętych patronów lub pomniejszym uroczystościom oraz świętom kościoła rzymskiego.

Formę uproszczoną uroczystości powszechnych charakteryzuje prostota, w której duchowny zamieszcza klasyczną notkę biograficzną świętego lub mowę o charakterze świeckim skierowaną do obywateli/wiernych danej diecezji lub parafii. Notę zwyczajowo opatruje się tytułem, stosując zdobną wielką literę w kolorze odpowiednim dla danego okresu liturgicznego zwaną inicjałem. Inicjału możemy użyć również rozpoczynając noty biograficznej lub mowy. W przestrzeni między tytułem , a notą zwyczajowo zamieszcza się przedstawienie świętego patrona lub ilustrację odwołującą się do aktualnych obchodów. Przyjmuje się również zamieszczanie jednej ilustracji poświęconej obrzędowi celebrowania mszy trydenckiej, aby podkreślić walory klimatu oraz tradycje mszy przedsoborowej, do  których odwołuje się Państwo Kościelne Rotria.

Podczas obchodów powszechnych zezwala się na zamieszczanie aklamacji muzycznych po łacinie (wskazując na chorał gregoriański lub utwory łacińskie kompozytorów muzyki klasycznej). Całość ceremonii winna być zachowana w klimacie mszału trydenckiego lub wcześniejszego, pochodzącego z przed Soboru Trydenckiego.

[size=24pt]Extraordinares Universales
(Uroczystości Nadzwyczajne) [/size]

[font=georgia]Uroczystości Nadzwyczajne: zwane też Ceremoniałem Nadzwyczajnym, stosowanym podczas uroczystości o charakterze państwowym lub podczas ważniejszych świąt Kościoła Rzymskiego. Ceremoniał Nadzwyczajny stosujemy upamiętniając lub celebrując koronację patriarszą i królewską oraz z okazji wspomnienia świętych patronów państwowych, diecezjalnych i parafialnych. Dozwolone jest  używanie ceremoniału podczas uroczystości zaślubin.

Formę nadzwyczajną, w odróżnieniu od formy uproszczonej, charakteryzuje bogata oprawa uroczystości. Podobnie jak w formie powszechnej, w zamieszczonych notach biograficznych oraz mowach o charakterze świeckim poświęconym koronacjom, lub wspomnieniu świętych patronów państwowych, diecezjalnych, parafialnych etc,. zamieszczamy ozdobną wielką literę zwaną inicjałem. Inicjał rozpoczyna również tytuł uroczystości, który w tym wypadku jest tylko i wyłącznie w języku łacińskim. W przestrzeni między tytułem, a notą zwyczajową zamieszcza się przedstawienie świętego patrona lub ilustrację odwołującą się do aktualnych obchodów. Wskazane jest, by w uroczystościach nadzwyczajnych zamieszczać ilustrację celebrowania Mszy Świętej w obrządku trydenckim, dla podkreślenia walorów klimatycznych oraz tradycji przedsoborowych. Zaleca się również dodanie opisu fabularnego przebiegu uroczystości, dla wzmocnienia wagi ceremonii nadzwyczajnych. 

Poprzedzając notę biograficzną lub uroczystą mowę można zamieścić ścieżkę muzyczną bicia dzwonów katedralnych/kościelnych. Należy również zamieścić aklamację muzyczną  po łacinie, ze wskazaniem na chorał gregoriański lub utwory z przełomu XVI-XIX wieku.

Cytat:

A L E X A N D E R
[size=18pt]Patriarcha et Episcopus Rotriae,[/size] [size=15pt]Summus Pontifex Ecclesiae Universalis,[/size] [size=13pt]Servus Servorum Dei,[/size] [size=11pt]Pater Regni et Ducis, etc., etc., etc., in perpetuam rei memoriam.[/size]


CONSTITUTIO APOSTOLICA
[size=24pt]Ecclesia in mundo[/size]

W trosce o powierzony nam Kościół Powszechny, chcąc zapewnić jak najlepsze warunki rozwoju dla wspólnoty wiernych, ustanawiamy poniższe przepisy jako fundament funkcjonowania struktur kościelnych w świecie. Wyrażamy również nadzieję, iż niniejsze regulacje usprawnią funkcjonowanie Kościoła i pozwolą mu na pełniejszy rozwój i rozkwit. Jednocześnie liczymy, iż dzięki ustalonym tutaj zasadom funkcjonowanie Matki  odbywać się będzie w sposób bardziej sprawny i roztropny niż, dając tym samym okazję do większego wzrostu chwały Stolicy Apostolskiej i Kościoła Powszechnego.

I

Konstytucją niniejszą ustanawiamy podział administracyjny Kościoła, a także tworzymy doń władze terytorialne, podporządkowane Biskupowi Rotrii.

II

§ 1. Najwyższym stopniem podziału administracyjnego Kościoła będą prowincje kościelne, tworzone i znoszone mocą bulli Biskupa Rotrii.
§ 2. Na czele prowincji kościelnej stał będzie prymas powoływany z woli i przez Biskupa Rotrii.
§ 3. Prowincję kościelną stanowić będzie terytorium państwa, z którym Stolica Apostolska podpisała konkordat.
§ 4. Prowincja kościelna składa się z Kościołów partykularnych: archidiecezji, diecezji, administratury apostolskiej, prałatury lub opactwa terytorialnego.
§ 5. W przypadku tworzenia Kościoła partykularnego na terenie państwa z którym Stolica Apostolska nie podpisała konkordatu, ów Kościół będzie bezpośrednio podporządkowany Stolicy Apostolskiej.

III

§ 1. Jeśli prowincja kościelna składa się z więcej niż jednej diecezji, jednej z nich nadaje się status archidiecezji. Dopuszcza się również możliwość nadania statusu archidiecezji Kościołowi partykularnemu szczególnie ważnemu lub zasłużonemu z punktu widzenia Stolicy Apostolskiej.
§ 2. Na czele archidiecezji stoi arcybiskup metropolita.
§ 3. O podniesieniu lub obniżeniu rangi Kościoła partykularnego decyduje Patriarcha.
§ 4. W przypadku, gdy w ramach prowincji kościelnej istnieje więcej niż jeden Kościół partykularny, jeden z nich uzyskuje status archidiecezji, a pozostałe zostają mu podporządkowane. 
§ 5. Biskupi mogą być sufraganami wobec duchownego w randze arcybiskupa lub wyższej.
§ 6. W przypadku, gdy w ramach prowincji kościelnej istnieje archidiecezja i diecezje, godność prymasa przypisana jest z mocy prawa arcybiskupowi. Jeśli zaś w ramach prowincji kościelnej istnieje więcej niż jedna archidiecezja, o przypisaniu godności prymasa do ordynariusza decyduje Patriarcha Rotrii.
§ 7. W przypadku, gdy prowincja kościelna składa się z wyłącznie jednej diecezji, to na czele tej diecezji stoi biskup ordynariusz.

IV

§ 1. Administratura apostolska jest Kościołem partykularnym bezpośrednio podległym Stolicy Apostolskiej tworzonym w obrębie państwa, z którym Stolica Apostolska nie zawarła umowy konkordatowej.
§ 2. Na czele administratury apostolskiej stoi administrator apostolski.
§ 3. Administrator apostolski kieruje powierzonym mu Kościołem partykularnym na podobieństwo biskupa diecezjalnego, jako własny jego pasterz.
§ 4. Administratorem apostolskim może zostać każdy duchowny Kościoła Rotryjskiego.
§ 5. Szczegółowy tryb tworzenia, znoszenia lub zmiany struktur administratur apostolskich określają przepisy szczególne.

V

§ 1. Ustanawia się możliwość utworzenia prałatury terytorialnej lub opactwa terytorialnego. 
§ 2. Prałatura terytorialna lub opactwo terytorialne oznacza część Ludu Bożego w określonych granicach terytorium. Ze względu na szczególne warunki, piecza o ten lud zostaje powierzona przez Biskupa Rotrii prałatowi lub opatowi, który kieruje nim, na podobieństwo biskupa diecezjalnego, jako własny jego pasterz. W przypadku opactwa terytorialnego wymaga się przyporządkowania do zgromadzenia klasztornego.
§ 3. Prałaturą terytorialną kierować może każdy duchowny Kościoła Rotryjskiego.
§ 4. Opactwem terytorialnym kierować może jedynie członek zgromadzenia klasztornego, posiadający władzę zwierzchnią nad okręgiem klasztornym, wynikającą ze stosownych przepisów wewnętrznych danego zgromadzenia.
§ 5. Prałatury i opactwa terytorialne podlegają Biskupowi Rotrii i przez niego są tworzone.
1° Prałatów terytorialnych powołuje i odwołuje Biskup Rotrii wedle własnego uznania.
2° Opatów terytorialnych powołać może jedynie Biskup Rotrii z duchownych należących do zgromadzenia klasztornego, któremu w zarząd powierzono terytorium opactwa. Kandydata do godności opata terytorialnego prezentuje Patriarsze kompetentna władza zakonna. Powołanie następuje na wniosek władzy zakonnej, natomiast odwołanie opata terytorialnego wynika z inicjatywy własnej Biskupa Rotrii.
§ 6. W przypadku opactw, jeśli tworzone są w obrębie określonej prałatury, diecezji lub archidiecezji - zarówno duchowni jak i Lud Boży należący do opactwa wyjęci zostają za zgodą Stolicy Apostolskiej spod zwierzchności zarządcy danej administracyjnej struktury kościelnej, któremu powierza się jednakże rolę obserwatora życia danej jednostki zakonnej.

VI

§ 1. Rolą zwierzchników Kościołów partykularnych jest dbanie o rozwój duchowy powierzonych im wspólnot.
§ 2. Zwierzchnicy Kościołów partykularnych celem administrowania podległymi sobie jednostkami mają prawo wydawać dekrety.
§ 3. Od wszelkich przepisów kościelnych dyspensować może Biskup Rotrii wszystkie osoby przynależące do Kościoła Powszechnego, a także duchowny rotryjski, działający na podstawie szczegółowego upoważnienia udzielonego przez Biskupa Rotrii.
§ 4. Przepis niniejszy nie narusza ogólnej kompetencji Kongregacji Świętej i Powszechnej Inkwizycji w zakresie kontroli legalności, a w efekcie utrzymywania lub uchylania przepisów kościelnych.

VII

§ 1. Najniższą jednostką administracyjną Kościoła Powszechnego jest podległa Kościołowi partykularnemu parafia.
§ 2. Parafie tworzy i znosi zwierzchnik Kościoła partykularnego, wyznaczając ich zarządców w postaci proboszczów.
§ 3. Zwierzchnik Kościoła partykularnego może przydzielić proboszczowi do pomocy wikariuszy.
§ 4. Proboszczami i wikariuszami mogą być wyłącznie duchowni w randze prezbitera.
§ 5. Obowiązkiem zwierzchnika Kościoła partykularnego jest przypisanie każdego z podległych mu prezbiterów do jednej z parafii.

VIII

§ 1. Każdy duchowny i świecki wierny Kościoła Powszechnego musi przynależeć do jednego z Kościołów partykularnych.
§ 2. O przynależności świeckich wiernych do Kościoła partykularnego decyduje złożona tam deklaracja.
§ 3. O przynależności duchownych do Kościoła partykularnego decyduje decyzja Biskupa Rotrii.
§ 4. Przynależność do któregokolwiek Kościoła partykularnego jest równoznaczna z przynależnością do Kościoła Powszechnego.
§ 5. Przynależność do jednego z Kościołów partykularnych wyklucza możliwość przynależności do innego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

IX

§ 1. W przypadku takiej prowincji kościelnej, w skład której weszły więcej niż jedna diecezja, dopuszcza się możliwość sprawowania funkcji biskupa ordynariusza przez jednego arcypasterza, będącego równocześnie arcybiskupem archidiecezji i biskupem diecezji przynależnych do tej archidiecezji.
§ 2. Dopuszcza się możliwość istnienia diecezji "in persona episcopi", w której jeden duchowny Kościoła Rotryjskiego sprawował będzie zarząd nad więcej niż jedną diecezją, niekoniecznie podległą danej prowincji kościelnej. Wówczas ogłasza się unię personalną między danymi strukturami, złączoną osobą zarządcy danej jednostki administracji kościelnej. O takim stanie rzeczy decyduje Biskup Rotrii.
§ 3. Zastosowanie ust. 2. niniejszego przepisu następuje również w przypadku prałatur i opactw terytorialnych. Wówczas dochodzi do tworzenia prałatur lub opactw na zasadzie "in persona praelati" lub "in persona opati".

X

§ 1. Legat jest oficjalnym reprezentantem Stolicy Apostolskiej, powołanym w celu realizacji konkretnego zadania na terenie Kościoła partykularnego lub prowincji kościelnej w imieniu Biskupa Rotrii.
§ 2. Nuncjusz apostolski jest przedstawicielem Stolicy Apostolskiej w randze ambasadora na terytorium państwa, z którym Stolica Apostolska nie zawarła umowy konkordatowej.
§ 3. Prymas jest przedstawicielem Stolicy Apostolskiej na terytorium kraju, w którym Stolica Apostolska utworzyła prowincję kościelną.
§ 4. Datariusz Apostolski dokonuje wizytacji poszczególnych prowincji kościelnych oraz kościołów partykularnych na podstawie szczegółowego upoważnienia Biskupa Rotrii oraz na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

XI

§ 1. Tracą moc wszelkie przepisy regulujące kwestię struktury administracyjnej i władz terytorialnych Kościoła Powszechnego, pozostające w sprzeczności z niniejszą konstytucją apostolską.
§ 2. Zmiana niniejszej konstytucji apostolskiej następuje przez decyzję Patriarchy Rotrii wydaną w drodze konstytucji apostolskiej.
§ 3. Niniejsza konstytucja apostolska wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia.

Datum Rotriae, apud S. Paulum, die VI, mensis Ianuarii, anno Domini MMXVI, Pontificatus Nostri primo.

/-/ Sanctitas Vestra Alexander IV
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

Cytat:

BULLA
[size=24pt]Sacerdotes Domini[/size]

Artykuł 1
Niniejszą bullą regulujemy kształt hierarchii duchowieństwa Kościoła Rotyjskiego, ustanawiamy zasady nadawania tytułów kościelnych oraz ich utraty, a także ustalamy prawo dotyczące synodów i soborów.

Artykuł 2
1. Ustanawia się niniejszym stopnie duchowieństwa uzyskiwane przez nominację Patriarchy, przedstawione w hierarchii od najwyższego do najniższego:
1) biskup;
2) prezbiter;
3) diakon.
1a. Nominację na diakona i prezbitera może wydać biskup ordynariusz wiernemu swojej diecezji. Nominacja ta może zostać uchylona w każdej chwili mocą decyzji patriarszej.
[font=courier]Ustęp dodany Bullą Pastor Bonus
2. Stopień duchowny można utracić:
1) poprzez decyzję Patriarchy;
2) w przypadku zawarcia przez duchownego związku małżeńskiego;
3) w przypadku działań sprzecznych z przepisami Państwa Kościelnego Rotria.
3. W przypadku stopnia diakona, dopuszczalne jest zawarcie związku małżeńskiego po uprzednim uzyskaniu zgody Patriarchy.

Artykuł 3
1. Ustanawia się tytuł honorowy arcybiskupa "ad personam", przyznawany przez Patriarchę.
2. Godnością arcybiskupią zostaje obdarzony biskup, któremu powierza się kierownictwo nad metropolią lub archidiecezją.
3. Tytuł arcybiskupa "ad personam" wraz ze stolicą tytularną nadawany zaś będzie biskupowi cechującemu się nienaganną posługą oraz zasługami dla Stolicy Apostolskiej i Kościoła Świętego.
4. Biskupi, arcybiskupi i arcybiskupi "ad personam"zobowiązani są do odbycia inwestytury zgodnej z ceremoniałem Kościoła. Ceremonia ta ma wymiar wyłącznie symboliczny i nie wpływa na uzyskanie przywilejów i obowiązków wypływających z nadanej godności.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus

Artykuł 4
1. Ustanawia się następujące honorowe tytuły kościelne, których nadawanie należy do prerogatyw Patriarchy, przedstawione wraz ze zwrotami grzecznościowymi, które się z nimi wiążą:
1) protonotariusz apostolski de fiochetto - Infułat;
2) protonotariusz apostolski – Infułat;
3) prałat honorowy Jego Świątobliwości – Monsignore;
4) kapelan honorowy Jego Świątobliwości – Monsignore.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
2. Ustanawia się następujące honorowe tytuły kościelne:
1) prepozyt;
2) kanonik;
3) dziekan.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
3. Tytuły wymienione w ust. 2 mają prawo nadawać duchowni w randze co najmniej biskupa tylko w swoich Kościołach partykularnych, prezbiterom tam inkardynowanym, chyba że posiadają szczegółowe upoważnienie Biskupa Rotrii do przyznawania określonych tytułów w określonych okolicznościach.
4. Tytuł archiprezbitera może zostać nadany jedynie prezbiterowi sprawującemu urząd proboszcza bazyliki katedralnej.
5. Tytuły honorowe wymienione w ust. 1 i 2 przysługują wyłącznie prezbiterom.

Artykuł 5
1. Ustanawia się niniejszym tytuł kardynała, przyznawany duchownym w stopniu:
1) biskupa - kardynał biskup (kardynałowie duchowni);
2) prezbitera - kardynał prezbiter (kardynałowie duchowni);
3) diakona - kardynał diakon (kardynałowie duchowni);
4) kardynała honorowego - kardynał honorowy (kardynał świecki).
2. Wszyscy kardynałowie, niezależnie od stopnia, mają równe prawa.
3. Kardynałom przysługuje zwrot Eminencja.
4. Patriarcha wraz z nadaniem nominacji kardynalskiej duchownemu przyznaje nominowanemu godność tytularną.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Voluntatem nostram
1) Dla kardynałów biskupów:
a) biskup Ostii;
b) biskup Frascati;
c) biskup Palestriny;
d) biskup Sieny.
2) Dla kardynałów prezbiterów:
a) archiprezbiter bazyliki Najświętszego Zbawiciela i św. Jana na Lateranie;
b) prezbiter bazyliki św. Pawła za Murami;
c) prezbiter bazyliki Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy;
d) prezbiter bazyliki Matki Bożej Większej.
3) Dla kardynałów diakonów:
a) archidiakon kościoła Dwunastu Apostołów;
b) diakon kościoła św. Jana Chrzciciela;
c) diakon kościoła św. Jerzego na Velabrum;
d) diakon kościoła św. Agnieszki w Agonie.
5. Niniejsze tytuły stanowią jedynie godności honorowe i nie wiąże się z nimi realna władza.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus

Artykuł 6
1. Kardynałowie tworzą Kolegium Kardynalskie, organ doradczy Patriarchy Rotrii.
2. Kolegium Kardynalskie liczy maksymalnie dwunastu kardynałów duchownych.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
3. Kardynałom przysługuje tytuł: Świętego Kościoła Rotryjskiego Kardynał.
4. Kolegium Kardynalskie obraduje na wezwanie Patriarchy i pod jego przewodnictwem lub przewodnictwem Dziekana Kolegium Kardynalskiego.
5. Patriarcha ma całkowitą dowolność w kreowaniu kardynałów, jednak każda kreacja kardynalska odbyć się musi na oficjalnym konsystorzu. Ceremonia ta ma wymiar wyłącznie symboliczny i nie wpływa na uzyskanie przywilejów i obowiązków wypływających z nadanej godności.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
6. Każdemu z kardynałów przysługuje ponadto honorowy tytuł księcia Rotrii i Kościoła, którym może posługiwać się, dopóki nosi godność kardynalską.
7. Kardynałom przysługuje także szczególny przywilej typowania kandydatów do godności biskupiej. O fakcie dostrzeżenia kandydata nieskazitelnego charakteru, niekwestionowanego miłosierdzia i o powszechnie znanej pobożności, zobowiązani są powiadomić Patriarchę Rotrii, zachowując przy tym wszelkie formy dyskrecji, a wiadomość tę pozostawiając sobie jedynie wiadomą pod karą anatemy.

Artykuł 7
1. Patriarcha Państwa Kościelnego Rotria ma prawo obniżyć lub odebrać każdy tytuł kościelny lub honorowy, w razie gdy posiadający go:
1) złamie prawo obowiązujące na terenie Państwa Kościelnego Rotria lub przepisy prawa kanonicznego;
2) wykaże niesubordynację wobec swoich zwierzchników, w szczególności zaś wobec samego Patriarchy.
2. Biskup, który nadał duchownemu tytuł kanonika lub prałata ma prawo odebrać ten tytuł w przypadku, gdy posiadający go:
1) złamie prawo obowiązujące na terenie Kościoła partykularnego lub przepisy prawa kanonicznego
2) wykaże niesubordynację wobec swoich zwierzchników, w szczególności zaś wobec samego Patriarchy.

Artykuł 8
1. Przywilejem Patriarchy jest zwoływanie synodu biskupiego. Obrady synodu powinny być odsunięte od oczu osób postronnych nieposiadających nominacji biskupiej lub imiennego przyzwolenia na uczestnictwo w obradach w charakterze słuchacza. Obrady synodu objęte są tajemnicą.
2. Synody biskupie dzielą się na:
1) zwyczajne - zwoływane celem omówienia kwestii związanych z Kościołem;
2) nadzwyczajne - poświęcone konkretnemu zagadnieniu lub tematowi, który jest dostatecznie istotny, by skupić uwagę biskupów.
3. Uczestnictwo biskupów w synodzie jest obowiązkowe. Odstępstwem od obowiązku może być jedynie imienna dyspensa Patriarchy.
4. Patriarcha ma pełną dowolność w ustalaniu miejsca, charakteru i przebiegu synodu biskupiego.
6. Patriarsze przysługuje prawo do odtajnienia treści z przebiegu obrad.
7. Synod powinien zostać podsumowany stosownym dokumentem podpisanym przez Patriarchę i wydanym w formie bulli. Dokument powinien zawierać przesłanie wynikające z obrad synodu.


Artykuł 9
1. Przywilejem Patriarchy jest zwoływanie soboru, czyli najwyższego zgromadzenia Kościoła Rotryjskiego oraz Stolicy Apostolskiej.
2. Obrady soboru mają charakter tajny, chyba, że Patriarcha zarządzi inaczej.
3. Sobory dzielą się na:
1) powszechny - zwoływane celem omówienia żywotnych kwestii związanych z Kościołem. Prawo uczestnictwa posiadają wszyscy wierni;
2) plenarny - poświęcony sprawom Państwa Kościelnego. Prawo uczestniczenia w nim mają obywatele Stolicy Apostolskiej.
4. Podsumowaniem obrad soboru, może być stosowny dokument, zatwierdzony w formie i treści przez Patriarchę.

Artykuł 10
Bulla niniejsza wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia.

Datum Rotriae, apud S. Paulum, die XIII, mensis Ianuarii, anno Domini MMXVI, Pontificatus Nostri primo.

/-/ Sanctitas Vestra Alexander IV
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

Cytat:

[size=18pt]P I U S[/size]
[size=14pt]Episcopus, Servum Servorum Dei, in perpetuam rei memoriam[/size]

CONSTITUTIO [size=18pt][font=georgia][b]APOSTOLICA
[size=18pt]Mater Nostra Ecclesia[/size]

Matka Nasza - Kościół Rotryjski raduje się w dniu dzisiejszym, albowiem na mocy niniejszego dokumentu, promulgujemy nowy Kodeks Prawa Kanonicznego, który stanowi o prawach i obowiązkach wiernych i duchownych, a także o sposobie funkcjonowania Kościoła Rotryjskiego. Niech ten kodeks będzie dowodem odradzania się rotryzmu, a wszyscy wyznawcy Kościoła zobowiążą się przestrzegać jego przepisów.

Konstytucja nasza wchodzi w życie z momentem przybicia pieczęci, zaś Kodeks zacznie obowiązywać zgodnie ze swoim vacatio legis.

Datum Rotriae, apud S. Paulum, die XXX, mensis Ianuarii, anno Domini MMXVI, Pontificatus Nostri mensis primo.

/-/ Sanctitas Vestra Pius V
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc., etc.

Cytat:

[size=18pt][font=georgia]Codex [size=18pt][font=georgia][b]Iuris [size=18pt][font=georgia][b]Canonici
[size=18pt][font=georgia][b]Auctoritate [size=18pt][font=georgia][b]Pii PP. V [size=18pt][font=georgia][b]promulgatus

[font=georgia][size=10pt]

[b]TYTUŁ I
W OGÓLNOŚCI

Rozdział I
NORMY OGÓLNE

  Kan. 1 - § 1. Kanony tego Kodeksu dotyczą Państwa Kościelnego i Kościoła Rotryjskiego.
  § 2. Przepisy niniejszego Kodeksu do osób świeckich stosuje się odpowiednio, chyba że co innego wynika z właściwości sprawowanej przez nich funkcji lub godności, albo gdy przepisy szczególne stanowią inaczej.

  Kan. 2 - Kanony Kodeksu nie odwołują ani też nie zmieniają umów zawartych przez Stolicę Apostolską z krajami lub innymi społecznościami politycznymi. Zachowują one przeto swoją dotychczasową moc, chociażby nawet były przeciwne przepisom tego Kodeksu.

  Kan. 3 - Prawa nabyte oraz przywileje udzielone dotychczas przez Stolicę Apostolską osobom fizycznym lub prawnym, a będące w użyciu i nie odwołane, pozostają nienaruszone, chyba że kanony tego Kodeksu wyraźnie je odwołują.

  Kan. 4 - § 1. Istniejące dotychczas zwyczaje przeciwne przepisom niniejszych kanonów - tak powszechne, jak i partykularne - zostają całkowicie zniesione, jeśli zostały odrzucone przez kanony obecnego Kodeksu. Również pozostałe należy uważać za zniesione, chyba że Kodeks wyraźnie co innego zastrzega, albo są one stuletnie lub niepamiętne  mogą być tolerowane, jeśli zdaniem ordynariusza nie da się ich usunąć ze względu na okoliczności miejsca i osób.
  § 2. Zachowuje się istniejące dotychczas zwyczaje obok prawa, tak powszechne, jak i partykularne.

Rozdział II
DYSPENSY

  Kan. 5 - Dyspensa, czyli rozluźnienie prawa kościelnego w poszczególnym wypadku, może zostać udzielona przez tych, którzy posiadają władzę wykonawczą w granicach ich kompetencji, a także przez tych, którym wyraźnie lub pośrednio przysługuje władza dyspensowania, bądź mocą samego prawa, bądź mocą zgodnej z prawem derogacji.

  Kan. 6 - Biskup diecezjalny może dyspensować wiernych ilekroć uzna to za pożyteczne dla ich duchowego dobra.

  Kan. 7 - § 1. Od ustawodawstwa kościelnego nie należy dyspensować bez słusznej i racjonalnej przyczyny, z uwzględnieniem okoliczności przypadku i ważności dokumentu, od którego się dyspensuje. W przeciwnym razie dyspensa jest niegodziwa a także nieważna, chyba że została udzielona przez prawodawcę lub duchownego przełożonego.
  § 2. W wątpliwości co do wystarczalności przyczyny, dyspensa jest udzielona ważnie i godziwie.

  Kan. 8 -  § 1. Kto posiada władzę dyspensowania, ma prawo wykonywać ją będąc także poza terytorium w stosunku do podwładnych chociażby nieobecnych na terytorium, a także jeśli czegoś innego wyraźnie nie postanowiono, w stosunku do podróżnych, przebywających aktualnie na terytorium.
  § 2. Patriarcha ma wyłączne prawo dyspensowania duchownych posiadających nominację biskupią. Prawo to przysługuje również kardynałom, ilekroć posiadają szczegółowe upoważnienie Patriarchy.

 

Rozdział III
URZĘDY KOŚCIELNE

  Kan. 9 - Powierzenie urzędu kościelnego dokonuje się: poprzez swobodne nadanie przez kompetentną władzę kościelną lub poprzez zwykły wybór przyjęty przez elekta, jeżeli wybór nie wymaga zatwierdzenia.

  Kan. 10 - § 1. Ażeby urząd kościelny można komuś powierzyć, powinien on pozostawać we wspólnocie Kościoła i być zdatnym.
  § 2. Powierzenie urzędu dokonane symoniacko jest nieważne z mocy samego prawa.

  Kan. 11 - Temu, kto nie otrzymał jeszcze nominacji kapłańskiej, nie można ważnie nadać urzędu związanego z pełnym duszpasterstwem.

  Kan. 12 - § 1. Powierzenia urzędu duszpasterskiego nie należy odkładać bez ważnej przyczyny.
  § 2. Obietnica jakiegoś urzędu - przez kogokolwiek zostałaby dana - nie powoduje żadnego skutku prawnego.

  Kan. 13 - Każde powierzenie urzędu powinno być dokonane na piśmie.

  Kan. 14 - Jeśli prawo czegoś innego wprost nie postanawia, do biskupa diecezjalnego należy swobodne powierzanie urzędów kościelnych we własnym Kościele partykularnym.

  Kan. 15 - § 1. Urząd kościelny traci się po upływie wyznaczonego czasu, na skutek rezygnacji, przeniesienia, usunięcia a także pozbawienia.
  § 2. Nie traci się urzędu kościelnego po ustaniu w jakikolwiek sposób władzy, która go nadała, chyba że prawo zastrzega coś innego.
  § 3. Utrata urzędu, która stała się faktem, ma zostać podana do wiadomości wszystkim, którym przysługuje jakieś prawo do powierzania urzędu.

  Kan. 16 - Utrata urzędu po upływie określonego czasu lub po osiągnięciu wieku następuje dopiero od momentu pisemnego zawiadomienia przez kompetentną władzę.

  Kan. 17 - Każdy, kto jest poczytalny, może zrzec się urzędu kościelnego.

  Kan. 18 - Mocą samego prawa nieważna jest rezygnacja pod wpływem ciężkiej i niesprawiedliwej bojaźni, podstępu, błędu istotnego lub symonii.

  Kan. 19 - Rezygnacja - czy wymaga przyjęcia, czy nie - aby była ważna, powinna być złożona temu, kto powierza urząd, o który chodzi.

  Kan. 20 - § 1. Tylko ten może dokonać przeniesienia, komu przysługuje prawo powierzenia, zarówno urzędu, który się zwalnia, jak i urzędu, który się powierza.
  § 2. Jeżeli przeniesienie jest dokonywane wbrew woli zajmującego urząd, wymagana jest poważna przyczyna z zachowaniem zawsze prawa do przedstawienia przeciwnych racji, przy czym należy przestrzegać sposobu postępowania przepisanego prawem.
  § 3. Aby przeniesienie osiągnęło skutek, musi być przekazane na piśmie.

  Kan. 21 - § 1. Z urzędu - zgodnie z przepisami prawa - który został komuś nadany według roztropnego rozeznania kompetentnej władzy, można go usunąć z powodu słusznej przyczyny, ocenianej przez tę władzę.
  § 2. Akt usunięcia, by osiągnął skutek, ma być przekazany na piśmie.

  Kan. 22 - Mocą samego prawa zostaje usunięty z urzędu kościelnego:
    1° kto utracił stan duchowny;
    2° kto publicznie odstąpił od wiary lub wspólnoty z Kościołem;
    3° duchowny, który usiłował zawrzeć małżeństwo, choćby tylko cywilne.

  Kan. 23 - Pozbawienie urzędu, stanowiące mianowicie karę za przestępstwo, może być dokonane tylko zgodnie z przepisami prawa.
 

TYTUŁ II
LUD BOŻY

Rozdział I
OBOWIĄZKI I PRAWA WSZYSTKICH WIERNYCH

  Kan. 24 - Wszyscy wierni są równi co do godności i działania.

  Kan. 25 - Wierni zobowiązani są - każdy przez swoje własne działanie zachować zawsze wspólnotę z Kościołem.
 
  Kan. 26 - Wszyscy wierni, zgodnie z własną pozycją, winni starać się prowadzić życie święte i przyczyniać się do wzrostu Kościoła.

  Kan. 27 - Wierni mają prawo otrzymywać pomoce od swoich pasterzy z duchowych dóbr Kościoła.

  Kan. 28 - Wierni mają prawo swobodnego zakładania stowarzyszeń i kierowania nimi dla celów propagowania kulturowych aspektów Kościoła, a także odbywania zebrań dla wspólnego osiągnięcia tych celów.

  Kan. 29 - Wszyscy wierni, którzy uczestniczą w misji Kościoła, mają prawo, by przez własne inicjatywy, każdy zgodnie ze swoim stanem i pozycją, popierali lub podtrzymywali jego działalność. Żadna jednak inicjatywa nie może sobie przypisywać miana kościelnej, jeśli nie otrzyma zgody kompetentnej władzy Kościoła.

  Kan. 30 - Wszyscy wierni mają prawo być wolni od jakiegokolwiek przymusu w wyborze stanu życia.

  Kan. 31 - § 1. Wiernym przysługuje legalne dochodzenie i obrona przysługujących im w Kościele uprawnień na właściwym forum kościelnym według przepisów prawa.
  § 2. Wierni, jeżeli zostali wezwani przed sąd przez kompetentną władzę, mają prawo, by byli sądzeni z zachowaniem przepisów prawa, stosowanych ze słusznością.

  Kan. 32 - § 1. Odpowiednio przygotowani świeccy są zdolni, by otrzymać od pasterzy te urzędy kościelne i posługi, które wolno im piastować zgodnie z przepisami prawa.
  § 2. Świeccy odznaczający się odpowiednią wiedzą, roztropnością i uczciwością, są zdolni do tego, by jako biegli lub doradcy świadczyli pomoc pasterzom Kościoła, także w radach działających zgodnie z przepisem prawa.

Rozdział II
DUCHOWNI

  Kan. 33 - Kościół ma obowiązek, a zarazem własne i wyłączne prawo kształcenia tych, którzy są przeznaczeni do posługi kościelnej.

  Kan. 34 - Każdy duchowny powinien być inkardynowany do jakiegoś Kościoła partykularnego lub do prałatury personalnej, albo do jakiegoś instytutu życia konsekrowanego, czy też do jakiegoś stowarzyszenia, które posiada tę zdolność, tak że nie może być duchownym nikomu nie podlegającym czyli tułaczym.

  Kan. 35 - Duchowni mają szczególny obowiązek okazywania szacunku i posłuszeństwa Patriarsze oraz każdy własnemu ordynariuszowi, jak również wszystkim starszym w hierarchii.

  Kan. 36 - § 1. Tylko duchowni mogą otrzymać urzędy, do wykonywania których wymaga się władzy nominacji albo kościelnej władzy rządzenia.
  § 2. Duchowni mają obowiązek - chyba że usprawiedliwia ich prawnie uznana przeszkoda - przyjąć i wiernie wypełnić zadanie powierzone im przez własnego ordynariusza.

  Kan. 37 - § 1. Duchowni obowiązani są zachować wieczystą wstrzemięźliwość i dlatego zobowiązani są do celibatu.
  § 2. Patriarcha może wydać szczegółowe normy w sprawie adopcji przez osoby duchowne.

  Kan. 38 - § 1. Duchowni mają prawo zrzeszania się z innymi dla osiągnięcia celów zgodnych ze stanem duchownym.
  § 2. Duchowni powinni w sposób szczególny doceniać te stowarzyszenia, które mając statuty zatwierdzone przez kompetentną władzę - przez odpowiedni i właściwie zatwierdzony sposób życia oraz braterską pomoc pobudzają własną świętość w wykonywaniu posługi, jak również sprzyjają pogłębianiu więzi między sobą i z własnym biskupem.
  § 3. Duchowni powinni się powstrzymać od zakładania lub przynależności do stowarzyszeń, których cel albo działalność nie dadzą się pogodzić z obowiązkami właściwymi stanowi duchownemu lub mogłyby przeszkadzać w sumiennym wypełnianiu zadania zleconego im przez kompetentną władzę kościelną.

  Kan. 39 - Wypełniając kościelną posługę, duchowni zasługują na wynagrodzenie odpowiednie ich pozycji, z uwzględnieniem zarówno natury ich zadania, jak również okoliczności miejsca i czasu, dzięki któremu mogliby zaspokoić potrzeby własnego życia a także wynagrodzić tych, których pomocy potrzebują.
 
  Kan. 40 - § 1. Duchowni powinni powstrzymać się od tego wszystkiego, co wprost nie przystoi ich stanowi.
  § 2. Duchowni niech unikają tego, co chociaż nie jest nieprzyzwoite, jednak obce stanowi duchownemu.
 
  Kan. 41 – Duchowny traci swój stan:
    1° przez wyrok sądów;
    2° przez karę wydalenia nałożoną zgodnie z przepisami prawa;
    3° przez decyzję Patriarchy;
    4° przez rezygnację lub samowykluczenie spowodowane złamaniem niniejszego prawa potwierdzone decyzją Patriarchy.

  Kan. 42 - Duchowny, który utracił stan duchowny zgodnie z przepisami prawa, traci z nim uprawnienia właściwe stanowi duchownemu, jak również nie podlega żadnym obowiązkom stanu duchownego, tym samym zostaje pozbawiony wszystkich urzędów, zadań i wszelkiej władzy delegowanej.

  Kan. 43 - Duchowny, który utracił stan duchowny, nie może ponownie być włączony do duchowieństwa, chyba że przez decyzję Patriarchy.

TYTUŁ III
HIERARCHICZNY USTRÓJ KOŚCIOŁA

Rozdział I
BISKUP ROTRII

  Kan. 44 - Biskup Rotrii jest Głową Kolegium Biskupów i Pasterzem całego Kościoła Rotryjskiego. Dlatego, z racji swego urzędu, posiada on najwyższą, pełną, bezpośrednią i powszechną władzę zwyczajną w Kościele, którą może wykonywać zawsze w sposób nieskrępowany.

  Kan. 45 - § 1. Pełną i najwyższą władzę w Kościele otrzymuje Biskup Rotrii przez zgodny z prawem i zaakceptowany przez niego wybór wraz z nominacją biskupią. Stąd tę samą władzę otrzymuje od momentu przyjęcia wyboru na Patriarchę ten elekt, który posiada nominację biskupią. Gdyby elekt nie miał nominacji biskupiej, powinien być zaraz wyniesiony do tej godności.
  § 2. Gdyby się zdarzyło, że Biskup Rotrii zrzekłby się swego urzędu, to do ważności wymaga się, by zrzeczenie zostało dokonane w sposób wolny i było odpowiednio ujawnione; nie wymaga zaś niczyjego przyjęcia.

  Kan. 46 - § 1. Na mocy swego urzędu, Biskup Rotrii nie tylko posiada władzę nad całym Kościołem, lecz również otrzymuje nad wszystkimi Kościołami partykularnymi oraz ich zespołami naczelną władzę, przez którą zostaje jednocześnie potwierdzona i umocniona władza własna, zwyczajna i bezpośrednia, jaką posiadają biskupi w Kościołach partykularnych powierzonych ich pieczy.
  § 2. Od wyroku lub dekretu Biskupa Rotrii nie ma apelacji.

  Kan. 47 - W wykonywaniu zadania, Biskupowi Rotrii służą pomocą biskupi, którzy mogą to czynić w różny sposób, w tym także poprzez Synod Biskupów. Ponadto świadczą mu pomoc kardynałowie, a także inne osoby oraz różne instytucje stosownie do aktualnych potrzeb. Wszystkie te osoby i instytucje, w imieniu i jego władzą wykonują powierzone sobie zadanie dla dobra wszystkich Kościołów partykularnych, zgodnie z normami określonymi w prawie.

  Kan. 48 - Podczas wakansu Stolicy Apostolskiej lub przeszkody w jej działaniu, nie należy niczego zmieniać w zarządzie Kościoła powszechnego; powinny zaś być zachowane ustawy specjalne wydane na te okoliczności.

Rozdział II
SYNOD BISKUPÓW

  Kan. 49 - Synod Biskupów jest zebraniem wszystkich biskupów, którzy zbierają się w określonych terminach, ażeby pobudzać ścisłą łączność między sobą i Patriarchą, jak również temuż Biskupowi Rotrii świadczyć pomoc swoją radą w celu zachowania i wzrostu wiary oraz obyczajów, a także zachowania i umocnienia dyscypliny kościelnej, i rozważenia problemów związanych z działalnością Kościoła w świecie.

  Kan. 50 - Synod Biskupów podlega bezpośrednio władzy Biskupa Rotrii, który ma prawo:
    1° zwoływania Synodu, ilekroć uzna to za wskazane, i oznaczania miejsca, gdzie ma się odbyć zebranie;
    2° ustalania zagadnień - jakie mają być rozpatrywane w odpowiednim czasie przed zebraniem się Synodu;
    3° ustalania porządku obrad;
    4° przewodniczenia Synodowi, osobiście lub przez przedstawicieli;
    5° zatwierdzania lub odrzucania decyzji Synodu;
    6° zamknięcia Synodu, przeniesienia, zawieszenia i rozwiązania.

  Kan. 51 - § 1. Z chwilą zamknięcia zebrania Synodu Biskupów wygasa tym samym zadanie powierzone na danym zebraniu biskupom czy innym członkom.
  § 2. W przypadku wakansu Stolicy Apostolskiej po zwołaniu Synodu albo w czasie jego trwania, na mocy samego prawa następuje zawieszenie zebrania Synodu, jak również powierzonych jego członkom zadań, dopóki nowy Patriarcha nie zadecyduje o rozwiązaniu lub kontynuowaniu zebrania.

Rozdział III
KARDYNAŁOWIE KOŚCIOŁA ROTRYJSKIEGO

  Kan. 52 - Kardynałowie Kościoła Rotryjskiego tworzą szczególne Kolegium, któremu przysługuje prawo wyboru Biskupa Rotrii, zgodnie z postanowieniami specjalnego prawa. Ponadto kardynałowie są do dyspozycji Patriarchy, czy to działając kolegialnie, gdy są zwoływani razem dla rozważenia ważniejszych spraw, czy też pojedynczo, mianowicie przez wykonywanie różnych urzędów, świadcząc pomoc Biskupowi Rotrii, zwłaszcza w codziennej trosce o Kościół powszechny.

  Kan. 53 - § 1. Kolegium Kardynałów przewodniczy Dziekan, którego w razie przeszkody zastępuje Prodziekan. Dziekan lub Prodziekan nie posiadają żadnej władzy rządzenia w odniesieniu do pozostałych kardynałów, lecz są jako pierwsi wśród równych.
  § 2. Z chwilą wakansu urzędu Dziekana, kardynałowie powinni wybrać ze swego grona Dziekana Kolegium. Jego nazwisko przedstawiają Patriarsze, któremu przysługuje przywilej zatwierdzenia wybranego.
  § 3. W sposób przewidziany w § 2 dokonuje się, pod przewodnictwem Dziekana, wyboru Prodziekana. Również do Patriarchy należy zatwierdzenie wyboru Prodziekana.

  Kan. 54 - Kardynałowie działaniem kolegialnym służą najwyższemu Pasterzowi Kościoła pomocą, głównie na konsystorzach, na które zbierają się z polecenia Biskupa Rotrii i pod jego przewodnictwem.
 
  Kan. 55 - § 1. Kardynałowi Dziekanowi przysługuje prawo udzielania wybranemu na Biskupa Rotrii, gdyby elekt tego potrzebował, sakry biskupiej. Jeśli Dziekan nie może tego uczynić, prawo to przechodzi na Prodziekana, a w wypadku gdy i on ma przeszkodę, na najstarszego kardynała biskupa.
  § 2. Pierwszy z kardynałów ogłasza ludowi imię nowo wybranego Patriarchy.

  Kan. 56 - Kardynałowie mają obowiązek gorliwie współpracować z Biskupem Rotrii.

  Kan. 57 - Kardynałowi, któremu Biskup Rotrii zleca reprezentowanie go na jakimś uroczystym obchodzie lub zgromadzeniu osób, w charakterze legata "a latere", a więc występującego jako jego alter ego, jak również kardynałowi, który jako jego specjalny wysłannik ma wypełnić określoną posługę pasterską, przysługuje tylko to, co mu zostało zlecone przez Biskupa Rotrii.

  Kan. 58 - Podczas wakansu Stolicy Apostolskiej Kolegium Kardynałów przysługuje jedynie ta władza, którą przyznaje mu specjalne prawo.

Rozdział IV
LEGACI BISKUPA ROTRII

  Kan. 59 - § 1. Biskupowi Rotrii przysługuje naturalne i niezależne prawo mianowania i wysyłania swoich legatów, czy to do Kościołów partykularnych w różnych krajach lub regionach, czy też równocześnie do państw i rządów, jak również przenoszenia ich i odwoływania, z zachowaniem przepisów prawa międzynarodowego, gdy idzie o wysyłanie i odwoływanie legatów ustanowionych w państwach.
§ 2. Do legata ustanowionego na mocy niniejszych przepisów nie stosuje się innych regulacji, określających pozycję w korpusie dyplomatycznym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

  Kan. 60 - § 1. Legatom Biskupa Rotrii zleca się funkcję reprezentowania go na sposób stały w Kościołach partykularnych lub także wobec państw i władz publicznych, do których są posyłani.
  § 2. Stolicę Apostolską reprezentują również ci, którzy w charakterze patriarszej misji są wyznaczani jako delegaci lub obserwatorzy do organizacji międzynarodowych albo na konferencje czy zjazdy.

  Kan. 61 - Głównym zadaniem legata patriarszego jest zacieśnianie i umacnianie coraz bardziej więzów łączących Stolicę Apostolską z Kościołami partykularnymi. Tak więc w odniesieniu do powierzonego mu okręgu, do patriarszego legata należy:
    1° przesyłanie do Stolicy Apostolskiej wiadomości na temat warunków, w których znajdują się Kościoły partykularne, i o tym wszystkim, co dotyczy życia samego Kościoła;
    2° wspieranie biskupów czynem i radą, nie naruszając jednak wykonywania przyznanej im prawem władzy;
    3° usilne popieranie tego, co służy utrwaleniu pokoju, rozwoju postępu i zgodnej współpracy między narodami;
    4° podejmowanie wraz z biskupami odpowiednich kontaktów z innymi Kościołami lub wspólnotami kościelnymi;
    5° wykonywanie ponadto pełnomocnictw oraz wypełnianie innych poleceń, przekazanych mu przez Stolicę Apostolską.

  Kan. 62 - Do patriarszego legata, który zgodnie z przepisami prawa międzynarodowego wypełnia równocześnie misję w państwie, należy także szczególne zadanie:
    1° podtrzymywać i ożywiać więzy między Stolicą Apostolską i Rządem;
    2° prowadzić rokowania w zakresie spraw dotyczących stosunków Kościoła i Państwa oraz w sposób szczególny pertraktować o zawarcie konkordatu czy innych tego rodzaju układów, jak również wprowadzenie ich w życie.

  Kan. 63 - Ze względu na szczególny charakter posługi legata siedziba poselstwa jest wyjęta spod władzy rządzenia miejscowego ordynariusza.

  Kan. 64 - Zadanie legata nie wygasa z chwilą wakansu Stolicy Apostolskiej, chyba że co innego zastrzeżono w patriarszym piśmie. Wygasa natomiast po wypełnieniu zlecenia, przez odwołanie podane do wiadomości zainteresowanego oraz zrzeczenie przyjęte przez Biskupa Rotrii.

Rozdział V
KONGREGACJA ŚWIĘTEJ I POWSZECHNEJ INKWIZYCJI

  Kan. 65 – § 1. Kongregacja Świętej i Powszechnej Inkwizycji, zwana dalej Kongregacją, jest niezależnym i najwyższym organem władzy sądowniczej dla państwa i Kościoła, powołanym do dbania o jedność, spójność i trwałość Kościoła oraz jego wyznania poprzez m.in. ocenę działalności osób świeckich i duchownych w kontekście działalności Kościoła, ocenę misji jednostek administracyjnych Kościoła czy wykrywanie i osądzanie świeckich i duchownych w zakresie działalności Kościoła oraz na podstawie kanonów niniejszego kodeksu.
  § 2. Podstawowym zadaniem Kongregacji jest  zwalczanie herezji i wszelkich jej objawów oraz ocena wszelkich spraw dotyczących moralności duchownych, a także dbanie o zachowywanie klimatu Kościoła i poprawności historyczno-kulturowej w głoszonych przez Kościół treściach oraz dopełnianie postanowień prawa nałożonego na Kościół przez kompetentne organy.
  § 3. Kongregacja jest odpowiedzialna za weryfikację pism teologicznych pod względem zgodności z wiarą chrześcijańską.
  § 4. Kongregacja sprawuje funkcję najwyższego sądu państwowego, orzekając w sprawach niezastrzeżonych dla innych organów lub przekazanych na podstawie odrębnych przepisów.
  § 5. Kongregacja może pełnić też inne funkcje powierzone jej przez Ojca Świętego w ramach misji, jaką powierzają jej przepisy niniejszego kodeksu.

  Kan. 66 - § 1. Na czele Kongregacji stoi Prefekt Kongregacji, zwany także Wielkim Inkwizytorem, który kieruje jej pracami i jest powoływany i odwoływany przez Biskupa Rotrii w sposób niezależny.
  § 2. Wielki Inkwizytor pełni funkcję sędziego we wszystkich sprawach przed Kongregacją.
  § 3. W skład Kongregacji powołuje się także Inkwizytorów i Komisarza Generalnego, którzy sprawują przewidziane w prawie i w obrębie jego granic funkcje.
  § 4. Inkwizytorów oraz Komisarza powołuje i odwołuje Biskup Rotrii na wniosek Wielkiego Inkwizytora.

  Kan. 67 – § 1. Wielki Inkwizytor wydaje zarówno przed, w trakcie jak i po przeprowadzeniu postępowania akty przewidziane na podstawie przepisów szczególnych
§ 2. Inkwizytorzy wydają akty przekazane ich właściwości na podstawie przepisów szczególnych.
  § 3. Wyroki dotyczą sprawy co do jej meritum i rozstrzygają co do jej istoty.
  § 4. Postanowienia dotyczą spraw formalnych i proceduralnych, chyba że co innego z nich wynika.

  Kan. 68 – Członkowie Kongregacji w swym działaniu podlegają wyłącznie Bogu, prawu oraz swoim sumieniom na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

Rozdział VI
JEDNOSTKI ADMINISTRACYJNE KOŚCIOŁA

  Kan. 69 - Diecezję stanowi część Ludu Bożego, powierzona pasterskiej pieczy biskupa z współpracującym z nim prezbiterom.

  Kan. 70 - Prałatura terytorialną lub opactwo terytorialne oznacza część Ludu Bożego w określonych granicach terytorium. Ze względu na szczególne warunki, piecza o ten lud zostaje powierzona prałatowi lub opatowi, który kieruje nim, na podobieństwo biskupa diecezjalnego, jako własny jego pasterz.

Rozdział VII
BISKUPI

  Kan.71 -  Przez samą nominację biskupią otrzymują biskupi wraz z zadaniem uświęcania, także zadanie nauczania i rządzenia, które z natury swojej mogą być wykonywane tylko w hierarchicznej wspólnocie z Głową Kolegium i jego członkami.

  Kan. 72 - Biskupów nazywa się diecezjalnymi, gdy ich trosce została powierzona jakaś diecezja; pozostałych nazywa się tytularnymi.

  Kan. 73 - § 1. Patriarcha mianuje biskupów w sposób nieskrępowany albo zatwierdza wybranych zgodnie z prawem.
  § 2. Nie udziela się na przyszłość władzom państwowym żadnych uprawnień i przywilejów dotyczących wyboru, nominacji, prezentowania lub wyznaczania biskupów.

  Kan. 74 - § 1. Jeśli chodzi o zdatność kandydatów do biskupstwa, wymaga się od każdego:
    1° odznaczania się niezachwianą wiarą, dobrymi obyczajami, pobożnością, gorliwością, duszpasterską mądrością, roztropnością i ludzkimi cnotami, jak również pozostałymi przymiotami, które czynią go odpowiednim do wypełniania zleconego mu urzędu, o który chodzi;
    2° dobrej opinii.
  § 2. Do Stolicy Apostolskiej należy ostateczny osąd co do zdatności kandydata.

  Kan. 75 - Przed kanonicznym objęciem swego urzędu, promowany winien złożyć przysięgę wierności wobec Stolicy Apostolskiej, według formuły zatwierdzonej przez tę samą Stolicę Apostolską.

  Kan. 76 - § 1. Biskupowi diecezjalnemu w powierzonej mu diecezji przysługuje wszelka władza zwyczajna, własna i bezpośrednia, jaka jest wymagana do jego pasterskiego urzędu, z wyłączeniem tych spraw, które na mocy prawa lub dekretu Patriarchy są zarezerwowane najwyższej lub innej władzy kościelnej.
  § 2. Jeśli co innego nie wynika z natury rzeczy lub z przepisu prawa, z biskupem diecezjalnym są zrównani w prawie ci, którzy są zwierzchnikami wspólnot wiernych, o których w kan. 70.

  Kan. 77 - Pamiętając o tym, że ma obowiązek dawać przykład świętości poprzez miłość, pokorę i prostotę życia, biskup diecezjalny winien zabiegać wszystkimi środkami o wzrost świętości wiernych, zgodnie z własnym powołaniem każdego wiernego.

  Kan. 78 - § 1. Obowiązkiem biskupa diecezjalnego jest rządzić powierzonym mu Kościołem partykularnym zgodnie z przepisami prawa.
  § 2. Władzę ustawodawczą wykonuje sam biskup, zaś władzę wykonawczą wykonuje bądź osobiście, bądź przez wikariuszy generalnych lub biskupich, zgodnie z przepisami prawa.
  § 3 Biskup diecezjalny na prawo zwołać Synod diecezjalny, w którym mają prawo obradować wszyscy podlegający mu duchowni i wierni. Jedynym ustawodawcą na Synodzie diecezjalnym jest biskup diecezjalny, inni członkowie Synodu posiadają tylko głos doradczy. On sam podpisuje deklaracje i dekrety synodalne, które jedynie jego autorytetem mogą być promulgowane.

  Kan. 79 - § 1. Biskup obowiązany jest wizytować diecezję albo w całości, albo częściowo. Obowiązek ten ma wypełniać osobiście.
  § 2. Na towarzyszy i pomocników wizytacji biskup może sobie dobrać dowolnie wybranych duchownych, z odrzuceniem wszelkiego przeciwnego przywileju lub zwyczaju.

  Kan. 80 - Zwyczajnej wizytacji biskupiej podlegają osoby, instytucje kościelne, rzeczy i miejsca, znajdujące się w obrębie diecezji.
 
  Kan. 81 - Zakonnik wyniesiony do godności biskupiej pozostaje członkiem swojego instytutu, lecz na mocy ślubu posłuszeństwa podlega jedynie Biskupowi Rotrii. Jest też zwolniony z tych obowiązków, których według jego roztropnego uznania nie można pogodzić z jego stanem życia.

Rozdział VIII
NIEPRAWIDŁOWOŚCI ORAZ INNE PRZESZKODY

  Kan. 82 - Zabrania się przyjęcia nominacji tym, którzy są związani jakąkolwiek przeszkodą, czy to stałą, która nazywa się nieprawidłowością, czy też zwykłą. Można podlegać jedynie tym przeszkodom, które są wymienione w niżej podanych kanonach.

  Kan. 83 - Zwykłą przeszkodą, nie pozwalającą przyjąć każdej powierzonej nominacji, są związani:
    1° mężczyzna żonaty;
    2° kto popełnił przestępstwo apostazji, herezji lub schizmy;
    3° kto sprawuje urząd lub zarząd zakazany duchownym;
    4° kto dopuścił się przestępstwa przeciwko władzy kościelnej i wolności Kościoła;
    5° kto dopuścił się przestępstwa uzurpacji kościelnych zadań oraz przestępstwa w ich wykonywaniu;
    6° kto dopuścił się przestępstwa podszywania pod inną godność lub posiadania nietożsamej postaci, będących rozróżnionymi płcią, statusem lub jakąkolwiek inną cechą, a co wykazało postępowanie przeprowadzone na polecenie Biskupa Rotrii.
 
  Kan. 84 - Nieznajomość przeszkód nie uwalnia od nich.

  Kan. 85 – Nominacja udzielona pomimo istnienia wyżej wymienionych przeszkód jest z mocy prawa nieważna.

  Kan. 86 - § 1. Jedynie Stolica Apostolska może dyspensować od przeszkód przyjęcia nominacji kapłańskiej.
  § 2. Od przeszkód może dyspensować również ordynariusz, jeśli takiej zgody udzielił mu Biskup Rotrii.
  § 3. Od przeszkody wynikającej z posiadania zdublowanej tożsamości wirtualnej nie przypada żadna możliwość dyspensowania, a jedynie surowa i sprawiedliwa kara najwyższej cenzury.

  Kan. 87 – Podlega karze ten, kto znając istniejące przeszkody do nominacji kapłańskiej udziela jej.
 

TYTUŁ IV
SANKCJE W KOŚCIELE

Rozdział I
KARANIE PRZESTĘPSTW W OGÓLNOŚCI

  Kan. 88 - Kościół posiada wrodzone i własne prawo wymierzania sankcji karnych wiernym popełniającym przestępstwo.

  Kan. 89 - § 1. Sankcjami karnymi w Kościele są:
    1° kary poprawcze czyli cenzury;
    2° kary ekspiacyjne.
  § 2. Ustawa może ustanowić inne kary ekspiacyjne, niż wymienione w tym akcie, które pozbawiają wiernego jakiegoś dobra duchowego lub doczesnego i odpowiadają nadprzyrodzonemu celowi Kościoła.
  § 3. Ponadto stosowane są środki zaradcze i pokuty, pierwsze głównie dla zapobieżenia przestępstwom, drugie zaś raczej dla zastąpienia kary lub jej zwiększenia.

  Kan. 90 - Kara jest najczęściej karą wymierzaną wyrokiem, to jest taką, iż nie wiąże winnego, jeśli nie zostanie wymierzona; jest zaś karą wiążącą mocą samego prawa, tak iż wiąże przez sam fakt popełnienia przestępstwa, jeśli to wyraźnie postanawia ustawa lub nakaz.

  Kan. 91 - § 1. Kto posiada władzę ustawodawczą, może również wydawać ustawy karne; może także swoimi ustawami zabezpieczyć odpowiednią karą prawo Boże lub ustawę kościelną wydaną przez wyższą władzę, przy zachowaniu granic swojej kompetencji z racji terytorium lub osób.
  § 2. Ustawa może sama określać karę lub pozostawiać jej określenie roztropnemu uznaniu sędziego.

  Kan. 92 - Biskupi diecezjalni powinni troszczyć się o przestrzeganie prawa na terenie swojej diecezji a w razie jego złamania bądź podejrzenia jego złamania zobowiązani są poinformować właściwego członka Świętego Oficjum.

  Kan. 93 - Kary należy o tyle ustanawiać, o ile są rzeczywiście konieczne do lepszego zachowania dyscypliny kościelnej. Kara zaś wydalenia ze stanu duchownego nie może być ustanowiona ustawą partykularną.

Rozdział II
PODMIOT SANKCJI KARNYCH

  Kan. 94 - § 1. Nie można nikogo karać, jeśli popełnione przez niego zewnętrzne naruszenie ustawy lub nakazu nie jest ciężko poczytalne na skutek winy umyślnej albo nieumyślnej.
  § 2. Gdy nastąpiło zewnętrzne przekroczenie, domniemywa się poczytalność, chyba że co innego by się okazało.
 
  Kan. 95 - Nie podlega żadnej karze, kto w chwili przekraczania ustawy lub nakazu:
    1° naruszył ustawę lub nakaz z ignorancji niezawinionej; na równi zaś z ignorancją stoi nieuwaga i błąd;
    2° działał pod wpływem przymusu fizycznego lub na skutek przypadku, którego nie mógł przewidzieć lub przewidzianemu zapobiec;
    3° działał w zgodnej z prawem obronie własnej lub kogoś innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, zachowując należny umiar.
 
  Kan. 96 - § 1. Sprawca przekroczenia nie jest wolny od kary, lecz kara przewidziana ustawą lub nakazem powinna być złagodzona lub zastąpiona pokutą, jeśli przestępstwo zostało popełnione:
    1° na skutek poważnego wzburzenia uczuciowego, które jednak nie wyprzedziło i nie przekreśliło całkowicie świadomości i zgody woli, jeśli samo wzburzenie nie zostało dobrowolnie wywołane lub nie było podtrzymywane;
    2° przez tego, kto działał w zgodnej z prawem obronie własnej lub kogoś innego przeciwko niesprawiedliwemu napastnikowi, ale nie zachował koniecznego umiaru;
    3° przeciwko poważnie i niesłusznie prowokującemu.
  § 2. To samo może uczynić sędzia, gdy istnieje inna okoliczność pomniejszająca ciężkość przestępstwa.
 
  Kan. 97 - § 1. Sędzia może ukarać surowiej niż przewiduje to ustawa lub nakaz:
    1° tego, kto po skazaniu lub deklaracji kary dopuszcza się przestępstwa, tak iż na podstawie towarzyszących okoliczności można roztropnie wnioskować o uporze w złej woli;
    2° tego, kto posiada jakąś godność albo nadużywa władzy lub urzędu dla popełnienia przestępstwa.
  § 2. Jeśli w wypadkach, o których w § 1, przewidziana jest kara wiążąca mocą samego prawa, można do niej dołączyć inną karę lub pokutę.

  Kan. 98 - § 1. Kto uczynił coś dla dokonania przestępstwa albo czegoś zaniechał, jednak bez własnej woli nie zdołał go dokonać, nie podlega karze ustanowionej za popełnione przestępstwo, chyba że ustawa lub nakaz inaczej zastrzega.
  § 2. Jeśli czynności lub zaniechania z natury swojej prowadzą do dokonania przestępstwa, sprawcy można wyznaczyć pokutę lub karę, chyba że dobrowolnie odstąpił od zapoczątkowanego wykonywania przestępstwa. Jeśli zaś wynikło zgorszenie albo poważna szkoda lub niebezpieczeństwo, sprawca, chociaż samorzutnie zaprzestał działania, może być ukarany jakąś sprawiedliwą karą, mniejszą jednak od przewidzianej za przestępstwo dokonane.

  Kan. 99 - Jeśli na głównego sprawcę są ustanowione kary wymierzane wyrokiem, ci, którzy po wspólnym powzięciu przestępczego zamiaru współdziałają w przestępstwie, a nie są w ustawie lub nakazie wyraźnie wymienieni, podlegają tym samym karom albo innym takiej samej lub mniejszej ciężkości.
 
  Kan. 100 - Przestępstwo, które polega na oświadczeniu albo na innym ujawnieniu woli, doktryny lub wiedzy, należy uważać za niedokonane, jeśli nikt nie spostrzegł tego oświadczenia lub ujawnienia.

Rozdział III
CENZURY

  Kan. 101 – Ekskomunikowanego pozbawia się:
    1° możności sprawowania urzędów lub posług albo jakichkolwiek innych zadań, bądź wykonywania aktów rządzenia w jakiejkolwiek formie w całym Kościele Powszechnym;
    2° praw korzystania z przywilejów wcześniej mu udzielonych, w tym wynikających z faktu posiadania obywatelstwa i statusu ziemskiego, których utrata jest następstwem wymierzenia poruszanej kary;
    3° możliwości otrzymania w Kościele i Państwie Kościelnym godności, urzędu lub innego zadania, zaś co się tyczy samego terenu Państwa, zmuszony jest do wiekuistego jego opuszczenia z mocy prawa;
    4° dochody z tytułu godności, urzędu, sprawowanego zadania i posiadanej ewentualnie w Kościele pensji przed nałożeniem kary - nie stanowią jego własności.

  Kan. 102 - § 1. Suspensa, która może być stosowana do duchownych i świeckich, zabrania:
    1° wszystkich lub tylko niektórych aktów władzy rządzenia;
    2° wykonywania wszystkich lub niektórych uprawnień lub zadań związanych z urzędem.
  § 2. Suspensa zabraniającą pobierania dochodów, stypendium, pensji czy innych podobnych, zawiera w sobie obowiązek zwrócenia wszystkiego, co zostało bezprawnie przyjęte, nawet w dobrej wierze.

 

Rozdział IV
KARY EKSPIACYJNE

  Kan. 103 - Kary ekspiacyjne, które mogą obowiązywać przestępcę albo na stałe, albo na czas określony lub nieokreślony, oprócz innych, ustanowionych ewentualnie ustawą, są następujące:
    1° zakaz lub nakaz przebywania na określonym miejscu lub terytorium;
    2° pozbawienie władzy, urzędu, zadania, prawa, przywileju, uprawnienia, łaski, tytułu, odznaczenia, nawet czysto honorowego;
    3° zakaz korzystania z tego, co wyliczono w n. 2, lub zakaz korzystania z tego w określonym miejscu lub poza określonym miejscem; tego rodzaju zakazy nigdy nie powodują nieważności;
    4° karne przeniesienie na inny urząd;
    5° wydalenie ze stanu duchownego.

  Kan. 104 - § 1. Zakaz i nakaz przebywania na określonym miejscu lub terytorium może dotyczyć zarówno świeckich, duchownych, jak i zakonników.
  § 2. Do wydania nakazu przebywania na określonym miejscu lub terytorium, wymagana jest zgoda ordynariusza tego miejsca, chyba że chodzi o dom przeznaczony również dla duchownych spoza diecezji, odbywających pokutę lub podejmujących poprawę.

Rozdział V
ŚRODKI KARNE I ZADOŚĆUCZYNIENIA

  Kan. 105 - § 1. Tego, kto znajduje się w bardzo bliskiej okazji popełnienia przestępstwa lub na kogo w wyniku przeprowadzonego dochodzenia pada poważne podejrzenie popełnienia przestępstwa można osobiście lub przez innego upomnieć.
  § 2. Temu, którego postępowanie powoduje zgorszenie lub poważne naruszenie porządku publicznego, może także udzielić nagany, w sposób dostosowany do szczególnych warunków osoby i faktu.
  § 3. Upomnienie lub nagana powinny być zawsze możliwe do stwierdzenia przynajmniej na podstawie jakiegoś dokumentu.

  Kan. 106 - § 1. Pokutą, która może być nałożoną w zakresie zewnętrznym, jest obowiązek wykonania jakiegoś aktu religijności, pobożności lub miłości.
  § 2. Za tajne przekroczenie nie należy nigdy nakładać pokuty publicznej.
  § 3. Pokuty może Patriarcha, kardynał lub ordynariusz według własnego roztropnego uznania dołączać do karnego środka upomnienia, nagany lub kary.

TYTUŁ V
KARY ZA POSZCZEGÓLNE PRZESTĘPSTWA

Rozdział I
PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO RELIGII I JEDNOŚCI KOŚCIOŁA

  Kan. 107 - Inkwizytor dopiero wtedy powinien wszcząć postępowanie sądowe celem wymierzenia kary, gdy uznał, że ani braterskim upomnieniem, ani naganą, ani też innymi środkami pasterskiej troski nie można w sposób wystarczający naprawić zgorszenia, wyrównać naruszonej sprawiedliwości i doprowadzić do poprawy winnego.
    1° szczególnym przypadkiem wszczęcia postępowania jest wola samego Biskupa Rotrii.
    2° jeśli istnieje ku temu wola Patriarchy, ma ów prawo nieskrępowanie, bez przeprowadzania ścisłego procesu, zaś samemu podejrzewając przewinienie lub posiadając dowód rokujący w sprawie, wymierzyć każdą z kar kościelnych, obowiązujących w Kościele i Państwie Kościelnym. Kara nałożona bullą przez Biskupa Rotrii nie musi być konsultowana z jakąkolwiek władzą kościelną, zaś jej skuteczność jest natychmiastowa i nieusuwalna w prawie.
 
  Kan. 108 - Jeśli ustawa lub nakaz daje sędziemu władzę wymierzenia lub niewymierzenia kary, sędzia może także zgodnie ze swoim sumieniem i roztropnością złagodzić karę lub zamiast niej nałożyć pokutę.

  Kan. 109 - Chociaż ustawa używa słów nakazujących, sędzia zgodnie z własnym sumieniem i roztropnością może:
    1° odłożyć wymierzenie kary na czas bardziej odpowiedni, jeśli przewiduje się, że z pośpiesznego ukarania winnego wypłynie większe zło;
    2° powstrzymać się od wymierzenia kary lub wymierzyć karę mniejszą albo zastosować pokutę, jeśli winny się poprawił i naprawił zgorszenie albo jeśli został już przez władzę świecką wystarczająco ukarany lub przewiduje się, że będzie ukarany;
    3° jeśli winny dopuścił się przestępstwa po raz pierwszy po latach nienagannie przeżytych, a nie zachodzi konieczność naprawienia zgorszenia.

  Kan. 110 - Ilekroć winny popełnił wiele przestępstw i zbyt wielka byłaby suma kar, które należałoby mu wymierzyć, pozostawia się roztropnemu uznaniu sędziego możliwość złagodzenia kar w słusznych granicach.
 
  Kan. 111 - Kara wiąże winnego wszędzie, także po ustaniu władzy tego, kto karę ustanowił lub wymierzył, chyba że co innego wyraźnie zastrzeżono.
 
  Kan. 112 - § 1. Prawo zwalniania z kary wydanej wyrokiem lub wiążącej z mocy samego prawa przysługuje Biskupowi Rotrii lub Prefektowi Kongregacji w drodze szczegółowego postępowania.
  § 2. Przed zwolnieniem z kary należy się porozumieć z tym, kto wydał nakaz, chyba że to jest niemożliwe z racji nadzwyczajnych okoliczności.
 
  Kan. 113 - Poza wypadkami przewidzianymi w tej ustawie, zewnętrzne naruszenie prawa Bożego lub kanonicznego, powinno być ukarane sprawiedliwą karą na zasadach określonych w tej ustawie.

TYTUŁ V
KARY ZA POSZCZEGÓLNE PRZESTĘPSTWA

Rozdział I
PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO RELIGII I JEDNOŚCI KOŚCIOŁA

  Kan. 114 - § 1. Odstępca od wiary, heretyk lub schizmatyk podlega ekskomunice wiążącej mocą samego prawa.
  § 2. Jeśli tego domaga się długotrwały upór lub wielkość zgorszenia, można dołączyć także inne kary, nie wyłączając wydalenia ze stanu duchownego.
 
  Kan. 115 - Kto stwierdzając lub przyrzekając coś wobec władzy kościelnej dopuszcza się krzywoprzysięstwa, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.

  Kan. 116 - Kto w publicznym widowisku, mowie lub rozpowszechnionym piśmie albo w inny sposób przy pomocy środków społecznego przekazu, wypowiada bluźnierstwo, poważnie narusza dobre obyczaje albo znieważa religię lub Państwo Kościelne Rotria bądź wywołuje nienawiść lub pogardę, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.

Rozdział II
PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO WŁADZY KOŚCIELNEJ I WOLNOŚCI KOŚCIOŁA

  Kan. 117 - § 1. Kto stosuje przymus fizyczny wobec Biskupa Rotrii, podlega ekskomunice, wiążącej mocą samego prawa, jeśli jest duchownym, można dodać stosownie do ciężkości przestępstwa także inną karę, nie wyłączając wydalenia ze stanu duchownego.
  § 2. Kto czyni to względem posiadającego sakrę biskupią, powinien być ukarany surową karą.
  § 3. Kto stosuje przymus fizyczny wobec duchownego lub zakonnika, z pogardy dla wiary, Kościoła, władzy lub posługi kościelnej, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.

  Kan. 118 - Powinien być sprawiedliwie ukarany:
    1° kto głosi naukę potępioną przez Biskupa Rotrii lub przez sobór powszechny, bądź z uporem odrzuca naukę Biskupa Rotrii, i nie odwołuje tego mimo upomnienia ze strony Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza;
    2° kto w inny sposób okazuje nieposłuszeństwo Stolicy Apostolskiej, ordynariuszowi lub każdemu starszemu w hierarchii, którzy zgodnie z prawem lub godnością urzędu coś nakazują lub czegoś zakazują, i po upomnieniu trwa w nieposłuszeństwie.

  Kan. 119 - Kto od aktu Biskupa Rotrii odwołuje się do soboru powszechnego lub do Kolegium Biskupów, winien być ukarany cenzurą.

  Kan. 120 - Kto publicznie wzbudza niechęć lub nienawiść podwładnych względem Stolicy Apostolskiej, ordynariusza lub starszego w hierarchii z powodu jakiegoś aktu władzy lub posługi kościelnej albo prowokuje podwładnych do nieposłuszeństwa wobec nich, winien być ukarany interdyktem lub innymi sprawiedliwymi karami.

  Kan. 121 - Kto zapisuje się do stowarzyszenia działającego w jakikolwiek sposób przeciw Kościołowi, powinien być ukarany sprawiedliwą karą; kto zaś popiera tego rodzaju stowarzyszenie lub nim kieruje, powinien być ukarany interdyktem.

  Kan. 122 - Ci, którzy przeszkadzają w swobodnym wypełnianiu posługi, wyboru lub władzy kościelnej albo w zgodnym z prawem korzystaniu z dóbr sakralnych lub innych dóbr kościelnych, albo wywierają nacisk na wyborcę lub wybranego bądź tego, kto wykonał akt władzy lub posługę kościelną, może być ukarany sprawiedliwą karą.
 

Rozdział III
UZURPACJA KOŚCIELNYCH ZADAŃ ORAZ PRZESTĘPSTWA W ICH WYKONYWANIU

  Kan. 123 - § 1. Kapłan, który działa wbrew Patriarsze, podlega ekskomunice wiążącej mocą samego prawa.
  § 2. Każdy kto działa wbrew starszemu w hierarchii, albo przełożonym tym nie okazuje należytego szacunku, zaś mimo upomnienia przezeń trwa w błędzie, podlega surowej karze.
  § 3. Prawo napominania względem przejawów nieposłuszeństwa powierza się jedynie prawej władzy sądowej lub duchownym w randze co najmniej biskupa.

  Kan. 124 - § 1. Kto w sposób nieuzasadniony i sprzeczny z wolą Stolicy Apostolskiej symuluje udzielanie sakramentu, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.
  § 2. Kto mimo przyjętych w państwie i Kościele ceremoniałów lub rytuałów, narusza zawarte w nich tradycje lub nakłania do ich pominięcia, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.
 
  Kan. 125 - § 1. Ktokolwiek uzurpuje sobie urząd kościelny, powinien być ukarany sprawiedliwą karą.
  § 2. Uzurpacji równa się niezgodne z prawem zatrzymanie urzędu po jego pozbawieniu lub ustaniu.

  Kan. 126 - Biskup, który wbrew woli Biskupa Rotrii nominuje kogoś na kapłana, a także ten, kto od niego nominacji przyjmuje, podlegają ekskomunice wiążącej mocą samego prawa.
 
  Kan. 127 - Kto niezgodnie z prawem sprawuje zadanie kapłańskie lub inną posługę, może być ukarany sprawiedliwą karą.
 
  Kan. 128 - Kto cokolwiek daruje lub przyrzeka, aby ktoś wypełniając zadanie w Kościele coś niezgodnie z prawem uczynił lub opuścił, ma być ukarany sprawiedliwą karą; również ten, kto te dary lub przyrzeczenia przyjmuje.

  Kan. 129 - § 1. Kto nadużywa władzy lub zadania, powinien być ukarany stosownie do wielkości czynu lub zaniedbania, nie wyłączając pozbawienia urzędu, chyba że za to nadużycie jest już ustanowiona kara ustawą lub nakazem.
  § 2. Kto zaś wskutek zawinionego zaniedbania podejmuje lub pomija bezprawnie z czyjąś szkodą akt władzy kościelnej, posługi albo zadania, powinien być sprawiedliwie ukarany.

Rozdział IV
PRZESTĘPSTWO FAŁSZU

  Kan. 130 - § 1. Kto składa przełożonemu kościelnemu oszczercze doniesienie o przestępstwie lub w inny sposób narusza czyjeś dobre imię, może być ukarany sprawiedliwą karą, nie wyłączając cenzury.
  § 2. Oszczerca może być także zmuszony do dokonania odpowiedniego zadośćuczynienia.
  § 3. Stosownie do ciężkości przestępstwa, może być ukarany sprawiedliwą karą:
    1° kto sporządza fałszywy dokument kościelny lub prawdziwy zmienia, niszczy, ukrywa, albo posługuje się fałszywym lub zmienionym;
    2° kto w sprawie kościelnej posługuje się innym fałszywym lub zmienionym dokumentem;
    3° kto w publicznym dokumencie kościelnym potwierdza fałsz.

  Kan. 131 - § 1. Najwyższy wyraz fałszu, popełniony wbrew prawu moralnemu, kościelnemu i państwowemu, a sprowadzający natychmiastową karę ekskomuniki z mocy samego prawa popełnia ten, kto:
    1° prowadzi życie niezgodne z duchem własnej odrębności, a w szczególności objawiające się przez posiadanie innej tożsamości, występującej pod zmienioną godnością personalną, płcią lub obyczajowością, jakkolwiek niezwiązanej z drugą osobowością;
    2° podszywa się pod inną osobę, której godność funkcjonuje w świecie, mając świadomość popełnianego sprzeniewierzenia i wykorzystujący fakt podszycia do czynów haniebnych, będących na szkodę prawowitemu właścicielowi imion ważnie nadanych.
  § 2. Aby udowodnić sprzeniewierzenie zawarte w 1°. niniejszego kanonu wymaga się, aby sędzia sprawę rozpatrujący wykazał niepodważalny dowód rozdzielności personalnej, co do którego wiarygodności brak jest wątpliwość, bądź który wyraźnie świadczy o winie posądzonego. Podobne zastosowanie ma się w przypadku 2°. chyba, że okoliczności szczególne postanowią inaczej.
  § 3. W przypadku, gdy sprawę pod rozpatrzenie przyjął sam Biskup Rotrii, stosuje się odrębne uwarunkowania, przez niego samego określone. Patriarcha winien rokować zawsze na korzyść posądzonego chyba, że szczególne ujawnione okoliczności, w tym także te pochodzące ze społecznego zarzutu stanowią inaczej.
  § 4. O ile od przestępstwa ujętego w § 1., 1°. niniejszego kanonu, jako przypadku najwyższej wagi naruszenia prawa przez skalanie jednolitej tożsamości płciowej nie stosuje się żadnych możliwości uchylenia wiążącej ekskomuniki, o tyle w przypadku odnotowanym w § 1. , 2°., decyzyjność w kwestii zastosowania ekskomuniki pozostawia się samemu Biskupowi Powszechnemu i jego ustanowionym doradcom w sprawie.

Rozdział V
PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO SPECJALNYM OBOWIĄZKOM

  Kan. 132 - Duchowni lub zakonnicy uprawiający handel lub transakcje wbrew przepisom kanonów, powinni być ukarani stosownie do ciężkości przestępstwa.

  Kan. 133 - Kto narusza obowiązki nałożone mu karą lub decyzją przełożonego, może być ukarany sprawiedliwą karą.

  Kan. 134 – Duchowny i zakonnik usiłujący zawrzeć małżeństwo, choćby tylko cywilne, podlega suspensie wiążącej mocą samego prawa. Gdy po upomnieniu nie poprawia się i nadal daje zgorszenie, może być karany stopniowo pozbawieniami lub także wydaleniem ze stanu duchownego.
 
  Kan. 135 - Kto poważnie narusza obowiązek rezydencji, do której jest obowiązany z racji urzędu kościelnego, winien być ukarany sprawiedliwą karą, nie wyłączając, po upomnieniu, pozbawienia urzędu.

TYTUŁ VI
PRZEPISY KOŃCOWE

Rozdział I
HIERARCHIA WAŻNOŚCI AKTÓW PRAWNYCH

  Kan. 136 – Przepisy niniejszych kanonów są przepisami najważniejszymi i pierwszorzędnymi w kwestiach wiary, doktryny i Kościoła.

  Kan. 137 – Wszystkie przepisy sprzeczne z treścią niniejszych kanonów tracą moc prawną.

Rozdział II
VACATIO LEGIS

  Kan. 139 – Codex Iuris Canonici wchodzi w życie po 7 dniach od dnia ogłoszenia.

  Kan. 140 - Z chwilą wejścia niniejszego prawa w życie traci moc prawną Codex Iuris Canonici z dnia 2 sierpnia 2012 roku.

Cytat: Drodzy Bracia!

Najważniejszą dla każdego z nas rzeczą jest zbawienie duszy. Pragnęlibyśmy nie umierać nigdy, umrzeć wszakże musimy. Pomrzecie, Bracia, wszyscy, a nikt Wam powiedzieć nie może, kiedy ta chwila nastąpi - za lat 10 czy 20, jutro lub może nawet i dzisiaj. Jedyną rzeczą niewątpliwą jest to, że nastąpi dzień, w którym każdy z nas przejdzie z czasu do wieczności. Co się wówczas z nami stanie? Czy będziemy się wiecznie radować czy też wiecznie cierpieć? Wobec tego zagadnienia wszystkie inne bledną i nikną. Rozwiązanie go od was samych zależy. Przyszłość wieczna spoczywa w waszych rękach. Boski Zbawiciel ostrzegał nas o tym: "Nadchodzi bowiem godzina, w której wszyscy, co są w grobach, usłyszą głos Syna Człowieczego: i ci, którzy pełnili dobre czyny, pójdą na zmartwychwstanie do życia; ci, którzy pełnili złe czyny - na zmartwychwstanie do potępienia" (J 5, 28-29; fragmenty Pisma Świętego w przekładzie Biblii Tysiąclecia, wyd. 5). Potrzeba więc, Bracia, przypominać sobie od czasu do czasu, w co mamy wierzyć, co mamy czynić, aby zbawić dusze nasze, oraz jakich używać środków do osiągnięcia zbawienia.

I. W CO MAMY WIERZYĆ, ABY SIĘ ZBAWIĆ?

Obowiązkiem każdego chrześcijanina jest wierzyć we wszystkie prawdy, które Bóg światu objawił. Są one zawarte w Piśmie świętym i Tradycji. Podaje zaś je do wierzenia wiernym z nakazu Bożego Kościół Rzymsko-Katolicki.
Pismo święte zawiera Słowo Boże spisane przez autorów Ksiąg świętych pod bezpośrednim natchnieniem Ducha Św. Księgi te, zależnie od tego, czy powstały przed czy po Chrystusie, nazywają się Księgami Starego lub Nowego Testamentu. Oprócz Pisma św. Objawienie zawiera się jeszcze i w Tradycji. Wyraz ten oznacza tak czynność przekazywania jakiejś nauki, jak i samą naukę przekazywaną. W treści zaś Tradycja jest tą częścią Słowa Bożego, które początkowo było głoszone przez Chrystusa Pana i Apostołów ustnie, a następnie w łonie Kościoła katolickiego jest i będzie podawane pokoleniom chrześcijańskim aż do końca świata. Wyrokowanie o tym, które prawdy są przez Boga objawione, lub jakie jest ich znaczenie, nie należy do wiernych, gdyż Pan nasz, Jezus Chrystus, w szczególnej trosce o należyte zachowanie i tłumaczenie skarbu wiary zawartego w Piśmie św. i Tradycji, ustanowił społeczność o charakterze publicznym, zwaną Kościołem i włożył na nią obowiązek strzeżenia i nieomylnego nauczania prawd objawionych. Ciało nauczające w tej społeczności tworzą następcy Apostołów, Biskupi, na czele z Ojcem świętym, czyli Papieżem, który jest następcą Księcia Apostołów, świętego Piotra: wierni zaś, wcieleni do Kościoła przez chrzest, pod karą grzechu ciężkiego i wiecznego potępienia, mają obowiązek przyjmować naukę, którą im podają do wierzenia Papież i Biskupi. Dzięki tej szczególnej opiece, którą Bóg zapewnił Swemu Kościołowi, nauka objawiona jest od czasów apostolskich wszędzie ta sama oraz stanowi zasadnicze źródło świętości w społeczeństwie chrześcijańskim.

Przebiegnijcie, Bracia moi, świat cały, a z jedności Kościoła Rzymsko-Katolickiego, z jego powszechności, apostolskości i świętości przekonacie się dziś i rozpoznać będziecie mogli zawsze, że on jest prawdziwym Kościołem, założonym przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Łatwo go odróżnicie od niezliczonych sekt, które herezja i schizma oderwały od pierwotnego pnia społeczności chrześcijańskiej. Samo już dwudziestowiekowe istnienie Kościoła pomimo krwawych prześladowań, mimo herezji i schizmy rozdzierających jego jedność, mimo upadku własnych dzieci, a niekiedy i słabości zwierzchników, jest wystarczającym dowodem boskości jego pochodzenia. Pokolenia mijają, instytucje się starzeją i ulegają zmianom, stowarzyszenia się rozpraszają, sekty upadają, miasta, królestwa, cesarstwa się walą, dynastie wygasają, narody i rasy giną albo zlewają się ze sobą, jeden tylko Kościół Rzymski, zawsze ten sam, kroczy zwycięsko poprzez wieki.

Na początku tej nauki postawiliśmy sobie pytanie w co mamy wierzyć. Główne zasady naszej wiary streszcza Skład Apostolski:

SKŁAD APOSTOLSKI

    Wierzę w Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.
    I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego jedynego, Pana naszego.
    Który się począł z Ducha świętego; narodził się z Maryi Panny.
    Umęczon pod Poncjuszem Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion.
    Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał.
    Wstąpił na niebiosa, siedzi na prawicy Boga Ojca wszechmogącego.
    Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
    Wierzę w Ducha świętego.
    Święty Kościół powszechny, świętych obcowanie.
    Grzechów odpuszczenie.
    Ciała zmartwychwstanie. 
    Żywot wieczny. Amen.

Gdy jakaś prawda zawarta w Objawieniu zostanie jako taka z biegiem czasu przez Kościół określona, przyjmuje nazwę dogmatu. Kto zaprzecza któregokolwiek dogmatu, staje się heretykiem. I tak: dnia 8 grudnia 1854 roku Kościół ogłosił jako dogmat Niepokalane Poczęcie N.M.P., a w roku 1870, na Soborze Watykańskim, nieomylność Papieża (W 1950 roku papież Pius XII w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus ogłosił jako dogmat prawdę o wniebowzięciu Maryi: „ogłaszamy, wyjaśniamy i określamy jako dogmat przez Boga objawiony, że Niepokalana Bogarodzica zawsze Dziewica Maryja, po zakończeniu biegu ziemskiego życia, została z ciałem i duszą wzięta do niebieskiej chwały.” (przyp. red.)).Uczyńmy wyznanie tych dwóch dogmatów. Wierzę, iż przez szczególną łaskę, udzieloną jedynie Najświętszej Maryi Pannie, Bóg zachował Ją od zmazy grzechu pierworodnego od samej chwili poczęcia w łonie Jej matki, św. Anny. Poczęcie więc Jej było niepokalane. Wierzę, że gdy Papież zwraca się do Kościoła jako najwyższy jego nauczyciel i orzeka, że jakaś prawda jest przez Boga objawiona, nie może się w takim wyroku pomylić, czyli że jest wtedy nieomylny.

II. JAK MAMY POSTĘPOWAĆ, ABY SIĘ ZBAWIĆ?

Nie wystarcza człowiekowi prawdę poznać, trzeba według tej prawdy żyć. Podstawowym prawem życia chrześcijańskiego jest miłość, tj. obowiązek kochania Boga ponad wszystko, a bliźniego z miłości dla Boga jak siebie samego. Miłość to największe przykazanie, naucza Chrystus. W niej, według słów św. Pawła, zawiera się całe Prawo. A miłość prawdziwa to nie słowa, ani bezpłodne uczucia, - ona się przejawia w czynach: kochać Boga, to poddawać swoją wolę woli Bożej i służyć Mu. Wola Boża objawia się sposobem przyrodzonym w głosie sumienia, które uczy człowieka odróżniać dobro od zła, obowiązek od grzechu. Toteż człowiek winien zawsze być posłuszny głosowi sumienia. Przyrodzone prawo uczciwości wyryte w sumieniu potwierdziło i wyjaśniło Objawienie Boże, a Kościół święty przez dodanie przepisów pozytywnych uzupełnił je. Jedne i drugie zawarte są w krótkości w dziesięciu przykazaniach Bożych i pięciu Kościelnych:

DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOŻYCH

Jam jest Pan Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli:

    Nie będziesz miał Bogów cudzych przede mną.
    Nie będziesz brał Imienia Pana Boga twego nadaremno.
    Pamiętaj abyś dzień święty święcił.
    Czcij ojca swego i matkę swoją.
    Nie zabijaj.
    Nie cudzołóż.
    Nie kradnij.
    Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu.
    Nie pożądaj żony bliźniego twego.
    Ani żadnej rzeczy, która jego jest.

PIĘĆ PRZYKAZAŃ KOŚCIELNYCH

Podano najnowsze sformułowania (2013 r.)

    W niedzielę i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
    Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.
    Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą.
    Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w  czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach.
    Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.

Niemożliwą jest rzeczą miłować Boga, Dobro najwyższe i nieskończone, ponad wszystkie stworzenia, bez wykazania się przed Nim miłością naszą do ludzi, tak bliźnich naszych, jak i nas samych. Rozróżniamy stąd trzy kierunki w praktyce miłości według tego, czy się ona odnosi do Boga w Nim Samym, czy do bliźnich, czy też wreszcie do nas samych.

Zjednoczenie bezpośrednie duszy z Bogiem dokonuje się przez cnoty "teologiczne". Są one tak nazwane dlatego, że się odnoszą bezpośrednio do Boga. Cnoty te są następujące: Wiara, przez którą wierzymy mocno w to wszystko, co Bóg objawił i przez Kościół Święty do wierzenia podaje; Nadzieja, przez którą spodziewamy się ziszczenia obietnic Bożych, i Miłość, która nas łączy z Bogiem wszystkimi władzami naszej duszy.
   
Gdy dusza, która miała nieszczęście obrazić Boga, zwraca się powtórnie do Niego, wyraża ona wówczas miłość swoją żalem za popełniony grzech z postanowieniem nie grzeszenia więcej. Tak wyrażona miłość zwie się aktem skruchy.
 
Praktyka chrześcijańskiej miłości braterskiej jest jakby streszczona w tych dwóch dobrze znanych zasadach: "Nie czyń drugiemu tego, co tobie niemiło." - "Czyń tak bliźniemu, jakbyś chciał, by on tobie czynił."
 
Kochać siebie dla siebie, to egoizm. Rozsądna i chrześcijańska miłość samego siebie nakazuje walkę z namiętnościami, którymi są głównie według słów św. Jana Apostoła (1J 2, 16): "pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha tego życia", czyli zmysłowość, skąpstwo i pycha. Musimy koniecznie i bezustannie walczyć ze złymi skłonnościami, jeżeli chcemy, by nastało w nas panowanie miłości. Bądźmy umiarkowani, to znaczy wstrzemięźliwi i czyści, miłujmy pracę fizyczną lub umysłową; bądźmy hojni i chętnie dawajmy. Brzydźmy się pijaństwem, nieczystością, grzeszną rozrywką, bezpłodnym marnotrawstwem i lenistwem, chciwym wyzyskiwaniem pracy drugich. Bądźmy natomiast pokorni i poddajmy dusze nasze Bogu nie zazdroszcząc bliźnim ich powodzenia. Dobrze zrozumiana miłość samego siebie łączy się ściśle z miłością Boga i bliźniego.

Oprócz ogólnego prawa miłości, któremu podlegają wszyscy, a. które streszczone jest w Przykazaniach Bożych i Kościelnych, są jeszcze obowiązki poszczególne, wynikające ze stanowiska, jakie człowiek zajmuje w społeczeństwie, czyli tak zwane obowiązki stanu. Kolebką społeczeństwa jest rodzina. Jedynie małżeństwo jest prawym źródłem życia ludzkiego. Celem małżeństwa nie jest zaspokojenie własnych żądz, lecz nierozerwalne połączenie dusz i ciał dwojga małżonków, którzy zobowiązali się dążyć wspólnymi siłami do udoskonalenia moralnego i założenia rodziny chrześcijańskiej. Nie wolno im, pod karą grzechu śmiertelnego, sprzeciwiać się prawu, które Bóg ustanowił dla zapewnienia rozwoju życia na ziemi. Małżonkowie winni sobie wierność, miłość i pomoc wzajemną. Żona ma być poddana mężowi. - Jest wszakże jego towarzyszką, nie zaś sługą. Rodzice mają kochać swe dzieci i wychowywać je po chrześcijańsku. Obowiązkiem dzieci jest szanować rodziców, słuchać ich i pomagać im w potrzebie z prawdziwą miłością dziecięcą.

Stosunek między pracodawcami a robotnikami powinien się opierać z jednej strony na sprawiedliwości, uczciwości i życzliwości - z drugiej na szacunku, wierności i pracowitości. Między władzą świecką a obywatelami kraju powinny panować z jednej strony sprawiedliwość i miłość, oraz poszanowanie prawa Bożego, z drugiej - posłuszeństwo i przywiązanie, wypływające z miłości ojczyzny.

Duchowieństwo ma obowiązek nauczać wiernych i z należytą gorliwością starać się o zbawienie ich duszy; - Wierni zaś winni kapłanom szacunek, posłuszeństwo i miłość. Dobry chrześcijanin musi być dobrym parafianinem, to znaczy ma brać czynny udział w nabożeństwach kościelnych swej parafii, w jej działalności, przejmować się losem jej członków na wzór dobrego obywatela, którego żywo obchodzą sprawy jego kraju. Każdy chrześcijanin przez swą parafię z proboszczem na czele łączy się z diecezją i Biskupem, a przez Biskupa z najwyższym Pasterzem i całym zespołem Świętych Kościoła powszechnego.
Na zakończenie tej drugiej części nauki, podajemy akty wiary, nadziei, miłości i skruchy:

AKT WIARY
O Boże mój, wierzę mocno we wszystko, coś nam objawił i przez Kościół święty do wierzenia podał, ponieważ Ty sam jesteś Najwyższą i Nieomylną Prawdą. W tej Wierze chcę żyć i umierać.

AKT NADZIEI
O Boże mój, mam niewzruszoną nadzieję, że przez zasługi Pana naszego, Jezusa Chrystusa, dasz mi żywot wieczny i udzielisz środków do zbawienia potrzebnych, ponieważ jesteś nieskończenie dobry, wszechmocny i wierny w obietnicach swoich. W tej nadziei chcę żyć i umierać.

AKT MIŁOŚCI
O Boże mój, miłuję Cię nade wszystko, boś jest najwyższym dobrem i najbardziej miłowania godnym, a dla Ciebie miłuję bliźniego jak samego siebie. W tej miłości żyć i umierać pragnę.

AKT SKRUCHY
O Boże mój, z całej duszy żałuję, żem Ciebie obraził moimi grzechami. Z miłości ku Tobie brzydzę się nimi. Szczerze postanawiam wyznać je przed Kapłanem, więcej już ich nie popełniać i poprawić swoje życie.

III. ŚRODKI PROWADZĄCE DO ZBAWIENIA

Człowiek powinien wierzyć w prawdziwość Objawienia Bożego, powinien miłość wprowadzać w czyn, oraz wypełniać Przykazania Boże i Kościelne. Powinien, ale czy może? Czy posiada odpowiednie środki ku temu? Sam z siebie człowiek nic dobrego zdziałać nie może. Ale podobało się Boskiej Opatrzności użyczyć człowiekowi takiego środka zbawienia, którego człowiek sposobem przyrodzonym otrzymać nie może i który dlatego słusznie nazywa się nadprzyrodzonym: jest nim łaska uświęcająca.

Na czym właściwie polega łaska uświęcająca, czyli ten dar Boży, który czyni duszę świętą? Łaska uświęcająca nie tylko gładzi grzech pierworodny i grzechy uczynkowe, lecz i odradza człowieka wewnętrznie, udzielając duszy życia Bożego, które ją przenika, zrasta się z nią i podnosi do stanu nadprzyrodzonego: przez łaskę uświęcającą człowiek staje się godny miłości Bożej i dziedzicem chwały wiecznej. Bez łaski uświęcającej człowiek może w pewnej mierze czynić dobrze, ale jest całkowicie niezdolny do czynu zasługującego na zapłatę wieczną.
Bóg daje duszy łaskę uświęcającą za pomocą znaków widzialnych, przez siebie ustanowionych, które się nazywają Sakramentami. Przez nie łaska uświęcająca albo po raz pierwszy wchodzi do duszy, albo już tam istniejąca pomnaża się, albo wreszcie przez grzech utracona, powraca.

Sakramentów jest siedem: Chrzest, Bierzmowanie, Ciało i Krew Pańska, Pokuta, Ostatnie Olejem świętym Namaszczenie, Kapłaństwo i Małżeństwo.

Chrzest udziela duszy łaski uświęcającej, która gładzi wszystkie grzechy oraz karę za nie, czyni nas dziećmi Bożymi i Kościoła - zapoczątkowuje w duszy życie nadprzyrodzone, które tu na ziemi rozwija się przez wykonywanie aktów wiary, nadziei, miłości oraz innych cnót: a w niebie dosięga pełni rozwoju w posiadaniu bezpośrednim i wiecznym Boga.

Bierzmowanie utwierdza i udoskonala życie Boże w nas. Eucharystia zasila je i wzmacnia. Pokuta je przywraca i odnawia, gdy przez grzech śmiertelny utracimy je. Ostatnie Namaszczenie podtrzymuje to życie Boże w nas w ciężkiej chwili konania. Kapłaństwo udziela godności szafarzy Sakramentów i krzewicieli życia nadprzyrodzonego.

Małżeństwo na koniec jest Sakramentem, przez który małżonkowie otrzymują łaskę pomocy we wspólnym życiu i w chrześcijańskim wychowaniu swych dzieci.
Miłosierdzie Boże jest względem nas tak wielkie, że Sakramenty sprowadzają do duszy łaskę niezależnie od usposobienia lub ułomności udzielającego. Nigdy, Drodzy Bracia, nie potrafimy odwdzięczyć się Bogu za to, że bez żadnej zasługi z naszej strony i pomimo win naszych raczył nas obdarzyć łaską uświęcającą; nigdy też nie będziemy dość ostrożni w unikaniu grzechu śmiertelnego, przez który tracimy ten skarb największy: łaskę uświęcającą.

Są jeszcze dwa inne środki zbawienia, których skuteczność zależy od przymiotów osobistych osoby ich używającej: modlitwa i pełnienie dobrych uczynków.

Modlitwa jest środkiem najpowszechniejszym, dostępnym zawsze dla wszystkich; przez nią każdy otrzymać może od Boskiej Opatrzności dobra przyrodzone i nadprzyrodzone, w szczególności zaś łaskę owocnego przystępowania do Sakramentów. "Proście, a będzie wam dane, -powiedział Boski Zbawiciel - szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a otworzą wam. Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje; kto szuka, znajduje; a kołaczącemu zostanie otworzone" (Łk 11, 9-10).

Dobre uczynki, których pełnienie ułatwia nam modlitwa, ściągają na nas od Boga nowe łaski i umacniają w Jego Miłości. Zaznaczyć tu trzeba, że każda, najpospolitsza nawet czynność może się stać czynem zasługującym na zapłatę wieczną. Modlitwa powinna mieć na celu: oddanie Bogu chwały, podziękowanie Mu za udzielone dobrodziejstwa i przeproszenie za popełnione grzechy. Powinniśmy się też modlić o pomoc Bożą dla siebie i drugich. Najdoskonalszą modlitwą jest tzw. Modlitwa Pańska czyli Ojcze Nasz, której nauczył nas Sam Chrystus.

MODLITWA PAŃSKA

Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się Imię Twoje; przyjdź królestwo Twoje; bądź wola Twoja jako w niebie tak i na ziemi; chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom; i nie wódź nas na pokuszenie; ale nas zbaw ode złego. Amen.

POZDROWIENIE ANIELSKIE

Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą, błogosławionaś Ty między niewiastami, i błogosławiony owoc żywota Twego, Jezus. święta Maryjo, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi, teraz i w godzinę śmierci naszej. Amen.

SAKRAMENTY ŚWIĘTE

Do tej pory wyłożyliśmy wam, Bracia, prawdy, w które wierzyć należy i obowiązki jakie wypełniać mamy; ukazaliśmy wam środki wiodące do świętości i zbawienia. Sądzimy, że nie będzie bez korzyści dorzucenie kilku krótkich objaśnień o Sakramentach.

Powinniście wiedzieć, w jaki sposób udziela się Chrztu świętego, gdyż każdy z nas może być powołany do udzielenia tego Sakramentu. Chrzci się wodą naturalną, którą polewa się głowę dziecka, wymawiając jednocześnie dobitnie słowa: ''Ja ciebie chrzczę w Imię Ojca i Syna i Ducha Świętego."
Sakrament pokuty gładzi grzechy po Chrzcie popełnione, o ile je penitent szczerze i sumiennie wyzna, żałuje za nie tj. boleje nad tym, że nimi Boga obraził i ma postanowienie poprawy, czyli nie chce popełniać ich więcej.
Ostatnie Oleje św. są środkiem nadprzyrodzonym, który leczy duszę, a niekiedy przywraca nawet zdrowie ciału, o ile to jest z korzyścią duchową dla chorego. Nie należy więc czekać do ostatniej chwili, by przyjąć ten Sakrament. Obowiązkiem krewnych, lekarza, przyjaciół lub sąsiadów jest zatroszczyć się o to, by chory przyjął Wiatyk i Ostatnie Oleje Św. w stanie przytomnym, aby przez swą wiarę i pobożność mógł odnieść więcej korzyści z tych Sakramentów.

Małżeństwo zostało podniesione przez Chrystusa Pana do godności Sakramentu. Aby było ważne, musi być zawarte wobec proboszcza danej parafii, lub upoważnionego przezeń kapłana i dwu świadków. Małżeństwo przestaje istnieć tylko wtedy, gdy jedno z małżonków umiera. - Za życia obu żadne z nich nie może wejść w nowy ważny związek małżeński. Kościół gani małżeństwa mieszane (gdy jedno z małżonków nie należy do Kościoła Katolickiego). Bardziej jeszcze pożałowania godną jest rzeczą zawieranie małżeństwa z osobą zupełnie niewierzącą.

ZAKOŃCZENIE

Nauka ta, Bracia ukochani, przyszła nam od Pana naszego, Jezusa Chrystusa, i powinna nas doprowadzić do Niego.
Prawdy, w które wierzyć mamy, by się zbawić, zostały objawione przez Niego i podane nam przez Kościół. Przykazania, które wypełniać powinniśmy, pochodzą również od Chrystusa, a prawo miłości, które je streszcza, było przez Niego ogłoszone. Łaska, która umożliwia nam i ułatwia miłość Boga i bliźniego, jest owocem Odkupienia, dokonanego przez Chrystusa Pana. Sakramenty św. są również Jego dziełem. Modlitwa nasza jest owocna jedynie za Jego pośrednictwem, dlatego to prawie wszystkie modlitwy Kościoła kończą się tymi słowami zwróconymi do Boga Ojca: Przez Pana naszego, Jezusa Chrystusa Syna Twojego, który Bogiem będąc, z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha św., przez wszystkie wieki wieków. Amen. Tak, Jezus Chrystus żyje i króluje w niebie i wstawia się bezustannie za nami. Żyje i króluje w duszach naszych tak długo, dopóki nie zgrzeszymy śmiertelnie; żyje przez łaskę uświęcającą, a króluje miłością. Żyje i króluje w Eucharystii. Wskutek konsekracji przez słowa kapłana jest rzeczywiście obecny na ołtarzu z duszą i ciałem, człowieczeństwem i Bóstwem, pod widzialnymi postaciami chleba i wina. Ponawia wówczas w sposób niekrwawy krwawą Ofiarę na Krzyżu, którą podjął dla zbawienia ludzkości. Daje się nam w Komunii św., by rozwijać życie Boże w nas. Przebywa pośród nas w kościołach swoich i jako Wiatyk posila umierających.

Nie zapominajcie, Bracia, że powinniście uczęszczać w każdą niedzielę i we wszystkie święta uroczyste (W Polsce obowiązują do słuchania Mszy św. (prócz niedziel) święta: Boże Narodzenie (25 XII), Nowy Rok (1 I), Trzech Króli (6 I), Boże Ciało, Wniebowzięcie NMP (15 VIII), Wszystkich Świętych (1 XI).) na Mszę św. Jeśli to możliwe, bądźcie na Sumie, którą wówczas wasz proboszcz za was odprawia dla pożytku dusz i pomyślności waszych rodzin. Jeśli wam obowiązki na to pozwalają, słuchajcie Mszy św. i w dni powszednie, a przynajmniej posyłajcie do kościoła wasze dzieci. Jesteście też obowiązani pod karą grzechu śmiertelnego przystępować godnie do Komunii św. przynajmniej raz w rok w okresie Wielkanocnym. Przepis ten obowiązuje każdego wiernego, który doszedł do używania rozumu, to jest mniej więcej od siódmego roku życia. Jednak to za mało komunikować zaledwie raz na rok. Boski nasz Zbawiciel i Kościół św. pragną, byśmy przystępowali do Stołu Pańskiego jak najczęściej, a nawet codziennie. Do codziennego komunikowania wystarcza stan łaski i dobra intencja.

Gdybyście znali dar Boży! Gdybyście wiedzieli kto was zaprasza do swego ołtarza, do swego stołu, do swego przybytku - z jakąż gorliwością spieszylibyście do niego, z jakąż radością obdarzałby pokojem dusze wasze, jednoczył rodziny wasze i ubogacał was skarbami żywota wiecznego!

Na zakończenie, Bracia, chwalmy Boga naszego, Boskiego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa, powtarzając wraz z Apostołem św. Judą: "Temu zaś, który może was ustrzec od upadku i stawić wobec swej chwały bez zarzutu, w radości, jedynemu Bogu, Zbawcy naszemu, przez Jezusa Chrystusa, Pana naszego, chwała, majestat, moc i władza przed wszystkimi wiekami i teraz, i na wszystkie wieki. Amen" (Jud 24-25).