Wschodniobialeńska Socjalna Partia Robotnicza (1887-1922) [WYDZ. ZE STAROBIAL.]

[AndrzejSwarzewski]

Wchodniobialeńska Socjalna Partia Robotnicza powstała w 1887 roku z inicjatywy 57 robotników z Janowickiej Fabryki Wagonów, 103 górników z Kopalni Złota w Ajszaburgu, 204 górników z Kopalni Węgla "Sokół" w Janowiczach i 402 pracowników fizycznych z innych miejsc pracy w Księstwie Ajszaburskim. Partia została zarejestrowana w Ajszaburgu 1 maja. Na jej czele stanął janowicki górnik Mieczysław Filip Kamień (1860-1931), który przyjął tytuł I Sekretarza WSPR-u.
Partia odpowiedzialna jest za falę strajków z 1897 roku w których udział wzięło około 11 tysięcy osób. Bialeńska gospodarka zatrzymała się wówczas na 41 dni, co zostało nazwane później Wielkim Kryzysem. Zginęło 112 protestujących i 67 przeciwników strajku (policjanci, członkowie zarządu fabryk i kopalni). Strajk odniósł jednak skutek, gdyż wprowadzono 10-dniowy dzień pracy (postulowano 8-dniowy; przed strajkiem był 12-dniowy, a czasem i dłuższy) i całkowicie wolną od pracy niedzielę.
Wzór ze skutecznego strajku chcieli wziąć robotnicy z innych części kraju, którzy rozpoczęli zrzeszanie się w związki zawodowe i niewielkie partie. W 1902 roku z inicjatywy WSPR, Zjednoczonego Bialeńskiego Związku Zawodowego, a także mniejszych związków zawodowych i partii powstała Zjednoczona Socjalistyczna Partia Bialenii "Proletariat". Wschodniobialeńska Socjalna Partia Robotnicza nie zaprzestała jednak integralnej działalności. Na czele "Proletariatu" stanął I Sekretarz WSPR-u i lider strajków Mieczysław Filip Kamień.

WSPR działał aż do całkowitego zjednoczenia komunistów w 1922 roku, przeprowadzając szereg mniejszych i większych strajków. Do największych sukcesów partii po 1897 roku należy doprowadzenie do powstania 9-godzinnego dnia pracy i 6-godzinnej soboty, stworzenie legalnych związków przy każdym zakładzie, regularne doprowadzanie do podwyższania robotnikom pensji (były jedne z najwyższych w mikroświecie) i dostęp do szkolnictwa dla dzieci z rodzin robotniczych.

[AndrzejSwarzewski]

Towarzysz Pierwszy Sekretarz Mieczysław Filip Kamień urodził się 17 września 1860 roku w Janowiczach jako syn górnika Wiesława i szwaczki Wandy. Był wychowywany na patriotę, wroga burżuazji i socjalistę. Od piątego roku życia był uczony w domu przez babcię, byłą sekretarkę z Uniwersytetu Ajszaburskiego. Był zdolnym uczniem, szybko nauczył się czytać i liczyć. Centrum jego zainteresowań była historia i filozofia.

W 1876 roku wstąpił do organizacji Młodzież dla Bialenii, działając jednocześnie w jej nielegalnej frakcji robotniczo-socjalistycznej. Swoimi przemowami i wynikami działalności przykuł uwagę opiekunów MdB, którzy przyznali mu stypendium do liceum inteligenckiego. Napisał maturę w 1881 roku, jednakże ze względu na swoją socjalistyczną działalność został wyrzucony z Młodzieży dla Bialenii, niedopuszczony do studiów, ani żadnej pracy odpowiadającej średniemu wykształceniu.

Kilka miesięcy po maturze zatrudnił się w kopalni węgla w Janowicach, gdzie jako jedyny posiadacz średniego wykształcenia, został szybko czołowym działaczem w nielegalnym związku zawodowym. Spotykał się z wieloma socjalistami z całego regionu. W 1885 roku został przewodniczącym miejskiego związku górników, działającego półlegalnie.

W 1887 roku zebrał kilkuset robotników z Ajszaburgii i powołał Wschodniobialeńską Socjalną Partię Robotniczą. Był zdecydowanym liderem, potrafił formułować manifesty programowe, miał znajomości z czasów szkolnych na szczytach władzy Księstwa Ajszaburskiego. Doprowadził do legalnego zarejestrowania partii, prowadził kontakty z innymi tego typu ugrupowaniami w Bialenii i zagranicą.

W 1897 roku stanął na czele wielkiego strajku, w którym udział wzięło 11 tysięcy robotników w całej Wschodniej Bialenii. Pomimo nacisków ze strony innych przywódców zapobiegł wybuchowi rewolucji. Rozumiał, że wojna domowa oznaczałaby osłabienie Bialenii, a to z kolei tragiczne skutki w geopolityce. Porozumiał się z Księciem Stanisławem II Alsheri, co poskutkowało wprowadzeniem 10-dniowego dnia pracy i wolnej od pracy niedzieli.

Po skutecznym strajku stał się wzorem do naśladowania wśród wszystkich bialeńskich robotników. Bialeńscy robotnicy czuli ze sobą wielką więź, mieli także wspólnego lidera. Na skutek tego powstała Zjednoczona Socjalistyczna Partia Bialenii "Proletariat", na której czele stanął Towarzysz Kamień. Partia skutecznie dbała o dobro robotników i liczyła się wśród międzynarodowych ruchów robotniczych.

W 1922 roku, dzięki przychylności i protekcji Księcia Andrzeja Alsheri, powstała całkowicie jednolita i silna Bialeńska Partia Komunistyczna. Również tutaj, emerytowany już, Towarzysz Kamień stanął na czele. W latach 1925-1930 partia była tak dużą siłą, że wchodziła w skład Rządu Jego Królewskiej Mości. Towarzysz Kamień był wówczas Wicepremierem i Ministrem Pracy.

Mieczysław Filip zmarł 10 lutego 1931 roku w Wolnogradzie. W jego pogrzebie uczestniczyło sto tysięcy osób, reprezentanci wszystkich zakładów pracy i wszystkich zagranicznych organizacji socjalistycznych i robotniczych. Do dnia dzisiejszego Towarzysz Kamień jest głównym autorytetem wśród bialeńskich komunistów i socjalistów, a także według niektórych jednym z bialeńskich bohaterów narodowych.