WTP III

[Severino Castiglioni-Faradobus]

Wykład III - Konstytucja Apostolska Ecclesia in mundo oraz Bulla Sacerdotes Domini

A L E X A N D E R
Patriarcha et Episcopus Rotriae, Summus Pontifex Ecclesiae Universalis, Servus Servorum Dei, Pater Regni et Ducis, etc., etc., etc., in perpetuam rei memoriam.


CONSTITUTIO APOSTOLICA
Ecclesia in mundo

W trosce o powierzony nam Kościół Powszechny, chcąc zapewnić jak najlepsze warunki rozwoju dla wspólnoty wiernych, ustanawiamy poniższe przepisy jako fundament funkcjonowania struktur kościelnych w świecie. Wyrażamy również nadzieję, iż niniejsze regulacje usprawnią funkcjonowanie Kościoła i pozwolą mu na pełniejszy rozwój i rozkwit. Jednocześnie liczymy, iż dzięki ustalonym tutaj zasadom funkcjonowanie Matki  odbywać się będzie w sposób bardziej sprawny i roztropny niż, dając tym samym okazję do większego wzrostu chwały Stolicy Apostolskiej i Kościoła Powszechnego.

I

Konstytucją niniejszą ustanawiamy podział administracyjny Kościoła, a także tworzymy doń władze terytorialne, podporządkowane Biskupowi Rotrii.

II

§ 1. Najwyższym stopniem podziału administracyjnego Kościoła będą prowincje kościelne, tworzone i znoszone mocą bulli Biskupa Rotrii.
§ 2. Na czele prowincji kościelnej stał będzie prymas powoływany z woli i przez Biskupa Rotrii.
§ 3. Prowincję kościelną stanowić będzie terytorium państwa, z którym Stolica Apostolska podpisała konkordat.
§ 4. Prowincja kościelna składa się z Kościołów partykularnych: archidiecezji, diecezji, administratury apostolskiej, prałatury lub opactwa terytorialnego.
§ 5. W przypadku tworzenia Kościoła partykularnego na terenie państwa z którym Stolica Apostolska nie podpisała konkordatu, ów Kościół będzie bezpośrednio podporządkowany Stolicy Apostolskiej.

III

§ 1. Jeśli prowincja kościelna składa się z więcej niż jednej diecezji, jednej z nich nadaje się status archidiecezji. Dopuszcza się również możliwość nadania statusu archidiecezji Kościołowi partykularnemu szczególnie ważnemu lub zasłużonemu z punktu widzenia Stolicy Apostolskiej.
§ 2. Na czele archidiecezji stoi arcybiskup metropolita.
§ 3. O podniesieniu lub obniżeniu rangi Kościoła partykularnego decyduje Patriarcha.
§ 4. W przypadku, gdy w ramach prowincji kościelnej istnieje więcej niż jeden Kościół partykularny, jeden z nich uzyskuje status archidiecezji, a pozostałe zostają mu podporządkowane. 
§ 5. Biskupi mogą być sufraganami wobec duchownego w randze arcybiskupa lub wyższej.
§ 6. W przypadku, gdy w ramach prowincji kościelnej istnieje archidiecezja i diecezje, godność prymasa przypisana jest z mocy prawa arcybiskupowi. Jeśli zaś w ramach prowincji kościelnej istnieje więcej niż jedna archidiecezja, o przypisaniu godności prymasa do ordynariusza decyduje Patriarcha Rotrii.
§ 7. W przypadku, gdy prowincja kościelna składa się z wyłącznie jednej diecezji, to na czele tej diecezji stoi biskup ordynariusz.

IV

§ 1. Administratura apostolska jest Kościołem partykularnym bezpośrednio podległym Stolicy Apostolskiej tworzonym w obrębie państwa, z którym Stolica Apostolska nie zawarła umowy konkordatowej.
§ 2. Na czele administratury apostolskiej stoi administrator apostolski.
§ 3. Administrator apostolski kieruje powierzonym mu Kościołem partykularnym na podobieństwo biskupa diecezjalnego, jako własny jego pasterz.
§ 4. Administratorem apostolskim może zostać każdy duchowny Kościoła Rotryjskiego.
§ 5. Szczegółowy tryb tworzenia, znoszenia lub zmiany struktur administratur apostolskich określają przepisy szczególne.

V

§ 1. Ustanawia się możliwość utworzenia prałatury terytorialnej lub opactwa terytorialnego.   
§ 2. Prałatura terytorialna lub opactwo terytorialne oznacza część Ludu Bożego w określonych granicach terytorium. Ze względu na szczególne warunki, piecza o ten lud zostaje powierzona przez Biskupa Rotrii prałatowi lub opatowi, który kieruje nim, na podobieństwo biskupa diecezjalnego, jako własny jego pasterz. W przypadku opactwa terytorialnego wymaga się przyporządkowania do zgromadzenia klasztornego.
§ 3. Prałaturą terytorialną kierować może każdy duchowny Kościoła Rotryjskiego.
§ 4. Opactwem terytorialnym kierować może jedynie członek zgromadzenia klasztornego, posiadający władzę zwierzchnią nad okręgiem klasztornym, wynikającą ze stosownych przepisów wewnętrznych danego zgromadzenia.
§ 5. Prałatury i opactwa terytorialne podlegają Biskupowi Rotrii i przez niego są tworzone.
1° Prałatów terytorialnych powołuje i odwołuje Biskup Rotrii wedle własnego uznania.
2° Opatów terytorialnych powołać może jedynie Biskup Rotrii z duchownych należących do zgromadzenia klasztornego, któremu w zarząd powierzono terytorium opactwa. Kandydata do godności opata terytorialnego prezentuje Patriarsze kompetentna władza zakonna. Powołanie następuje na wniosek władzy zakonnej, natomiast odwołanie opata terytorialnego wynika z inicjatywy własnej Biskupa Rotrii.
§ 6. W przypadku opactw, jeśli tworzone są w obrębie określonej prałatury, diecezji lub archidiecezji - zarówno duchowni jak i Lud Boży należący do opactwa wyjęci zostają za zgodą Stolicy Apostolskiej spod zwierzchności zarządcy danej administracyjnej struktury kościelnej, któremu powierza się jednakże rolę obserwatora życia danej jednostki zakonnej.

VI

§ 1. Rolą zwierzchników Kościołów partykularnych jest dbanie o rozwój duchowy powierzonych im wspólnot.
§ 2. Zwierzchnicy Kościołów partykularnych celem administrowania podległymi sobie jednostkami mają prawo wydawać dekrety.
§ 3. Od wszelkich przepisów kościelnych dyspensować może Biskup Rotrii wszystkie osoby przynależące do Kościoła Powszechnego, a także duchowny rotryjski, działający na podstawie szczegółowego upoważnienia udzielonego przez Biskupa Rotrii.
§ 4. Przepis niniejszy nie narusza ogólnej kompetencji Kongregacji Świętej i Powszechnej Inkwizycji w zakresie kontroli legalności, a w efekcie utrzymywania lub uchylania przepisów kościelnych.

VII

§ 1. Najniższą jednostką administracyjną Kościoła Powszechnego jest podległa Kościołowi partykularnemu parafia.
§ 2. Parafie tworzy i znosi zwierzchnik Kościoła partykularnego, wyznaczając ich zarządców w postaci proboszczów.
§ 3. Zwierzchnik Kościoła partykularnego może przydzielić proboszczowi do pomocy wikariuszy.
§ 4. Proboszczami i wikariuszami mogą być wyłącznie duchowni w randze prezbitera.
§ 5. Obowiązkiem zwierzchnika Kościoła partykularnego jest przypisanie każdego z podległych mu prezbiterów do jednej z parafii.

VIII

§ 1. Każdy duchowny i świecki wierny Kościoła Powszechnego musi przynależeć do jednego z Kościołów partykularnych.
§ 2. O przynależności świeckich wiernych do Kościoła partykularnego decyduje złożona tam deklaracja.
§ 3. O przynależności duchownych do Kościoła partykularnego decyduje decyzja Biskupa Rotrii.
§ 4. Przynależność do któregokolwiek Kościoła partykularnego jest równoznaczna z przynależnością do Kościoła Powszechnego.
§ 5. Przynależność do jednego z Kościołów partykularnych wyklucza możliwość przynależności do innego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

IX

§ 1. W przypadku takiej prowincji kościelnej, w skład której weszły więcej niż jedna diecezja, dopuszcza się możliwość sprawowania funkcji biskupa ordynariusza przez jednego arcypasterza, będącego równocześnie arcybiskupem archidiecezji i biskupem diecezji przynależnych do tej archidiecezji.
§ 2. Dopuszcza się możliwość istnienia diecezji "in persona episcopi", w której jeden duchowny Kościoła Rotryjskiego sprawował będzie zarząd nad więcej niż jedną diecezją, niekoniecznie podległą danej prowincji kościelnej. Wówczas ogłasza się unię personalną między danymi strukturami, złączoną osobą zarządcy danej jednostki administracji kościelnej. O takim stanie rzeczy decyduje Biskup Rotrii.
§ 3. Zastosowanie ust. 2. niniejszego przepisu następuje również w przypadku prałatur i opactw terytorialnych. Wówczas dochodzi do tworzenia prałatur lub opactw na zasadzie "in persona praelati" lub "in persona opati".

X

§ 1. Legat jest oficjalnym reprezentantem Stolicy Apostolskiej, powołanym w celu realizacji konkretnego zadania na terenie Kościoła partykularnego lub prowincji kościelnej w imieniu Biskupa Rotrii.
§ 2. Nuncjusz apostolski jest przedstawicielem Stolicy Apostolskiej w randze ambasadora na terytorium państwa, z którym Stolica Apostolska nie zawarła umowy konkordatowej.
§ 3. Prymas jest przedstawicielem Stolicy Apostolskiej na terytorium kraju, w którym Stolica Apostolska utworzyła prowincję kościelną.
§ 4. Datariusz Apostolski dokonuje wizytacji poszczególnych prowincji kościelnych oraz kościołów partykularnych na podstawie szczegółowego upoważnienia Biskupa Rotrii oraz na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

XI

§ 1. Tracą moc wszelkie przepisy regulujące kwestię struktury administracyjnej i władz terytorialnych Kościoła Powszechnego, pozostające w sprzeczności z niniejszą konstytucją apostolską.
§ 2. Zmiana niniejszej konstytucji apostolskiej następuje przez decyzję Patriarchy Rotrii wydaną w drodze konstytucji apostolskiej.
§ 3. Niniejsza konstytucja apostolska wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia.

Datum Rotriae, apud S. Paulum, die VI, mensis Ianuarii, anno Domini MMXVI, Pontificatus Nostri primo.

/-/ Sanctitas Vestra Alexander IV
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.

BULLA
Sacerdotes Domini

Artykuł 1
Niniejszą bullą regulujemy kształt hierarchii duchowieństwa Kościoła Rotyjskiego, ustanawiamy zasady nadawania tytułów kościelnych oraz ich utraty, a także ustalamy prawo dotyczące synodów i soborów.

Artykuł 2
1. Ustanawia się niniejszym stopnie duchowieństwa uzyskiwane przez nominację Patriarchy, przedstawione w hierarchii od najwyższego do najniższego:
1) biskup;
2) prezbiter;
3) diakon.
1a. Nominację na diakona i prezbitera może wydać biskup ordynariusz wiernemu swojej diecezji. Nominacja ta może zostać uchylona w każdej chwili mocą decyzji patriarszej.
Ustęp dodany Bullą Pastor Bonus
2. Stopień duchowny można utracić:
1) poprzez decyzję Patriarchy;
2) w przypadku zawarcia przez duchownego związku małżeńskiego;
3) w przypadku działań sprzecznych z przepisami Państwa Kościelnego Rotria.
3. W przypadku stopnia diakona, dopuszczalne jest zawarcie związku małżeńskiego po uprzednim uzyskaniu zgody Patriarchy.

Artykuł 3
1. Ustanawia się tytuł honorowy arcybiskupa "ad personam", przyznawany przez Patriarchę.
2. Godnością arcybiskupią zostaje obdarzony biskup, któremu powierza się kierownictwo nad metropolią lub archidiecezją.
3. Tytuł arcybiskupa "ad personam" wraz ze stolicą tytularną nadawany zaś będzie biskupowi cechującemu się nienaganną posługą oraz zasługami dla Stolicy Apostolskiej i Kościoła Świętego.
4. Biskupi, arcybiskupi i arcybiskupi "ad personam"zobowiązani są do odbycia inwestytury zgodnej z ceremoniałem Kościoła. Ceremonia ta ma wymiar wyłącznie symboliczny i nie wpływa na uzyskanie przywilejów i obowiązków wypływających z nadanej godności.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus

Artykuł 4
1. Ustanawia się następujące honorowe tytuły kościelne, których nadawanie należy do prerogatyw Patriarchy, przedstawione wraz ze zwrotami grzecznościowymi, które się z nimi wiążą:
1) protonotariusz apostolski de fiochetto - Infułat;
2) protonotariusz apostolski – Infułat;
3) prałat honorowy Jego Świątobliwości – Monsignore;
4) kapelan honorowy Jego Świątobliwości – Monsignore.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
2. Ustanawia się następujące honorowe tytuły kościelne:
1) prepozyt;
2) kanonik;
3) dziekan.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
3. Tytuły wymienione w ust. 2 mają prawo nadawać duchowni w randze co najmniej biskupa tylko w swoich Kościołach partykularnych, prezbiterom tam inkardynowanym, chyba że posiadają szczegółowe upoważnienie Biskupa Rotrii do przyznawania określonych tytułów w określonych okolicznościach.
4. Tytuł archiprezbitera może zostać nadany jedynie prezbiterowi sprawującemu urząd proboszcza bazyliki katedralnej.
5. Tytuły honorowe wymienione w ust. 1 i 2 przysługują wyłącznie prezbiterom.

Artykuł 5
1. Ustanawia się niniejszym tytuł kardynała, przyznawany duchownym w stopniu:
1) biskupa - kardynał biskup (kardynałowie duchowni);
2) prezbitera - kardynał prezbiter (kardynałowie duchowni);
3) diakona - kardynał diakon (kardynałowie duchowni);
4) kardynała honorowego - kardynał honorowy (kardynał świecki).
2. Wszyscy kardynałowie, niezależnie od stopnia, mają równe prawa.
3. Kardynałom przysługuje zwrot Eminencja.
4. Patriarcha wraz z nadaniem nominacji kardynalskiej duchownemu przyznaje nominowanemu godność tytularną.
Ustęp w brzmieniu ustalonym Bullą Voluntatem nostram
1) Dla kardynałów biskupów:
a) biskup Ostii;
b) biskup Frascati;
c) biskup Palestriny;
d) biskup Sieny.
2) Dla kardynałów prezbiterów:
a) archiprezbiter bazyliki Najświętszego Zbawiciela i św. Jana na Lateranie;
b) prezbiter bazyliki św. Pawła za Murami;
c) prezbiter bazyliki Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy;
d) prezbiter bazyliki Matki Bożej Większej.
3) Dla kardynałów diakonów:
a) archidiakon kościoła Dwunastu Apostołów;
b) diakon kościoła św. Jana Chrzciciela;
c) diakon kościoła św. Jerzego na Velabrum;
d) diakon kościoła św. Agnieszki w Agonie.
5. Niniejsze tytuły stanowią jedynie godności honorowe i nie wiąże się z nimi realna władza.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus

Artykuł 6
1. Kardynałowie tworzą Kolegium Kardynalskie, organ doradczy Patriarchy Rotrii.
2. Kolegium Kardynalskie liczy maksymalnie dwunastu kardynałów duchownych.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
3. Kardynałom przysługuje tytuł: Świętego Kościoła Rotryjskiego Kardynał.
4. Kolegium Kardynalskie obraduje na wezwanie Patriarchy i pod jego przewodnictwem lub przewodnictwem Dziekana Kolegium Kardynalskiego.
5. Patriarcha ma całkowitą dowolność w kreowaniu kardynałów, jednak każda kreacja kardynalska odbyć się musi na oficjalnym konsystorzu. Ceremonia ta ma wymiar wyłącznie symboliczny i nie wpływa na uzyskanie przywilejów i obowiązków wypływających z nadanej godności.
Artykuł w brzmieniu ustalonym Bullą Pastor Bonus
6. Każdemu z kardynałów przysługuje ponadto honorowy tytuł księcia Rotrii i Kościoła, którym może posługiwać się, dopóki nosi godność kardynalską.
7. Kardynałom przysługuje także szczególny przywilej typowania kandydatów do godności biskupiej. O fakcie dostrzeżenia kandydata nieskazitelnego charakteru, niekwestionowanego miłosierdzia i o powszechnie znanej pobożności, zobowiązani są powiadomić Patriarchę Rotrii, zachowując przy tym wszelkie formy dyskrecji, a wiadomość tę pozostawiając sobie jedynie wiadomą pod karą anatemy.

Artykuł 7
1. Patriarcha Państwa Kościelnego Rotria ma prawo obniżyć lub odebrać każdy tytuł kościelny lub honorowy, w razie gdy posiadający go:
1) złamie prawo obowiązujące na terenie Państwa Kościelnego Rotria lub przepisy prawa kanonicznego;
2) wykaże niesubordynację wobec swoich zwierzchników, w szczególności zaś wobec samego Patriarchy.
2. Biskup, który nadał duchownemu tytuł kanonika lub prałata ma prawo odebrać ten tytuł w przypadku, gdy posiadający go:
1) złamie prawo obowiązujące na terenie Kościoła partykularnego lub przepisy prawa kanonicznego
2) wykaże niesubordynację wobec swoich zwierzchników, w szczególności zaś wobec samego Patriarchy.

Artykuł 8
1. Przywilejem Patriarchy jest zwoływanie synodu biskupiego. Obrady synodu powinny być odsunięte od oczu osób postronnych nieposiadających nominacji biskupiej lub imiennego przyzwolenia na uczestnictwo w obradach w charakterze słuchacza. Obrady synodu objęte są tajemnicą.
2. Synody biskupie dzielą się na:
1) zwyczajne - zwoływane celem omówienia kwestii związanych z Kościołem;
2) nadzwyczajne - poświęcone konkretnemu zagadnieniu lub tematowi, który jest dostatecznie istotny, by skupić uwagę biskupów.
3. Uczestnictwo biskupów w synodzie jest obowiązkowe. Odstępstwem od obowiązku może być jedynie imienna dyspensa Patriarchy.
4. Patriarcha ma pełną dowolność w ustalaniu miejsca, charakteru i przebiegu synodu biskupiego.
6. Patriarsze przysługuje prawo do odtajnienia treści z przebiegu obrad.
7. Synod powinien zostać podsumowany stosownym dokumentem podpisanym przez Patriarchę i wydanym w formie bulli. Dokument powinien zawierać przesłanie wynikające z obrad synodu.


Artykuł 9
1. Przywilejem Patriarchy jest zwoływanie soboru, czyli najwyższego zgromadzenia Kościoła Rotryjskiego oraz Stolicy Apostolskiej.
2. Obrady soboru mają charakter tajny, chyba, że Patriarcha zarządzi inaczej.
3. Sobory dzielą się na:
1) powszechny - zwoływane celem omówienia żywotnych kwestii związanych z Kościołem. Prawo uczestnictwa posiadają wszyscy wierni;
2) plenarny - poświęcony sprawom Państwa Kościelnego. Prawo uczestniczenia w nim mają obywatele Stolicy Apostolskiej.
4. Podsumowaniem obrad soboru, może być stosowny dokument, zatwierdzony w formie i treści przez Patriarchę.

Artykuł 10
Bulla niniejsza wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia.

Datum Rotriae, apud S. Paulum, die XIII, mensis Ianuarii, anno Domini MMXVI, Pontificatus Nostri primo.

/-/ Sanctitas Vestra Alexander IV
Pontifex Maximus et Servus Servorum Dei,
Patriarcha et Episcopus Rotriae, etc.