Wystawy tematyczne - Mężowie Stanu - Kardynał Armand Jean du Plessis de Richelieu
Wystawa przygotowana przez Roberta Janusza von Thorn-Czekańskiego. Wystawiana do tej pory w Galerii Książęcej, przeniesiona do zbiorów Galerii von Thorn w dniu jej uruchomienia. Galeria przedstawia sześciu wielkich Mężów Stanu okresu nowożytnej Europy - pasją autora są nauki polityczne, a jako zwolennik rządów silnej ręki ukazał w tej prezentacji sylwetki wyróżniających się polityków tego okresu.
Kardynał Armand Jean du Plessis de Richelieu urodził się 9 IX 1585 r. w Paryżu, zmarł dnia 4 XII 1642 r. Pochodził ze średnio zamożnej rodziny szlacheckiej. Zostawszy duchownym, jako przedstawiciel kleru został wybrany do Stanów Generalnych w 1614 r. i zwrócił na siebie uwagę regentki Marii Medycejskiej i jej faworyta, Concino Conciniego.
Mianowany w 1616 r. sekretarzem stanu dla spraw zagranicznych i wojny, został po upadku Conciniego w 1617 r. odsunięty od dworu. Jako pośrednik w sporze między Ludwikiem XIII a jego matką odzyskał łaskę króla. W 1622 r. otrzymał kapelusz kardynalski, a w 1624 r. został powołany do Rady Królewskiej. Wkrótce też został jej przewodniczącym (pierwszym ministrem) i do końca życia faktycznie kierował polityką Francji.
Herb Kardynała Richelieu
W polityce wewnętrznej Richelieu starał się doprowadzić do opanowania wszelkich sił odśrodkowych państwa, do stworzenia silnej, scentralizowanej monarchii absolutnej. Tym celom służyła reorganizacja aparatu państwowego, umocnienie roli rady królewskiej i przekazanie zarządu prowincjami intendentom. Byli to urzędnicy powoływani przez kardynała, kontrolerzy państwa o szerokich pełnomocnictwach. Richelieu popierał rozwój manufaktur i handlu, starał się też o rozbudowanie armii i floty francuskiej (zarówno handlowej jak i wojennej).
Zwolennik scentralizowanej monarchii absolutnej, bezwzględnie zwalczał opozycję arystokracji i hugonotów. Popierał rozwój gospodarki (m.in. manufaktur) i handlu, rozbudował flotę (także wojenną), wprowadzał wysokie podatki, co powodowało ubożenie najniższych klas społecznych. Richelieu nie był fanatykiem religijnym, lecz odebrał przywileje polityczne i wojskowe hugenotów, zostawiając im jedynie wolność wyznania. Zmusił także do kapitulacji twierdzę La Rochelle.
W polityce zagranicznej dążył do uzyskania przodującego stanowiska Francji w Europie. Skierował główny wysiłek na walkę z Habsburgami, co było ściśle związane z toczącą się wojną trzydziestoletnią toczoną w latach 1616-1648. Habsburgowie wraz z katolickimi książętami Rzeszy (tzw. Ligą Katolicką), a także popierającymi ich Hiszpanią i Danią walczyli z obozem protestanckim (tzw. unią protestancką) i jego sprzymierzeńcami: Francją, Szwecją, Holandią, Sabaudią i okresowo Danią.
Tłem wojny były konflikty religijne, rywalizacja francusko-habsburska, a także dążenia Gustawa II Adolfa - króla Szwecji do opanowania wybrzeży Bałtyku. Wojna trzydziestoletnia zakończyła się pokojem westfalskim i przyniosła Francji zdobycze terytorialne: Alzację, Metz, Toul i Verdun. Richelieu zawarł szereg traktatów: ze Szwecją, Szwajcarią, Sabaudią, a najważniejszy ze Stanami Generalnymi na zasadach podziału prowincji Niderlandów, jako łupu, pomiędzy dwóch aliantów (1635 r.).
Dziełem dyplomacji francuskiej było również zawieszenie broni między Polską a Szwecją. Francja chciała w ten sposób zapewnić sobie użyteczność wszystkich sił sojusznika szwedzkiego do walki w Niemczech.
Zasłynął jako mecenas kultury, m.in. zakładając w 1635 r. Akademię Francuską, popierając teatr, literaturę i sztukę oraz budując Sorbonę. Autor pism politycznych (główne dzieło, wydane pośmiertnie, "Testament politique", 1688 r.) oraz pamiętników.
Wróć do Galerii Mężów Stanu.Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do newslettera.
