Andrzej von Nuerenberg

MAPY INTERNETOWE: ZALETY I WADY RÓŻNYCH TECHNIK

W niniejszym wykładzie, po zarysowaniu kwestii potrzeby, przydatności i znaczenia mapy dla funkcjonowania wirtualnego państwa (i nie tylko wirtualnego), ukażemy na przykładach rożne sposoby tworzenia map, w tym internetowych, pod kątem stosowanych technik oraz zalet i wad, użycia różnych technik w praktycznym wykorzystaniu tych map w życiu codziennym, politycznym i gospodarczym państwa. Dzięki niemu student powinien uzyskać ogląd problemu, znajomość istniejących rozwiązań i możliwość wyboru pomiędzy nimi, gdy stanie przed decyzją, jakiego rodzaju mapę stworzyć dla określonego celu i terytorium.

Czy państwo wirtualne musi posiadać mapę? 

Można sobie wyobrazić państwo wirtualne bez mapy, jako że „terytorium” internetowym może być strona, pliki. Niemniej jednak ludzkie przyzwyczajenia są do tego stopnia silne, że ogromnej większości obywateli państw wirtualnych trudno sobie wyobrazić istnienie ich państwa (a więc w pewnym stopniu także ich „przebywanie” w nim) bez graficznego określenia miejsc i granic. Twory, które swoją państwowość budowały ongiś bez map (jak Republika Baridas czy WKRP) szybko, na wzór innych państw wirtualnych, konstruują i publikują swoje mapy, wskazują na nich miejsca, wyznaczają ośrodki miejskie. Państwa wirtualne uzyskują wraz z mapami kolejny atrybut swojej państwowości - graficzny obraz nie tylko swojego kształtu, ale i terytorialnej suwerenności. W ten sposób ludzkie przyzwyczajenie do porządku i do zasad, odwiecznie regulujących życie państw realnych, dosięgło także twórców i mieszkańców państw symulowanych w Internecie.

1. Cele mapy wirtualnej.

a) Umiejscowienie kraju wirtualnego
Podstawowym celem mapy jest umiejscowienie pewnej instytucji w obrębie jednostki terytorialnej w świecie realnym. W naszym przypadku jest to świat wirtualny bez granic i o nie znanych właściwościach fizycznych. Próbując naśladować świat realny, zakłada się, że w świecie wirtualnym panują takie same prawa fizyki, a tym samym wszystkie zachodzące w nim procesy odpowiadają realnym.
W takim razie państwo (kraj) powinno posiadać TERYTORIUM o określonym kształcie. Terytorium to, w tradycyjnej koncepcji państwa, opisują podane i zatwierdzone granice, odbiciem zaś graficznym przebiegu granic są mapy. Tak więc mapa kojarzy się od wieków z państwem. Bez terytorium państwo nie istnieje (doświadczyli tego Polacy w swojej historii, więc chyba nie trzeba tego nikomu udowadniać). Bez mapy zaś trudno wyobrazić sobie terytorium – niezbędny atrybut państwa.

b) Nadanie pewnych cech realistycznych krajowi
Posiadanie samego kształtu (w poziomie) to za mało. Mapa powinna odzwierciedlać kształty pionowe i poziome. W ten sposób powstaje krajobraz (Landschaft), czyli bezpośrednie miejsce wszelkich zdarzeń i czynów. Poprzez określone ukształtowanie mapy KAŻDEMU MIEJSCU nadaje się pewne cechy, głównie klimatyczne. Rysując bardzo pofałdowany krajobraz trudno oczekiwać wysokiej kultury zbożowej, a mając teren płaski, głupotą byłoby oczekiwać na tym terenie różnorodności warunków mikroklimatycznych, a tym samym flory i fauny. Dodatkowo pewien krajobraz umożliwia lub eliminuje posiadanie pewnych zasobów naturalnych, w tym kopalnych. Mapa może być również podstawą do wstępnego oszacowania wielkości zasobów naturalnych, eliminując powstawanie znikąd wielkiej ilości zasobów, czy produkcji dóbr. Na terenach nizinnych trudno jest np. o rudy metali, a w górach o ropę czy gaz.

c) Zasoby ludzkie
Następna reguła, jaką należy stosować tworząc mapę, to zasada realistycznej lokalizacji miejscowości. Miasta i wsie powstawały od wieków przy źródłach podstawowych surowców, takich jak woda, las, żyzne gleby, czy morskie wybrzeże. Oczywistym błędem będzie więc rozmieszczanie miast (szczególnie historycznych) na przykład na szczycie góry, czy w szczerym polu. Każde środowisko cechuje się pewną pojemnością i przekroczenie tej pojemności uniemożliwia istnienie na przykład dużych miast. Mapa pozwala na sensowne rozłożenie przemysłu, rolnictwa, czy świadczonych usług.
Eliminuje możliwość istnienia w jednym miejscu wszystkich dóbr. Miedzy miastami, regionami zawsze istniała wymiana dóbr i informacji. Mapa pozwala na określenie odległości i kształtu dróg i ich rodzaju (drogi lądowe czy morskie), stwarza nowe możliwości rozwoju symulacji państwa: wprowadzenie komunikacji (jeśli płatnej, to jest to nowa opcja w gospodarce). Wprowadzenie transportu i opłat za niego także jest bez mapy trudne do pomyślenia, ale przy rejonizacji przemysłu i usług (np. turystycznych) jest wręcz konieczne.

c) Wymiar społeczny
Każdy człowiek lubi coś posiadać lub mieć, ale większość lubi to coś i widzieć. W ten sposób mapa ożywia obrót nieruchomościami. Element konkurencji pomiędzy państwami, ale także pomiędzy ich poszczególnymi jednostkami (prowincje, miasta, regiony) ożywia się znacznie dzięki tworzeniu coraz bardziej zaawansowanych map szczegółowych. Mapa, o ile jest interaktywna (umożliwia dokonywanie wyborów, wchodzenie w podlinkowane warstwy, przeprowadzenie szlaków czy kalkulacji opłat transportowych, usytuowanie nowych stron i plików) ożywia państwo i jest elementem bardzo zachęcającym do uczestnictwa w symulacji. Tak więc mapa jest państwu potrzebna i dla jego atrakcyjności oraz rozwoju, także gospodarczego, bardzo pożyteczna.


2. Rodzaje map i techniki ich wykonywania

Mapy dzieli się na ANALOGOWE i CYFROWE. 
Mapy analogowe są to mapy wykonywane w sposób klasyczny na papierze lub innym „trwałym” nośniku obrazu (folia, karton, plastik itd.)
Przykłady: http://www.mapyhistoryczne.webpark.pl 
http://www.fs.fed.us/oonf/minerals/map.jpg 
http://www.afon.orthodoxy.ru/informac/karta.jpg 


Mapy cyfrowe z kolei dzieli się na:
- mapy rastrowe;
- mapy wektorowe.

Mapy rastrowe są to obrazy tworzone za pomocą programów komputerowych, a ich wynikiem końcowym są mapy o właściwościach zbliżonych do map analogowych. Czyli brak jest w ich wypadku możliwości wprowadzenia dokładnych zmian w istniejący rysunek. Taka mapa „starzeje się” tak samo szybko, jak i analogowa. Jedną z niewielu jej cech pozytywnych jest możliwość stosowania zbliżenia, zależnego od rozdzielczości, z jaką został zapisany obraz (czyli podobnie jak możliwości szkła powiększającego ). Za mapę rastrową można uważać nawet zwykłą zeskanowaną mapę analogową. (przykłady powyżej)
Przykłady: http://www.scholandia.friko.pl/mapy/mapa_fiz.jpg 
http://www.umu.se/humfak/stodfunktioner/images/karta.gif 

W świecie wirtualnym jest to najmniej pożądana wersja mapy. Nie stanowi ona przecież żadnej wartości historycznej, nie odzwierciedla żadnej formy realnej, ani pozwala na szybkie wprowadzenie zmian.
Takie mapy można wykonać w dowolnym programie graficznym, zaczynając od Paint-a aż po Photoshop. (Dokładna metoda tworzenia tego rodzaju map została opisana w innym wykładzie na WING)

Pozostają do omówienia mapy wektorowe. Jest to metoda zapisu pewnych cech lub zjawisk za pomocą grafiki wektorowej. Grafika wektorowa (w zależności od programu, w którym jest wykonywana mapa) pozwala na:
 - szybkie wprowadzenie zmian do przedstawianego obrazu. 
 - połączenie obrazu z bazą danych (wizualizacja danych), co pozwala na ciągłe lub okresowe aktualizowanie mapy
 - nakładanie poszczególnych warstw i tworzenie map syntetycznych.
 - minimalizacja pliku w którym jest zapisana informacja
 - wielokrotne powiększenie obrazu bez utraty jego jakości.

Przykład konstrukcji mapy wektorowej:


Jednak w celu przedstawienia mapę wektorową często i tak należy przekształcić w rastrową (wyjątek stanowią pliki Flash-a, których przekształcać nie trzeba). 
Najważniejszym elementem map wektorowych są warstwy. W zależności od posiadanej wiedzy ilość warstw, a tym samym przedstawianej informacji może być większa lub mniejsza.

Metody oparte na grafice wektorowej i powiązane z bazami danych najczęściej przybierają postać Systemów Informacji Przestrzennej (SIP) lub Systemów Informacji Geograficznej (SIG, lub z ang. GIS) http://gis.gdansk.gda.pl/start_syst.htm 

Wektorowe mapy cyfrowe można łączyć z nowoczesnymi urządzeniami technicznymi typu GPS i innymi pomocnymi w nawigacji satelitarnej (komputery pokładowe, prędkościomierze, nawigacja i celowniki wojskowe).
Do najczęściej stosowanych programów należą: Freehand, Arcveiw, Mapinfo, Flash, Corel. 
Przykłady:
http://gis.gdansk.gda.pl 
http://geostrada.com/gmap/htdocs/nieruch.phtml 
http://www.scholandia.friko.pl/mapy/fizyczna.gif 
http://mapapoznania.wlkp.com.pl/index.php/war/glo/action/pogl 
http://www.pilot.pl 
http://www.automapa.com.pl 

W świecie wirtualnym mapa może również nabrać nowego znaczenia i nowych możliwości.
Stosując techniki Flash-a, php-a lub podstawowego html-a mapa może zastąpić w dużym stopniu witrynę www – obiekty na mapie (planie miasta) mogą tak samo dobrze (przez ich podlinkowanie) prowadzić do punktu docelowego jak i napis na stronie. http://www.scholandia.xo.pl/mapy/main.htm.  Jest to jedynie kwestią sprawnego aktualizowania linków.


Materiały uzupełniające:
Przykład możliwości programu GIS-owskiego
http://www.cad-consult.com.pl/gis/mapguide.htm 
Wykorzystanie map wektorowych:
http://gis.gdansk.gda.pl 
http://www.polska-zbrojna.pl/artykul.html?id_artykul=248 
http://www.sail-ho.pl/archiwum/kulinski/1998/mapy_elektroniczne.htm 
Historia GPS-u:
http://www.rower.sport.opole.pl/gps.htm