

RAMOWA KONWENCJA
NARODÓW ZJEDNOCZONYCH 

W SPRAWIE ZMIAN KLIMATU,

sporządzona w Nowym Jorku dnia 9 maja 1992 r.




W imieniu Cesarstwa Leblandii

CESARZ LEBLANDII

podaje do powszechnej wiadomości:

W dniu 9 maja 1992 r. w Nowym Jorku została sporządzona Ramowa konwencja Narodów 
Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu w następującym brzmieniu:

Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu

Strony niniejszej konwencji,

uznając, że zmiany klimatu Ziemi i ich negatywne skutki są wspólnym problemem 
ludzkości,

zaniepokojone tym, że wskutek działalności człowieka poważnie zwiększyła się ilość gazów 
cieplarnianych, że wzrost ich ilości intensyfikuje naturalny efekt cieplarniany i że rezultatem tego 
będzie wzrost średniej temperatury powierzchni Ziemi i atmosfery, co może wpłynąć negatywnie 
na naturalne ekosystemy i całą ludzkość,

biorąc pod uwagę, że największy udział w dawnych i obecnych globalnych emisjach gazów 
cieplarnianych przypada na państwa wysoko rozwinięte, że emisja tych gazów w przeliczeniu na 
jednego mieszkańca w państwach rozwijających się jest wciąż względnie niewielka i że udział 
tych państw w globalnych emisjach gazów będzie wzrastał w związku z potrzebą społecznego i 
gospodarczego rozwoju tych państw,

świadome roli i znaczenia pochłaniaczy i zbiorników gazów cieplarnianych dla 
ekosystemów lądowych i morskich,

biorąc pod uwagę, że prognozy zmian klimatu cechują się znaczną niepewnością, 
szczególnie co do czasu zachodzenia, wielkości i zasięgu geograficznego tych zmian,

uznając, że globalny charakter zmian klimatu wymaga maksymalnie rozwiniętej współpracy 
wszystkich państw i ich udziału w efektywnym i odpowiednim międzynarodowym 
przeciwdziałaniu, zgodnie z ich wspólnymi, lecz zróżnicowanymi możliwościami i ich 
warunkami społecznymi i ekonomicznymi,

powołując się na stosowne postanowienia Deklaracji Konferencji Narodów Zjednoczonych 
w sprawie środowiska człowieka, przyjętej dnia 16 czerwca 1972 r. w Sztokholmie,

przypominając również, że państwa, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych i zasadami 
prawa międzynarodowego, mają suwerenne prawo do eksploatacji własnych zasobów zgodnie z 
ich własną polityką ochrony środowiska i rozwoju oraz ponoszą odpowiedzialność za 
zagwarantowanie, aby działalność lub kontrola w obrębie ich własnej jurysdykcji nie 
powodowały szkód w środowisku innych państw lub obszarów wykraczających poza granice ich 
narodowej jurysdykcji,

potwierdzając zasady suwerenności państw w międzynarodowej współpracy w zakresie 
zmian klimatu,

uznając, że państwa powinny ustanowić efektywne ustawodawstwo dotyczące ochrony 
środowiska, że normy, cele zarządzania i priorytety ochrony środowiska powinny odzwierciedlać 
kontekst problemów środowiska i rozwoju, których dotyczą, oraz że normy przyjęte w niektórych 
państwach mogą być dla innych państw, w szczególności państw rozwijających się, 
nieodpowiednie i nie usprawiedliwiające kosztów ekonomicznych i społecznych,

powołując się na postanowienia rezolucji Zgromadzenia Ogólnego numer 44/228 z dnia 22 
grudnia 1989 r. dotyczącej Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska i 
rozwoju oraz rezolucji numer 43/53 z dnia 6 grudnia 1988 r., 44/207 z dnia 22 grudnia 1989 r., 
45/212 z dnia 21 grudnia 1990 r. i 46/169 z dnia 19 grudnia 1991 r. w sprawie ochrony klimatu 
ziemskiego dla obecnego i przyszłych pokoleń ludzkości,

powołując się również na rezolucję Zgromadzenia Ogólnego numer 44/206 z dnia 22 grudnia 
1989 r. w sprawie możliwego negatywnego wpływu podniesienia się poziomu mórz na wyspy i 
obszary nadbrzeżne, szczególnie na obszary nadbrzeżne nisko położone, oraz stosowne 
postanowienia rezolucji Zgromadzenia Ogólnego numer 44/172 z dnia 19 grudnia 1989 r. w 
sprawie wdrażania planu działania dotyczącego zwalczania pustynnienia,

powołując się dalej na Konwencję wiedeńską w sprawie ochrony warstwy ozonowej z 1985 
r. i Protokół montrealski w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową z 1987 r., 
uzupełniony i poprawiony dnia 29 czerwca 1990 r.,

biorąc pod uwagę Deklarację ministerialną drugiej Światowej Konferencji Klimatycznej, 
przyjętą dnia 7 listopada 1990 r.,

świadome wartości prac analitycznych prowadzonych w wielu państwach w dziedzinie 
zmian klimatu i znaczącego wkładu do wymiany wyników badań naukowych i koordynacji 
badań Światowej Organizacji Meteorologicznej, Programu Środowiska Narodów Zjednoczonych 
i innych organów, organizacji i agencji systemu Narodów Zjednoczonych, jak również innych 
organów międzynarodowych i międzyrządowych,

uznając, że kroki niezbędne do zrozumienia i zajmowania się zmianami klimatu są 
najbardziej efektywne społecznie i ekonomicznie dla środowiska wówczas, gdy są oparte na 
właściwych wnioskach naukowych, technicznych i ekonomicznych, stale aktualizowanych w 
świetle nowych ustaleń w tych dziedzinach,

uznając, że różne działania zajmujące się zmianami klimatu mogą być uzasadnione 
ekonomicznie i mogą również pomóc w rozwiązywaniu innych problemów środowiska,

uznając również potrzebę podjęcia przez państwa wysoko rozwinięte pilnych i elastycznych 
działań w oparciu o jasno określone priorytety będące pierwszym krokiem w kierunku 
wszechstronnych strategii reagowania na poziomie globalnym, narodowym oraz, w 
uzgodnionych przypadkach, regionalnym, uwzględniając wszystkie gazy cieplarniane, łącznie z 
wzięciem pod uwagę ich względnego udziału w powiększeniu efektu cieplarnianego,

uznając dalej, że państwa leżące na nisko położonych obszarach nadbrzeżnych lub na 
małych wyspach albo na terenach suchych lub półsuchych, zagrożone powodziami, suszami lub 
pustynnieniem, jak również państwa rozwijające się o wrażliwych ekosystemach górskich są 
szczególnie narażone na negatywne skutki zmian klimatu,

uznając specyficzne trudności tych państw, zwłaszcza rozwijających się, których gospodarki 
są szczególnie uzależnione od produkcji, użytkowania i eksportu paliw kopalnianych w 
konsekwencji działań mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych,

potwierdzając, że reagowanie na zmiany klimatu powinno być w integralny sposób 
skoordynowane z rozwojem społecznym i ekonomicznym, ze zwróceniem uwagi na uniknięcie 
negatywnego wpływu na rozwój ekonomiczny, przy pełnym uwzględnieniu uzasadnionych, 
priorytetowych potrzeb państw rozwijających się, zmierzających do osiągnięcia 
zrównoważonego wzrostu ekonomicznego i likwidacji ubóstwa,

uznając, że wszystkie państwa, a w szczególności państwa rozwijające się, potrzebują 
dostępu do surowców niezbędnych do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju społecznego i 
ekonomicznego, a także uważając, że aby państwa rozwijające się osiągnęły postęp w zbliżaniu 
się do tego celu, konieczny będzie wzrost zużycia energii, biorąc pod uwagę możliwości 
osiągnięcia większej wydajności energetycznej i kontrolowania ogólnego poziomu emisji gazów 
cieplarnianych również poprzez wdrażanie nowych technologii, których stosowanie będzie 
korzystne ze względów ekonomicznych i społecznych,

zdecydowane chronić system klimatyczny dla obecnego i przyszłych pokoleń,

uzgodniły, co następuje:


Artykuł 1 

Definicje*)

W rozumieniu niniejszej konwencji:
1. "Negatywne skutki zmian klimatu" oznaczają zmiany w środowisku fizycznym lub w 
biocie, spowodowane zmianami klimatu, które mają znaczący szkodliwy wpływ na skład, 
odporność lub wydajność naturalnych sterowanych ekosystemów lub na działanie systemów 
socjoekonomicznych albo na zdrowie i dobrobyt człowieka.
2. "Zmiany klimatu" oznaczają zmiany w klimacie spowodowane pośrednio lub 
bezpośrednio działalnością człowieka, która zmienia skład atmosfery ziemskiej i która jest 
odróżniana od naturalnej zmienności klimatu obserwowanej w porównywalnych okresach.
3. "System klimatyczny" oznacza całość atmosfery, hydrosfery, biosfery i geosfery oraz ich 
wzajemne oddziaływanie.
4. "Emisje" oznaczają uwalnianie gazów cieplarnianych i (lub) ich substancji do atmosfery 
nad określonym obszarem, w danym okresie.
5. "Gazy cieplarniane" oznaczają te gazowe składniki atmosfery, zarówno naturalne, jak i 
antropogeniczne, które pochłaniają i reemitują promieniowanie podczerwone.
6. "Regionalna organizacja integracji gospodarczej" oznacza organizację utworzoną przez 
suwerenne państwa na danym obszarze, która ma kompetencje odnoszące się do spraw 
regulowanych przez niniejszą konwencję lub jej protokoły i która została odpowiednio 
upoważniona, zgodnie z jej wewnętrznymi procedurami, do podpisywania, ratyfikowania, 
przyjmowania, zatwierdzania lub przystępowania do instrumentów będących przedmiotem jej 
zainteresowania.
7. "Zbiornik" oznacza składnik lub składniki systemu klimatycznego, w którym gromadzą 
się gazy cieplarniane lub substancje tworzące gazy cieplarniane.
8. "Pochłaniacz" oznacza jakikolwiek proces, działalność lub mechanizm, który usuwa z 
atmosfery gaz cieplarniany, aerozol lub substancję tworzącą gaz cieplarniany.
9. "Źródło" oznacza jakikolwiek proces lub działalność, który uwalnia do atmosfery gaz 
cieplarniany, aerozol lub substancję tworzącą gaz cieplarniany.
_____________________
*) Tytuły artykułów podane są jedynie w celu ułatwienia czytelnikowi posługiwania się tekstem.

Artykuł 2 

Cel

Celem podstawowym niniejszej konwencji i wszelkich związanych z nią dokumentów 
prawnych, które mogą być przyjęte przez Konferencję Stron, jest doprowadzenie, zgodnie z 
właściwymi postanowieniami konwencji, do ustabilizowania koncentracji gazów cieplarnianych 
w atmosferze na poziomie, który zapobiegałby niebezpiecznej antropogenicznej ingerencji w 
system klimatyczny. Dla uniknięcia zagrożenia produkcji żywności i dla umożliwienia 
zrównoważonego rozwoju ekonomicznego poziom taki powinien być osiągnięty w okresie 
wystarczającym do naturalnej adaptacji ekosystemów do zmian klimatu.

Artykuł 3 

Zasady

W działaniach zmierzających do osiągnięcia celu konwencji i wprowadzenia w życie jej 
postanowień Strony będą się kierowały, między innymi, następującymi zasadami:
1. Strony powinny chronić system klimatyczny dla dobra obecnego i przyszłych pokoleń 
ludzkości, opierając się na zasadach sprawiedliwości i zgodnie z ich wspólnymi, chociaż 
zróżnicowanymi, zasadami odpowiedzialności i możliwościami. Stosownie do tego Państwa-
Strony rozwinięte powinny objąć przewodnictwo w przeciwdziałaniu zmianom klimatu i 
negatywnym skutkom tych zmian.
2. Szczególnej uwadze będą poddane specyficzne potrzeby i specjalne okoliczności Państw-
Stron rozwijających się, zwłaszcza tych, które są najbardziej narażone na negatywne skutki 
zmian klimatu, oraz tych Stron, zwłaszcza Państw-Stron rozwijających się, które w ramach 
niniejszej konwencji byłyby obciążone nieproporcjonalnie lub nadmiernie.
3. Strony powinny podjąć środki zapobiegawcze dla przewidzenia, zapobieżenia lub 
zminimalizowania przyczyn zmian klimatu i złagodzenia ich negatywnych skutków. W 
przypadku zagrożenia poważnymi lub nieodwracalnymi szkodami, brak całkowitej naukowej 
pewności nie powinien być uważany za powód do opóźnienia podjęcia takich środków 
zapobiegawczych. Należy zwrócić uwagę, aby polityka i środki zapobiegające zmianom klimatu 
były oszczędne i zapewniały powszechne korzyści za możliwie najniższą cenę. Aby to osiągnąć, 
taka polityka i środki powinny uwzględniać różne konteksty socjoekonomiczne, być 
wszechstronne, obejmować wszystkie istotne źródła, pochłaniacze i zbiorniki gazów 
cieplarnianych oraz ich adaptację, jak również obejmować wszystkie sektory gospodarcze. 
Wysiłki mające na celu zapobieganie zmianom klimatu mogą być podejmowane przy 
współdziałaniu zainteresowanych Stron.
4. Strony mają prawo i powinny promować zrównoważony rozwój. Polityka i środki służące 
ochronie systemu klimatycznego przed zmianami powodowanymi przez człowieka powinny być 
dostosowane do specyficznych warunków każdej ze Stron i zintegrowane z narodowymi 
programami rozwoju, biorąc pod uwagę, że rozwój ekonomiczny jest niezbędnym celem podjęcia 
działań dla zapobiegania zmianom klimatu.
5. Strony powinny współdziałać przy promowaniu wspierającego i otwartego 
międzynarodowego systemu ekonomicznego, który prowadziłby do zrównoważonego wzrostu 
ekonomicznego i rozwoju wszystkich Stron, w szczególności Państw-Stron rozwijających się, 
umożliwiając im lepsze zajmowanie się problemami zmian klimatu. Środki podjęte dla 
zapobiegania zmianom klimatu, w tym także środki podjęte w trybie jednostronnym, nie powinny 
stawać się środkami do arbitralnego lub nie usprawiedliwionego dyskryminowania lub 
maskowanego ograniczania handlu międzynarodowego.

Artykuł 4 

Zobowiązania

1. Wszystkie Strony, biorąc pod uwagę swe wspólne, lecz zróżnicowane, zasady 
odpowiedzialności oraz swe specyficzne priorytety rozwoju narodowego i regionalnego, cele i 
okoliczności, będą:
a)	rozwijać, okresowo aktualizować, publikować i udostępniać Konferencji Stron, zgodnie z 
artykułem 12, raporty krajowe o antropogenicznych emisjach wszystkich gazów 
cieplarnianych, nie kontrolowanych przez Protokół montrealski, pochodzących ze źródeł 
oraz usuwanych przez pochłaniacze, stosując porównywalne metodologie uzgodnione 
przez Konferencję Stron;
b)	formułować, wdrażać, publikować i regularnie aktualizować krajowe i - tam, gdzie jest to 
właściwe - regionalne programy obejmujące środki łagodzenia zmian klimatu przez 
określenie antropogenicznych emisji pochodzących ze źródeł i usuwanych przez 
pochłaniacze wszystkich gazów cieplarnianych, nie objętych kontrolą przez Protokół 
montrealski, jak również środki ułatwiające odpowiednią adaptację do zmian klimatu;
c)	popierać i współpracować w rozwoju, stosowaniu i rozpowszechnianiu, uwzględniając 
transfer technologii, doświadczeń i procesów pozwalających kontrolować, redukować lub 
zapobiegać antropogenicznym emisjom gazów cieplarnianych, nie objętych kontrolą przez 
Protokół montrealski, we wszystkich odnośnych dziedzinach, włączając w to energetykę, 
transport, przemysł, rolnictwo, leśnictwo i resorty zajmujące się zagospodarowaniem 
odpadów;
d)	popierać zrównoważone zarządzanie oraz promować i współpracować na rzecz ochrony i 
podniesienia efektywności pochłaniaczy i zbiorników wszystkich gazów cieplarnianych 
nie objętych kontrolą przez Protokół montrealski, uwzględniając biomasy, lasy i oceany, 
jak również inne ekosystemy lądowe, nadbrzeżne i morskie;
e)	współpracować w przygotowaniu adaptacji do skutków zmian klimatu; rozwijać i 
wypracowywać odpowiednie i zintegrowane plany dla zarządzania strefami 
nadbrzeżnymi, dla zasobów wody i rolnictwa oraz dla ochrony i rekultywacji obszarów, 
szczególnie w Afryce, dotkniętych suszą, pustynnieniem bądź powodziami;
f)	uwzględniać zmiany klimatu, w stopniu, w jakim jest to możliwe, w projektach lub 
podejmowanych przedsięwzięciach, dla łagodzenia bądź adaptacji do zmian klimatu, w 
dziedzinie społecznej, ekonomicznej i polityki ochrony środowiska, stosując właściwe 
metody, np. oceny oddziaływania, formułowane i określane przez państwa z punktu 
widzenia minimalizowania negatywnego wpływu na gospodarkę, zdrowie publiczne i 
jakość środowiska;
g)	promować i współpracować w zakresie badań naukowych, technologicznych, 
technicznych, socjoekonomicznych i innych, w systematycznych obserwacjach i rozwoju 
danych archiwów związanych z systemem klimatycznym i zmierzających do dalszego 
rozumienia i redukcji bądź eliminacji pozostających niepewności, odnoszących się do 
przyczyn, skutków, wielkości i okresów zachodzenia zmian klimatu oraz ekonomicznych i 
społecznych konsekwencji różnorakich strategii reagowania;
h)	promować i współpracować w zakresie pełnej, otwartej i ciągłej wymiany odnośnych 
informacji naukowych, technologicznych, technicznych, socjoekonomicznych i prawnych 
związanych z systemem klimatycznym i zmianami klimatu oraz z ekonomicznymi i 
społecznymi konsekwencjami różnorakich strategii reagowania;
i)	promować i współpracować w zakresie edukacji, szkolenia i szerzenia społecznej 
świadomości w sprawach związanych ze zmianami klimatu i zachęcania do jak 
najszerszego uczestnictwa w tym procesie, uwzględniając w tym organizacje 
pozarządowe, oraz
j)	przekazywać Konferencji Stron informacje dotyczące wdrażania, zgodnie z artykułem 12.
2. Państwa-Strony rozwinięte i inne Strony wymienione w załączniku 1 zobowiązują się w 
szczególności do tego, co następuje:
a)	każda z tych Stron przyjmie narodowe*) strategie i podejmie odpowiednie środki, mające 
na celu łagodzenie zmian klimatu poprzez ograniczenie antropogenicznej emisji gazów 
cieplarnianych oraz ochronę i podnoszenie wydajności pochłaniaczy i zbiorników tych 
gazów. Polityka ta i środki będą wykazywać, że państwa rozwinięte sprawują rolę 
wiodącą w modyfikowaniu długoterminowych tendencji antropogenicznych emisji, 
zgodnych z celem niniejszej konwencji, uznając, że powrót przed upływem obecnej 
dekady do wcześniejszych poziomów antropogenicznych emisji dwutlenku węgla i innych 
gazów cieplarnianych nie objętych kontrolą przez Protokół montrealski przyczyniłby się 
do takiej modyfikacji, i biorąc pod uwagę różnice pomiędzy Stronami w punkcie wyjścia i 
w podejściu, w strukturach ekonomicznych i w bazach surowcowych, potrzebę 
utrzymania silnego i zrównoważonego wzrostu ekonomicznego, dostępne technologie i 
inne specyficzne okoliczności, jak również potrzebę sprawiedliwych i właściwych  
wkładów każdej z tych Stron do globalnego wysiłku odnoszącego się do tego celu. Strony 
te mogą wdrażać taką politykę i środki z innymi Stronami i mogą wspomagać inne Strony 
w przyczynianiu się do osiągnięcia celu niniejszej konwencji, a w szczególności 
niniejszego punktu;
b)	aby promować postęp w osiągnięciu tego celu każda ze Stron w ciągu sześciu miesięcy od 
wejścia niniejszej konwencji w życie oraz okresowo później, zgodnie z artykułem 12, 
przekaże szczegółowe informacje na temat swej polityki i środków, o których mowa w 
punkcie (a), jak również na temat przewidywanych antropogenicznych emisji gazów 
cieplarnianych według źródeł i ich usuwania przez pochłaniacze, nie objętych kontrolą 
przez Protokół montrealski w okresie, o którym mowa w punkcie (a), w celu 
indywidualnego lub wspólnego sprowadzenia emisji dwutlenku węgla i innych gazów 
cieplarnianych, nie objętych kontrolą przez Protokół montrealski, do poziomu z roku 
1990. Informacje te zostaną poddane przeglądowi Konferencji Stron na jej pierwszej sesji 
i okresowo później; przeglądy takie będą realizowane zgodnie z artykułem 7;
c)	obliczenia emisji pochodzących ze źródeł i usuwania przez pochłaniacze gazów 
cieplarnianych, realizowane dla celów podanych w punkcie (b), powinny uwzględniać 
najbardziej dostępną wiedzę naukową, w tym efektywną zdolność pochłaniaczy i 
odpowiedni udział tych gazów w zmianach klimatu. Konferencja Stron rozpatrzy i 
uzgodni metodologie dla tych obliczeń na swej pierwszej sesji i będzie dokonywać 
regularnie ich przeglądu;
d)	Konferencja Stron na swej pierwszej sesji dokona przeglądu wymienionych wyżej 
punktów (a) i (b). Przegląd taki będzie przeprowadzony w świetle najlepszych dostępnych 
danych naukowych i szacunków dotyczących zmian klimatu i ich oddziaływań, jak 
również związanych z tym informacji technicznych, społecznych i ekonomicznych. Na 
podstawie tego przeglądu Konferencja Stron podejmie właściwe działanie, mogące 
obejmować przyjęcie poprawek do zobowiązań w punktach (a) i (b). Na swej pierwszej 
sesji Konferencja Stron podejmie również decyzje dotyczące kryteriów wspólnego 
wdrażania, jak wskazano w punkcie (a). Drugi przegląd spraw, o których mowa w 
punktach (a) i (b), odbędzie się nie później niż dnia 31 grudnia 1998 r., a następne 
odbywać się będą w regularnych odstępach czasu ustalonych przez Konferencję Stron, aż 
do osiągnięcia celu konwencji;
e)	każda ze Stron będzie:
(i)	koordynować, jeśli będzie to właściwe, wraz z innymi Stronami, odpowiednie 
działania ekonomiczne i administracyjne dla osiągnięcia celu konwencji oraz
(ii)	określać i poddawać okresowemu przeglądowi własną politykę i praktyki 
pobudzające działania prowadzące do większego niż normalny poziomu 
antropogenicznego emisji gazów cieplarnianych, nie objętych kontrolą przez Protokół 
montrealski;
f)	Konferencja Stron dokona przeglądu, nie później niż dnia 31 grudnia 1998 r., dostępnych 
informacji, mając na celu podjęcie decyzji dotyczących takich poprawek do list podanych 
w załącznikach I i II, jakie mogą być właściwe, za aprobatą zainteresowanej Strony;
g)	każda ze Stron nie wymieniona w załączniku I może, w swym dokumencie 
ratyfikacyjnym, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, albo kiedykolwiek później, 
zawiadomić depozytariusza o zamiarze przyjęcia zobowiązań wymienionych w punktach 
(a) i (b). Depozytariusz będzie informował innych sygnatariuszy i Strony o każdym takim 
zawiadomieniu.
3. Państwa-Strony rozwinięte i inne Strony rozwinięte wymienione w załączniku II zapewnią 
nowe i dodatkowe źródła finansowania dla pełnego pokrycia uzgodnionych kosztów 
poniesionych przez Państwa-Strony rozwijające się w ramach wypełniania zobowiązań 
określonych w artykule 12 ustęp 1. Strony te zapewnią również źródła finansowania, włączając w 
to środki finansowe na przekazywanie technologii, niezbędnych dla Państw-Stron rozwijających 
się do pełnego pokrycia przez nie uzgodnionych wzrastających kosztów wdrażania przedsięwzięć 
wymienionych w ustępie 1 niniejszego artykułu i uzgodnionych między Państwem-Stroną 
rozwijającą się a jednostką międzynarodową lub jednostkami, o których mowa w artykule 11, 
zgodnie z tym artykułem. Przy wdrażaniu tych zobowiązań powinno się brać pod uwagę potrzebę 
adekwatności i przewidywalności w przepływie funduszy oraz znaczenie właściwego podziału 
obciążeń między Państwami-Stronami rozwiniętymi.
4. Państwa Strony rozwinięte i inne Strony rozwinięte wymienione w załączniku II będą 
również wspomagać te Państwa-Strony rozwijające się, które są szczególnie narażone na 
niekorzystne skutki zmian klimatu, w pokryciu kosztów adaptacji do tych niekorzystnych 
skutków.
5. Państwa-Strony rozwinięte i inne Strony rozwinięte wymienione w załączniku II będą 
podejmować wszelkie możliwe kroki, aby popierać, ułatwiać i finansować, w zależności od tego, 
co będzie bardziej właściwe, transfer i udostępnianie nieszkodliwych dla środowiska technologii 
i know-how innym Stronom, zwłaszcza Państwom-Stronom rozwijającym się, aby umożliwić im 
wprowadzenie w życie postanowień konwencji. W tym procesie Państwa-Strony rozwinięte będą 
wspierać pobudzanie i rozwój własnych, wewnętrznych możliwości i technologii Państw-Stron 
rozwijających się. Inne Strony i organizacje mogą również pomagać przy ułatwianiu 
przekazywania takich technologii, jeśli posiadają odpowiednie możliwości.
6. Konferencja Stron dopuści pewien stopień elastyczności przy wdrażaniu zobowiązań 
określonych w ustępie 2, w stosunku do Stron wymienionych w załączniku I, w których trwa 
proces przechodzenia do gospodarki rynkowej, aby zwiększyć możliwości tych Stron do 
zajmowania się zmianami klimatu, uwzględniając jako punkt odniesienia historyczny poziom 
emisji antropogenicznych gazów cieplarnianych, nie objętych kontrolą przez Protokół 
montrealski.
7. Stopień, do jakiego Państwa-Strony rozwijające się będą skutecznie realizować 
zobowiązania wynikające z niniejszej konwencji, będzie uzależniony od efektywnego wdrażania 
przez Państwa-Strony rozwinięte swych zobowiązań określonych w niniejszej konwencji, 
odnoszących się do zasobów finansowych i transferu technologii, biorąc w pełni pod uwagę, że 
rozwój społeczny i ekonomiczny oraz wykorzenienie ubóstwa są pierwszymi i nadrzędnymi 
priorytetami Państw-Stron rozwijających się.
8. Przy wdrażaniu zobowiązań wynikających z niniejszego artykułu Strony zwrócą 
szczególną uwagę na działania, jakie w ramach konwencji są konieczne, uwzględniając działania 
odnoszące się do finansowania, ubezpieczenia i transferu technologii dla zaspokojenia 
specyficznych potrzeb i obaw Państw-Stron rozwijających się, wynikających z negatywnych 
skutków zmian klimatu i (lub) wpływu realizacji środków reagowania, w szczególności 
odnoszących się do:
a)	małych państw położonych na wyspach;
b)	państw z nisko położonymi obszarami nadbrzeżnymi;
c)	państw z obszarami suchymi lub półsuchymi, obszarami zalesionymi i podatnymi na 
wyniszczenie lasów;
d)	państw z obszarami podatnymi na klęski żywiołowe;
e)	państw z obszarami podatnymi na susze i pustynnienie;
f)	państw, w których występuje wysoki stopień zanieczyszczenia atmosfery w miastach;
g)	państw z obszarami o wrażliwych ekosystemach, włączając w to ekosystemy górskie;
h)	państw, których gospodarki są w znacznym stopniu uzależnione od dochodów z produkcji, 
przetwórstwa, eksportu i (lub) zużycia surowców energetycznych oraz energochłonnych 
wyrobów; oraz
i)	państw nie posiadających dostępu do morza i państw tranzytowych.
Ponadto Konferencja Stron może podjąć działania, jakie uzna za właściwe, zgodnie z 
niniejszym ustępem.
9. Strony będą w pełni uwzględniać specyficzne potrzeby i specjalne sytuacje państw 
najsłabiej rozwiniętych w ich działaniach odnoszących się do finansowania i transferu 
technologii.
10. Strony będą brać pod uwagę, zgodnie z artykułem 10, przy wdrażaniu zobowiązań 
wynikających z niniejszej konwencji, sytuację Stron, zwłaszcza Państw-Stron rozwijających się, 
których gospodarka jest narażona na negatywne skutki wdrażania środków przeciwdziałania 
zmianom klimatu. Odnosi się to szczególnie do Stron, których gospodarka jest w znacznym 
stopniu uzależniona od dochodów z produkcji, przetwórstwa, eksportu i (lub) zużycia surowców 
energetycznych i związanej z tym energochłonności wyrobów i (lub) zużycia surowców 
energetycznych, których zastąpienie innymi źródłami energii stanowiłoby dla tych Stron 
poważną trudność.
_______________
*) Obejmuje to politykę i środki przyjęte przez regionalne organizacje integracji gospodarczej.

Artykuł 5 

Badania i systematyczne obserwacje

Wypełniając zobowiązania określone w artykule 4 ustęp 1(g), Strony będą:
a)	wspierać i dalej rozwijać, jeśli to jest właściwe, międzynarodowe i międzyrządowe 
programy i sieci lub organizacje, mające na celu określanie, prowadzenie, ocenianie i 
finansowanie badań, gromadzenie danych i prowadzenie systematycznych obserwacji, 
zwracając przy tym uwagę na potrzebę minimalizowania dublowania działań;
b)	wspierać międzynarodowe i międzyrządowe wysiłki w celu doskonalenia 
systematycznych obserwacji oraz możliwości i efektywności badań naukowych i 
technicznych szczególnie w państwach rozwijających się, jak również celem promowania 
dostępu do danych i analiz otrzymywanych z obszarów położonych poza narodową 
jurysdykcją i ich wymiany, oraz
c)	brać pod uwagę szczególne problemy i potrzeby państw rozwijających się i 
współpracować przy ulepszaniu ich własnych możliwości i efektywności w celu ich 
uczestniczenia w wysiłkach, o których mowa w punktach (a) i (b).

Artykuł 6 

Edukacja, szkolenie i świadomość społeczna

Wypełniając zobowiązania określone w artykule 4 ustęp 1(i), Strony będą:
a)	popierać i ułatwiać na szczeblu państwowym oraz, jeśli jest to właściwe, subregionalnym i 
regionalnym, i zgodnie z państwowymi przepisami prawnymi i regulacjami oraz w 
ramach ich odpowiednich możliwości:
(i)	rozwój i wdrażanie programów edukacyjnych i świadomości społecznej w sprawie 
zmian klimatu i ich skutków,
(ii)	powszechny dostęp do informacji na temat zmian klimatu i ich skutków,
(iii)	powszechny udział w działaniach dotyczących zmian klimatu i ich skutków i 
rozwijać odpowiednie reagowanie oraz
(iv)	szkolenie personelu naukowego, technicznego i zarządzającego;
b)	współdziałać i popierać, na poziomie międzynarodowym oraz tam, gdzie jest to właściwe, 
przy zaangażowaniu istniejących organów:
(i)	rozwój i wymianę materiałów służących edukacji i podnoszeniu świadomości 
społecznej w sprawie zmian klimatu i ich skutków oraz
(ii)	rozwój i wdrażanie programów edukacyjnych i szkoleniowych, uwzględniając 
umacnianie krajowych instytucji i wymianę lub wspieranie personelu w celu 
szkolenia fachowców w tej dziedzinie, w szczególności dla państw rozwijających się.

Artykuł 7 

Konferencja Stron

1. Niniejszym ustanawia się Konferencję Stron.
2. Konferencja Stron, jako najwyższy organ niniejszej konwencji, będzie regularnie 
dokonywała przeglądu realizacji postanowień konwencji i wszelkich związanych z nią 
instrumentów prawnych, które mogą być przyjęte przez Konferencję Stron, oraz podejmie, w 
ramach swych kompetencji, decyzje konieczne do popierania efektywnej realizacji postanowień 
konwencji. W tym celu Konferencja będzie:
a)	okresowo oceniać stan zobowiązań Stron i instytucjonalnych uregulowań określonych w 
konwencji, w świetle celu konwencji oraz doświadczeń zdobytych w procesie wdrażania i 
rozwoju nauki i wiedzy technologicznej;
b)	popierać i ułatwiać wymianę informacji na temat działań podjętych przez Strony w 
sprawie zmian klimatu i ich skutków, biorąc pod uwagę niejednakowe okoliczności, 
stopnie odpowiedzialności i możliwości Stron oraz ich odpowiednie zobowiązania 
wynikające z niniejszej konwencji;
c)	ułatwiać, na wniosek dwóch lub więcej Stron, koordynację środków podjętych przez nie 
dla zapobiegania zmianom klimatu i ich skutkom, biorąc pod uwagę niejednakowe 
okoliczności, stopnie odpowiedzialności i możliwości Stron oraz ich odpowiednie 
zobowiązania w ramach niniejszej konwencji;
d)	popierać i wytyczać, zgodnie z celem i postanowieniami konwencji, rozwój i okresowe 
udoskonalanie porównywalnych metodologii, które powinny być uzgadniane przez 
Konferencję Stron, między innymi w celu przygotowania inwentaryzacji emisji gazów 
cieplarnianych według źródeł i ich usuwania przez pochłaniacze oraz w celu oceniania 
efektywności środków mających za zadanie ograniczenie emisji i zwiększenie stopnia 
usuwania tych gazów;
e)	oceniać, w oparciu o wszelkie dostępne jej informacje, zgodnie z postanowieniami 
konwencji, wdrażanie postanowień konwencji przez Strony, ogólne efekty środków 
podejmowanych zgodnie z konwencją, szczególnie efekty w dziedzinie środowiska, 
gospodarcze i społeczne, jak również ich skumulowane oddziaływanie oraz postęp w 
osiąganiu celów konwencji;
f)	rozpatrywać i przyjmować okresowe sprawozdania na temat wdrażania konwencji i 
zapewniać ich publikację;
g)	formułować zalecenia we wszelkich sprawach niezbędnych do wdrażania konwencji;
h)	dążyć do zabezpieczenia źródeł finansowania zgodnie z artykułem 4 ustępy 3, 4 i 5 oraz 
artykułem 11;
i)	powoływać takie organy pomocnicze, jakie zostaną uznane za niezbędne do realizacji 
konwencji;
j)	oceniać sprawozdania przedkładane przez jej organy pomocnicze i udzielać im 
wytycznych;
k)	ustalać i przyjmować, w drodze consensusu, zasady proceduralne i zasady finansowe dla 
Konferencji i dla każdego organu pomocniczego;
l)	poszukiwać i wykorzystywać tam, gdzie to jest właściwe, usługi i współpracę oraz 
informacje przekazywane przez kompetentne organizacje międzynarodowe oraz organy 
międzyrządowe i pozarządowe oraz
m)	spełniać takie inne funkcje, jakie są wymagane dla osiągnięcia celu konwencji, jak 
również wszelkie inne funkcje wyznaczone Konferencji na  podstawie konwencji.
3. Konferencja Stron na swej pierwszej sesji przyjmie własne zasady proceduralne oraz 
organów pomocniczych, powołanych w ramach konwencji, które uwzględnią procedury 
podejmowania decyzji w sprawach nie objętych jeszcze procedurami podejmowania decyzji 
określonymi w konwencji. Procedury takie mogą wymagać określonej większości dla przyjęcia 
poszczególnych decyzji.
4. Pierwsza sesja Konferencji Stron będzie zwołana przez Tymczasowy Sekretariat, o którym 
mowa w artykule 21, i odbędzie się nie później niż po upływie roku od daty wejścia konwencji w 
życie. Później sesje zwyczajne Konferencji Stron będą się odbywały co rok, jeśli Konferencja 
Stron nie zdecyduje inaczej.
5. Sesje nadzwyczajne Konferencji Stron będą się odbywały w takich innych terminach, w 
jakich może to być uznane za konieczne przez Konferencję, albo na pisemną prośbę 
którejkolwiek ze Stron, pod warunkiem, że w ciągu sześciu miesięcy od zawiadomienia na 
piśmie Stron przez Sekretariat o prośbie uzyska ona poparcie co najmniej jednej trzeciej Stron.
6. Organizacja Narodów Zjednoczonych, jej wyspecjalizowane agencje i Międzynarodowa 
Agencja Energii Atomowej, jak również każde państwo członkowskie tych organizacji lub 
występujące w nich jako obserwator, które nie jest Stroną konwencji, może być reprezentowane 
na sesjach Konferencji Stron w charakterze obserwatora. Każdy organ lub agencja, narodowa czy 
międzynarodowa, rządowa lub pozarządowa, która jest kompetentna w dziedzinach objętych 
konwencją i która poinformowała Sekretariat o swoim życzeniu, aby być reprezentowaną na sesji 
Konferencji Stron w charakterze obserwatora, może być dopuszczona, jeśli co najmniej jedna 
trzecia Stron obecnych nie sprzeciwi się temu. Dopuszczenie i udział obserwatorów zostaną 
określone w zasadach proceduralnych, które przyjmie Konferencja Stron.

Artykuł 8 

Sekretariat

1. Niniejszym ustanawia się Sekretariat.
2. Do zadań Sekretariatu należeć będzie:
a)	prowadzenie przygotowań do sesji Konferencji Stron i jej organów pomocniczych, 
utworzonych w ramach konwencji, oraz zapewnienie im niezbędnej obsługi;
b)	gromadzenie i przekazywanie przedkładanych mu sprawozdań,
c)	ułatwianie Stronom, zwłaszcza Państwom-Stronom rozwijającym się, na ich wniosek, 
gromadzenia i przekazywania wymaganych informacji, zgodnie z postanowieniami 
konwencji;
d)	przygotowywanie sprawozdań z jego działań i przedstawianie ich Konferencji Stron;
e)	zapewnianie niezbędnej koordynacji z sekretariatami innych odpowiednich 
międzynarodowych organów;
f)	podejmowanie, pod ogólnym kierownictwem Konferencji Stron, takich administracyjnych 
i kontraktowych przedsięwzięć, jakie mogą być wymagane dla efektywnego wypełniania 
jego funkcji, oraz
g)	pełnienie innych zadań Sekretariatu wyszczególnionych w konwencji i w każdym z jej 
protokołów oraz wszelkich innych zadań, które mogą być określone przez Konferencję 
Stron.
3. Konferencja Stron, na swej pierwszej sesji, wyznaczy stały Sekretariat i dokona 
przygotowań do jego funkcjonowania.

Artykuł 9 

Pomocniczy organ do spraw doradztwa naukowego i technicznego

1. Niniejszym ustanawia się pomocniczy organ do spraw doradztwa naukowego i 
technicznego w celu zapewnienia Konferencji Stron i, jeśli będzie to właściwe, innym jej 
organom pomocniczym aktualnej informacji i doradztwa w sprawach naukowych i technicznych 
związanych z konwencją. Udział w pracach tego organu będzie otwarty dla wszystkich Stron i 
będzie multidyscyplinarny. W jego skład będą wchodzić przedstawiciele rządów kompetentni w 
odnośnej dziedzinie ekspertyzy. Będzie on regularnie informował Konferencję Stron o wszelkich 
aspektach jego prac.
2. Pod kierownictwem Konferencji Stron i wzorując się na istniejących kompetentnych 
organach międzynarodowych organ ten będzie:
a)	dokonywał ocen stanu wiedzy naukowej dotyczącej zmian klimatu i ich skutków;
b)	przygotowywał naukowe oceny efektów działań podejmowanych dla realizacji 
postanowień konwencji;
c)	określał innowacyjne, skuteczne technologie oraz know-how, a także doradzał w 
sprawach metod i środków promujących rozwój i (lub) transfer takich technologii;
d)	zapewniał doradztwo w sprawach programów naukowych, współpracy międzynarodowej 
w badaniach i rozwoju, dotyczących zmian klimatu, jak również w sprawach metod i 
środków wspierania rozwoju własnych możliwości w krajach rozwijających się, oraz
e)	odpowiadał na pytania dotyczące kwestii naukowych, technicznych i metodologicznych, 
które Konferencja Stron i jej organy pomocnicze mogą zlecić temu organowi.
3. Funkcje i zakres kompetencji tego organu mogą być dalej modyfikowane przez 
Konferencję Stron.

Artykuł 10

Pomocniczy organ do spraw wdrażania

1. Niniejszym ustanawia się pomocniczy organ do spraw wdrażania w celu wspierania 
Konferencji Stron w ocenie i dokonywaniu przeglądów efektywności wdrażania konwencji. 
Uczestnictwo w pracach tego organu będzie otwarte dla wszystkich Stron i w skład jego będą 
wchodzić przedstawiciele rządów, którzy są ekspertami w kwestiach związanych ze zmianami 
klimatu. Organ ten będzie regularnie przekazywał sprawozdania Konferencji Stron w sprawach 
wszystkich aspektów związanych z jego działalnością
2. Pod kierownictwem Konferencji Stron organ ten będzie:
a)	rozpatrywał informacje przekazywane zgodnie z artykułem 12 ustęp 1 w celu oceny 
ogólnych skutków przedsięwzięć podejmowanych przez Strony, w świetle najnowszych 
ocen naukowych dotyczących zmian klimatu;
b)	rozpatrywał informacje, przekazywane zgodnie z artykułem 12 ustęp 2, w celu wsparcia 
Konferencji Stron w przeprowadzaniu przeglądów określonych w artykule 4 ustęp 2 (d) 
oraz
c)	wspierał Konferencję Stron, jeśli to będzie właściwe, w zakresie przygotowania i 
wdrażania jej decyzji.

Artykuł 11

Mechanizm finansowania

1. Niniejszym określa się mechanizm zapewniania źródeł finansowania na bazie subwencji 
lub koncesji, uwzględniając w tym transfer technologii. Będzie on funkcjonował pod nadzorem i 
przy odpowiedzialności wobec Konferencji Stron, która będzie decydować w sprawach polityki, 
priorytetów programowych oraz kryteriów wyboru odnoszących się do konwencji. Działania 
mechanizmów będą powierzone jednej lub więcej istniejącym jednostkom międzynarodowym.
2. Mechanizm finansowania będzie miał sprawiedliwą i zrównoważoną reprezentację 
wszystkich Stron, ustaloną według przejrzystego systemu zarządzania.
3. Konferencja Stron oraz jednostka lub jednostki, którym powierzono realizację 
mechanizmu finansowania, będą działać w sposób przynoszący efekty zgodnie z powyższymi 
ustępami, które będą uwzględniać, co następuje:
a)	sposób zagwarantowania, że finansowane projekty ukierunkowane na zmiany klimatu są 
zgodne z polityką, programowymi priorytetami i kryteriami wyboru ustanowionymi przez 
Konferencję Stron,
b)	tryb, w którego wyniku poszczególna decyzja finansowa może być ponownie rozpatrzona 
w świetle tej polityki, programowych priorytetów i kryteriów wyboru;
c)	zabezpieczenie regularnego informowania Konferencji Stron przez jednostkę lub jednostki 
o działaniach finansowych, zgodne z wymogiem odpowiedzialności określonej w ustępie 
1 oraz
d)	określenie w przewidywalny i możliwy do stwierdzenia sposób wielkości funduszy, 
dostępnych i niezbędnych do wdrażania niniejszej konwencji, jak również warunków, na 
jakich wielkość ta będzie okresowo weryfikowana.
4. Konferencja Stron poczyni przygotowania do wdrożenia wyżej wymienionych 
postanowień na swej pierwszej sesji, oceniając i biorąc pod uwagę przejściowe postanowienia, o 
których mowa w artykule 21 ustęp 3, oraz zadecyduje, czy te tymczasowe przygotowania 
powinny być utrzymane. W ciągu 4 lat od tego czasu Konferencja Stron dokona przeglądu 
mechanizmu finansowania i podejmie odpowiednie środki.
5. Państwa-Strony rozwinięte mogą również zabezpieczyć, zaś Państwa-Strony rozwijające 
się mogą wykorzystać zasoby finansowe dotyczące wdrożenia konwencji w trybie dwustronnym, 
regionalnym oraz wielostronnym.

Artykuł 12

Przekazywanie informacji dotyczących wdrażania

1. Zgodnie z artykułem 4 ustęp 1 każda ze Stron będzie przekazywała Konferencji Stron, za 
pośrednictwem Sekretariatu, następujące elementy informacji:
a)	krajowe dane statystyczne odnoszące się do antropogenicznych emisji wszystkich gazów 
cieplarnianych według ich źródeł oraz usuwania przez pochłaniacze, nie objętych kontrolą 
przez Protokół montrealski, do takiego stopnia, na jaki pozwala zdolność danej Strony, 
przy zastosowaniu porównywalnych metodologii, które powinny być poparte i 
uzgodnione przez Konferencję Stron;
b)	ogólny opis przedsięwzięć podjętych lub przewidzianych przez Stronę dla wdrożenia 
konwencji oraz
c)	wszelkie inne informacje, które Strona uzna za przydatne dla osiągnięcia celu konwencji i 
za odpowiednie do przekazania, uwzględniając, jeśli to możliwe, materiał odnoszący się 
do określenia globalnych trendów emisji.
2. Każde Państwo-Strona rozwinięte oraz każda inna Strona wymieniona w załączniku I 
włączy do przekazywanego materiału następujące elementy informacji:
a)	szczegółowy opis polityki i przedsięwzięć, które podjęło w celu realizacji zobowiązań w 
ramach artykułu 4 ustępy 2(a) i 2(b), oraz
b)	wyraźny szacunek skutków, jakie polityka i działania, o których mowa w punkcie (a), 
będą miały dla antropogenicznej emisji gazów cieplarnianych według ich źródeł oraz ich 
usuwania przez pochłaniacze w okresie, o którym mowa w artykule 4 ustęp 2(a).
3. Ponadto każde Państwo-Strona rozwinięte oraz każda inna Strona wymieniona w 
załączniku II uwzględni szczegóły na temat środków zastosowanych zgodnie z artykułem 4 
ustępy 3, 4 i 5.
4. Państwa-Strony rozwijające się mogą na zasadzie dobrowolności proponować projekty dla 
finansowania, uwzględniając specyficzne technologie, materiały, sprzęt, techniki i praktyki, 
niezbędne do realizacji takich projektów, ograniczenia emisji i wzrostu usuwania gazów 
cieplarnianych, jeśli jest to możliwe, łącznie z określeniem wszystkich wzrastających kosztów 
oraz oceną wynikających z tego korzyści.
5. Każde Państwo-Strona rozwinięte oraz każda inna Strona wymieniona w załączniku I 
rozpocznie swoje wstępne przekazywanie informacji w ciągu sześciu miesięcy od wejścia 
konwencji w życie dla danej Strony. Każda Strona nie wymieniona tamże rozpocznie wstępne 
przekazywanie informacji w ciągu trzech lat od wejścia konwencji w życie dla tej Strony lub w 
miarę dostępności źródeł finansowania, zgodnie z artykułem 4 ustęp 3. Państwa-Strony najsłabiej 
rozwinięte mogą rozpocząć przekazywanie swoich wstępnych informacji według własnego 
uznania. Częstotliwość kolejnych przekazywań informacji przez wszystkie Strony zostanie 
określona przez Konferencje Stron, z uwzględnieniem zróżnicowanego rozkładu działań, 
określonego w niniejszym ustępie.
6. Informacje przekazywane przez Strony zgodnie z niniejszym artykułem będą w możliwie 
najkrótszym terminie przesłane przez Sekretariat Konferencji Stron i każdemu zainteresowanemu 
organowi pomocniczemu. Procedury związane z przekazywaniem informacji mogą być 
zmienione przez Konferencję Stron, jeśli okaże się to niezbędne.
7. Począwszy od swej pierwszej sesji Konferencja Stron będzie czynić przygotowania do 
technicznego i finansowego wsparcia Państw-Stron rozwijających się, na ich wniosek, w 
gromadzeniu i przekazywaniu informacji zgodnie z niniejszym artykułem, jak również w 
ustalaniu technicznych i finansowych potrzeb związanych z proponowanymi projektami i 
środkami reagowania zgodnie z artykułem 4. Wsparcie takie może być udzielone przez inne 
Strony, przez kompetentne organizacje międzynarodowe i przez Sekretariat, jeśli będzie to 
właściwe.
8. Każda grupa Stron może, zgodnie z wytycznymi przyjętymi przez Konferencję Stron i po 
uprzedniej notyfikacji tego Konferencji Stron, wypełniając swe zobowiązania, o których mowa w 
niniejszym artykule, przekazywać informacje wspólnie, pod warunkiem że takie przekazywanie 
będzie zawierało dane dotyczące wypełniania przez każdą z tych Stron z osobna zobowiązań 
wynikających z konwencji.
9. Otrzymane przez Sekretariat informacje zastrzeżone przez Stronę jako poufne, zgodnie z 
kryteriami ustalonymi przez Konferencję Stron, będą gromadzone przez Sekretariat w celu 
zachowania poufności, zanim zostaną udostępnione któremukolwiek z organów zaangażowanych 
w przekazywanie informacji i dokonywanie ich przeglądu.
10. Sekretariat opublikuje informacje napływające od Stron zgodnie z niniejszym artykułem 
wówczas, gdy zostaną one przekazane Konferencji Stron, zgodnie z ustępem 9 i bez uszczerbku 
dla możliwości którejkolwiek ze Stron do opublikowania swych informacji w dowolnym czasie.

Artykuł 13

Rozwiązywanie problemów dotyczących wdrażania konwencji

Konferencja Stron na swej pierwszej sesji rozpatrzy ustanowienie wielostronnego procesu 
konsultacyjnego, dostępnego dla Stron na ich prośbę, mającego na celu rozwiązywanie 
problemów odnoszących się do wdrażania konwencji.

Artykuł 14

Rozstrzyganie sporów

1. W przypadku sporu pomiędzy którymikolwiek dwiema lub większą liczbą Stron, 
dotyczącego interpretacji lub stosowania konwencji, zainteresowane Strony będą szukać 
rozwiązania sporu w drodze negocjacji lub w jakikolwiek inny wybrany przez siebie pokojowy 
sposób.
2. W trakcie ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do konwencji albo 
kiedykolwiek później Strona, nie będąca regionalną organizacją integracji gospodarczej, może 
oświadczyć w piśmie przekazanym depozytariuszowi, że w razie jakiegokolwiek sporu 
dotyczącego interpretacji lub stosowania konwencji uważa jako ipso facto obowiązkowe i nie 
wymagające specjalnego porozumienia, w stosunku do każdej Strony, która podejmie takie samo 
zobowiązanie:
a)	przedłożenie sporu Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości i (lub)
b)	zastosowanie arbitrażu zgodnie z procedurami, które będą przyjęte przez Konferencję 
Stron w najkrótszym praktycznie terminie i określone w załączniku dotyczącym arbitrażu.
Strona będąca regionalną organizacją integracji gospodarczej może złożyć oświadczenie z 
podobnym skutkiem w stosunku do arbitrażu, zgodnie z procedurami, o których mowa w punkcie 
(b).
3. Oświadczenie, o którym mowa w ustępie 2, będzie pozostawać w mocy do czasu 
wygaśnięcia zgodnie z jego warunkami lub po upływie trzech miesięcy od chwili złożenia 
depozytariuszowi pisemnego oświadczenia o jego wycofaniu.
4. Nowe oświadczenie, stwierdzenie odwołania lub wygaśnięcie oświadczenia nie może w 
żaden sposób naruszać postępowania toczącego się w Międzynarodowym Trybunale 
Sprawiedliwości lub przed trybunałem arbitrażowym, jeśli strony sporu nie uzgodnią inaczej.
5. Odnośnie do działania określonego w ustępie 2, jeśli po upływie dwunastu miesięcy od 
chwili powiadomienia przez jedną ze Stron drugiej Strony, że zachodzi między nimi spór, 
zainteresowane Strony nie były w stanie rozstrzygnąć tego sporu środkami wymienionymi w 
ustępie 1, spór zostanie skierowany, na prośbę którejkolwiek ze stron w sporze, do 
pojednawstwa.
6. Komisja pojednawcza zostanie utworzona na prośbę jednej ze stron w sporze. Komisja ta 
będzie się składała z równej liczby członków powołanych przez każdą z zainteresowanych stron i 
przewodniczącego, który zostanie wybrany wspólnie przez członków powołanych przez każdą ze 
stron. Komisja ogłosi zalecane rozwiązanie, które strony przyjmą w dobrej wierze.
7. Dodatkowe procedury dotyczące pojednawstwa będą przyjęte przez Konferencję Stron w 
jak najkrótszym terminie i określone w załączniku dotyczącym pojednania.
8. Postanowienia niniejszego artykułu będą odnosić się do każdego instrumentu prawnego, 
który Konferencja Stron może przyjąć, jeśli ten instrument nie będzie stanowił inaczej.

Artykuł 15

Poprawki do konwencji

1. Każda ze Stron może zaproponować poprawki do konwencji.
2. Poprawki do konwencji będą przyjmowane na zwyczajnych sesjach Konferencji Stron. 
Tekst każdej proponowanej poprawki do konwencji będzie podany do wiadomości Stron przez 
Sekretariat przynajmniej na sześć miesięcy przed spotkaniem, na którym zostanie 
zaproponowane jego przyjęcie. Sekretariat przekaże również proponowane poprawki 
sygnatariuszom konwencji oraz depozytariuszowi do wiadomości.
3. Strony będą podejmować wszelkie wysiłki, aby osiągnąć porozumienie w sprawie każdej 
proponowanej poprawki do konwencji w drodze consensusu. Jeżeli wszelkie wysiłki na rzecz 
consensusu zostaną wyczerpane, a porozumienie nie zostanie osiągnięte, poprawka zostanie 
przyjęta ostatecznie w głosowaniu większością trzech czwartych głosów Stron obecnych i 
głosujących na spotkaniu. Przyjęta poprawka zostanie podana do wiadomości przez Sekretariat 
depozytariuszowi, który roześle ją wszystkim Stronom do akceptacji.
4. Dokumenty przyjęcia poprawki będą złożone depozytariuszowi. Poprawka przyjęta 
zgodnie z ustępem 3 wejdzie w życie dla tych Stron, które ją przyjęły, po upływie 
dziewięćdziesiątego dnia od daty otrzymania przez depozytariusza dokumentu przyjęcia co 
najmniej od trzech czwartych Stron konwencji.
5. Poprawka wejdzie w życie dla każdej innej Strony dziewięćdziesiątego dnia od daty 
złożenia przez tę Stronę depozytariuszowi dokumentu przyjęcia omawianej poprawki.
6. W rozumieniu niniejszego artykułu wyrażenie "Strony obecne i głosujące" oznacza Strony 
obecne i oddające głos pozytywny lub negatywny.

Artykuł 16 

Przyjmowanie i poprawianie załączników do konwencji

1. Załączniki do konwencji będą stanowić jej integralną część i, jeśli nie jest wyraźnie 
powiedziane inaczej, odniesienie się do konwencji stanowi jednocześnie odniesienie się do 
któregokolwiek z jej załączników. Bez uszczerbku dla postanowień artykułu 14 ustępy 2(b) i 7 
załączniki takie będą ograniczone do wykazów, form i każdego innego materiału natury opisowej 
o charakterze naukowym, technicznym, proceduralnym lub administracyjnym.
2. Załączniki do konwencji będą proponowane i przyjmowane zgodnie z procedurą 
określoną w artykule 15 ustępy 2, 3 i 4.
3. Załącznik, który został przyjęty zgodnie z ustępem 2, wejdzie w życie dla wszystkich 
Stron konwencji w sześć miesięcy od daty powiadomienia tych Stron przez depozytariusza o 
przyjęciu załącznika, z wyjątkiem tych Stron, które w ciągu tych sześciu miesięcy powiadomiły 
depozytariusza na piśmie o nieprzyjęciu tego załącznika. Dla Stron, które wycofają swe 
powiadomienie o nieprzyjęciu, załącznik wejdzie w życie dziewięćdziesiątego dnia od daty 
otrzymania przez depozytariusza takiego powiadomienia.
4. Propozycja, przyjęcie i wejście w życie poprawek do załączników do konwencji będą 
przedmiotem takiej samej procedury jak propozycja, przyjęcie i wejście w życie załączników do 
konwencji zgodnie z ustępami 2 i 3.
5. Jeżeli przyjęcie załącznika lub poprawki do załącznika pociąga za sobą poprawkę do 
konwencji, załącznik ten lub poprawka do niego nie wejdzie w życie  do czasu wejścia w życie 
poprawki do konwencji.

Artykuł 17 

Protokoły

1. Konferencja Stron może na każdej sesji zwyczajnej przyjmować protokoły do konwencji.
2. Tekst każdego proponowanego protokołu będzie przekazany Stronom przez Sekretariat 
przynajmniej na sześć miesięcy przed taką sesją.
3. Wymagania dotyczące wejścia w życie każdego protokołu będą ustalone w takim 
protokole.
4. Stronami protokołu mogą być tylko Strony konwencji.
5. Decyzje w ramach każdego protokołu będą podejmowane tylko przez Strony, których 
protokół dotyczy.

Artykuł 18 

Prawo do głosowania

1. Każda ze Stron konwencji dysponuje jednym głosem, z wyjątkiem przewidzianym w 
ustępie 2.
2. Regionalne organizacje integracji gospodarczej w sprawach podlegających ich 
kompetencji będą rozporządzać prawem do głosowania z liczbą głosów równą liczbie państw 
członkowskich będących Stronami konwencji. Organizacja taka nie będzie wykorzystywać 
swego prawa do głosowania, jeśli którekolwiek z jej państw członkowskich wykorzysta swe 
prawo do głosowania i odwrotnie.

Artykuł 19 

Depozytariusz

Depozytariuszem konwencji i protokołów przyjętych zgodnie z artykułem 17 będzie 
Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych.

Artykuł 20 

Podpisanie

Niniejsza konwencja będzie otwarta do podpisania przez państwa członkowskie Organizacji 
Narodów Zjednoczonych albo którąkolwiek z jej agencji wyspecjalizowanych lub państwa, które 
są Stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, jak również regionalne 
organizacje integracji gospodarczej w Rio de Janeiro podczas Konferencji Narodów 
Zjednoczonych w sprawie środowiska i rozwoju, a następnie w siedzibie Organizacji Narodów 
Zjednoczonych w Nowym Jorku, w dniach od 20 czerwca 1992 r. do 19 czerwca 1993 r.

Artykuł 21 

Postanowienia przejściowe

1. Do czasu odbycia się pierwszej sesji Konferencji Stron funkcje Sekretariatu, o których 
mowa w artykule 8, będą pełnione tymczasowo przez Sekretariat powołany przez Zgromadzenie 
Ogólne Narodów Zjednoczonych na podstawie rezolucji nr 45/212 z dnia 21 grudnia 1990 r.
2. Dyrektor tymczasowego sekretariatu, o którym mowa w ustępie 1, będzie ściśle 
współpracował z Międzyrządowym Zespołem do spraw Zmian Klimatu, w celu zapewnienia, że 
Zespół ten jest w stanie spełniać potrzeby obiektywnego doradztwa naukowego i technicznego. 
Inne odpowiednie ciała naukowe będą mogły być również konsultowane.
3. Globalny Fundusz Środowiska Programu Rozwoju Narodów Zjednoczonych, Program 
Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych oraz Międzynarodowy Bank Odbudowy i 
Rozwoju będą stanowić tymczasowo międzynarodową jednostkę, której powierzono działania 
mechanizmu finansowania, o którym mowa w artykule 11. W związku z tym Globalny Fundusz 
Środowiska powinien być odpowiednio przekształcony, a członkostwo w nim powinno być 
powszechne w celu umożliwienia mu realizacji wymagań określonych w artykule 11.

Artykuł 22 

Ratyfikacja, przyjęcie, zatwierdzenie lub przystąpienie

1. Konwencja będzie przedmiotem ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia 
przez państwa i przez regionalne organizacje integracji gospodarczej. Będzie otwarta do 
przystąpienia od dnia, po którym konwencja będzie zamknięta do podpisania. Dokumenty 
ratyfikacyjne, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia zostaną złożone depozytariuszowi.
2. Każda regionalna integracja gospodarcza, która staje się Stroną konwencji, w sytuacji, gdy 
żadne z jej państw członkowskich nie jest Stroną konwencji, będzie związana wszystkimi 
zobowiązaniami określonymi w konwencji. W przypadku takich organizacji, których jedno lub 
więcej niż jedno państwo członkowskie jest Stroną konwencji, organizacja taka i jej państwa 
członkowskie decydują o swej odpowiedzialności za wypełnianie zobowiązań konwencji. W 
takich przypadkach organizacja i jej państwa członkowskie nie będą upoważnione do 
równoczesnego korzystania z praw konwencji.
3. W dokumentach ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia regionalne 
organizacje integracji gospodarczej zadeklarują zakres swych kompetencji odnośnie do spraw, 
których dotyczy konwencja. Organizacje takie poinformują również depozytariusza, który z kolei 
zawiadomi Strony o każdej istotnej zmianie zakresu ich kompetencji.

Artykuł 23 

Wejście w życie

1. Konwencja wejdzie w życie dziewięćdziesiątego  dnia od daty założenia pięćdziesiątego 
dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.
2. Dla każdego państwa lub regionalnej organizacji integracji gospodarczej, która ratyfikuje, 
przyjmuje, zatwierdzi lub przystąpi do konwencji po złożeniu pięćdziesiątego dokumentu 
ratyfikacyjnego, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, konwencja wejdzie w życie 
dziewięćdziesiątego dnia od daty złożenia przez to Państwo lub regionalną organizację integracji 
gospodarczej jej dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia zatwierdzenia lub przystąpienia.
3. W rozumieniu ustępów 1 i 2 żaden dokument złożony przez regionalną organizację 
integracji gospodarczej nie będzie uważany za dodatkowy do tych, które zostały złożone przez 
państwa członkowskie organizacji.

Artykuł 24 

Zastrzeżenia

Do niniejszej konwencji nie będą wnoszone żadne zastrzeżenia.

Artykuł 25 

Wypowiedzenie

1. Każda ze Stron może wycofać się z konwencji w jakimkolwiek czasie po upływie 3 lat od 
dnia wejścia konwencji w życie dla tej Strony, w drodze wręczenia depozytariuszowi pisemnego 
zawiadomienia.
2. Każde takie wypowiedzenie wejdzie w życie po upływie 1 roku od dnia otrzymania przez 
depozytariusza zawiadomienia o wycofaniu lub w takiej późniejszej dacie, jaka została określona 
w zawiadomieniu o wycofaniu.
3. Każda Strona, która wycofuje się z konwencji, będzie uważana za wycofującą się również 
z każdego protokołu, którego była Stroną.

Artykuł 26 

Teksty autentyczne

Oryginał niniejszej konwencji, której teksty w językach angielskim, arabskim, chińskim, 
francuskim, hiszpańskim i rosyjskim są jednakowo autentyczne, będzie złożony u Sekretarza 
Generalnego Narodów Zjednoczonych.

Na dowód czego niżej podpisani, będąc należycie do tego upełnomocnieni, podpisali 
niniejszą konwencję.

Sporządzono w Nowym Jorku dnia dziewiątego maja tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego 
drugiego roku.

Załączniki

Załącznik I

Australia
Austria
Białoruś*
Belgia
Bułgaria*
Kanada
Czechosłowacja*
Dania
Wspólnota Europejska
Estonia*
Finlandia
Francja
Niemcy
Grecja
Węgry*
Islandia
Irlandia
Włochy
Japonia
Łotwa*
Litwa*
Luksemburg
Holandia
Nowa Zelandia
Norwegia
Polska*
Portugalia
Rumunia*
Federacja Rosyjska*
Hiszpania
Szwecja
Szwajcaria
Turcja
Ukraina*
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii
Stany Zjednoczone Ameryki
____________________
*) Kraje będące w procesie przechodzenia do gospodarki rynkowej.

Załącznik II

Australia
Austria
Belgia
Kanada
Dania
Wspólnota Europejska
Finlandia
Francja
Niemcy
Grecja
Islandia
Irlandia
Włochy
Japonia
Luksemburg
Holandia
Nowa Zelandia
Norwegia
Portugalia
Hiszpania
Szwecja
Szwajcaria
Turcja
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii
Stany Zjednoczone Ameryki

Po zapoznaniu się z powyższą konwencją, w imieniu Cesarstwa Leblandii oświadczam, że:
-	została ona uznana za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej 
zawartych,
-	jest ona ratyfikowana i potwierdzona,
-	będzie niezmiennie zachowywana.
Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Cesarstwa Leblandii.
Dano w LebenCity dnia 25 sierpnia 2001 r.  

