Rzeczypospolita Obojga Narodów

<h2>Ustrój</h2>
<p data-rte-fromparser="true">Ustrojem Rzeczypospolitej Obojga Narodów jest <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22monarchia%20elekcyjna%22%2C%22link%22%3A%22monarchia%20elekcyjna%22%2C%22wasblank%22%3Atrue%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5Bmonarchia%20elekcyjna%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Monarchia_elekcyjna?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Monarchia elekcyjna (strona nie istnieje)">monarchia elekcyjna</a> i <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22Z%5Cu0142ota%20Wolno%5Cu015b%5Cu0107%20szlachecka%22%2C%22link%22%3A%22Z%5Cu0142ota%20Wolno%5Cu015b%5Cu0107%20szlachecka%22%2C%22wasblank%22%3Atrue%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BZ%5Cu0142ota%20Wolno%5Cu015b%5Cu0107%20szlachecka%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Z%C5%82ota_Wolno%C5%9B%C4%87_szlachecka?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Złota Wolność szlachecka (strona nie istnieje)">Złota Wolność szlachecka</a> od sierpnia <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%222013%22%2C%22link%22%3A%222013%22%2C%22wasblank%22%3Atrue%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5B2013%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/2013" title="2013">2013</a> roku (reformy <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22Konfederacji%20Kijowskiej%22%2C%22link%22%3A%22Konfederacja%20Kijowska%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BKonfederacja%20Kijowska%7CKonfederacji%20Kijowskiej%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Konfederacja_Kijowska?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Konfederacja Kijowska (strona nie istnieje)">Konfederacji Kijowskiej</a>). W latach poprzednich w Rzeczypospolitej panowała <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22monarchia%20dziedziczna%22%2C%22link%22%3A%22monarchia%20dziedziczna%22%2C%22wasblank%22%3Atrue%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5Bmonarchia%20dziedziczna%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Monarchia_dziedziczna?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Monarchia dziedziczna (strona nie istnieje)">monarchia dziedziczna</a>.
</p><p data-rte-fromparser="true" data-rte-empty-lines-before="1">Zgodnie z zapisami <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22Artyku%5Cu0142%5Cu00f3w%20Henrykowskich%22%2C%22link%22%3A%22Artyku%5Cu0142y%20Henrykowskie%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BArtyku%5Cu0142y%20Henrykowskie%7CArtyku%5Cu0142%5Cu00f3w%20Henrykowskich%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Artyku%C5%82y_Henrykowskie?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Artykuły Henrykowskie (strona nie istnieje)">Artykułów Henrykowskich</a> król posiada pełnię władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Nie może jednak podejmować żadnnych decyzji bez udziału i woli stanu szlacheckiego, który jest reprezentowany na Sejmie Walnym przez:
</p>
<ul><li>Izbę poselską (cała szlachta Rzeczypospolitej)
</li><li><a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22kanclerza%20wielkiego%20Rzeczypospolitej%22%2C%22link%22%3A%22Kanclerz%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BKanclerz%7Ckanclerza%20wielkiego%20Rzeczypospolitej%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Kanclerz" title="Kanclerz">kanclerza wielkiego Rzeczypospolitej</a> (Senat),
</li><li><a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22prymasa%20Rzeczypospolitej%22%2C%22link%22%3A%22prymas%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5Bprymas%7Cprymasa%20Rzeczypospolitej%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Prymas?action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Prymas (strona nie istnieje)">prymasa Rzeczypospolitej</a> (Senat).
</li></ul>
<p data-rte-fromparser="true">Są to tzw. stany sejmujące, do których zaliczny jest również <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22kr%5Cu00f3l%22%2C%22link%22%3A%22Kr%5Cu00f3l%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BKr%5Cu00f3l%7Ckr%5Cu00f3l%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Kr%C3%B3l" title="Król">król</a>. Szlachta posiada liczne prawa i przywileje polityczne i ekonomiczne, które gwarantują jej przodującą rolę w życiu kraju. 
</p><p data-rte-fromparser="true" data-rte-empty-lines-before="1">Organem, który pomaga <a data-rte-meta="%7B%22type%22%3A%22internal%22%2C%22text%22%3A%22kr%5Cu00f3lowi%22%2C%22link%22%3A%22Kr%5Cu00f3l%22%2C%22wasblank%22%3Afalse%2C%22noforce%22%3Atrue%2C%22wikitext%22%3A%22%5B%5BKr%5Cu00f3l%7Ckr%5Cu00f3lowi%5D%5D%22%7D" data-rte-instance="674-29598421059449c344054f" href="/wiki/Kr%C3%B3l" title="Król">królowi</a> w sprawowaniu funkcji jest Kancelaria. Na jej czele stoi powoływany przez monarchę kanclerz, który z kolei może powoływać innych urzędników niezbędne do zarządzania państwem. Kanclerz reprezentuje Rzeczpospolitą na zewnątrz i czuwa nad porządkiem wewnętrznym. Kancelaria podlega jednak kontrolii Sejmu Walnego, przed którym kanclerz składa sprawozdania ze swojej działalności. 
</p><p data-rte-fromparser="true" data-rte-empty-lines-before="1">Kolejnym ważnym organem administracji państwowej są sejmiki (obecnie: sejmik koronny i sejmik litewski). 
</p><p data-rte-fromparser="true" data-rte-empty-lines-before="1">Są to lokalne zgromadzenia stanu szlacheckiego, które wybierają posłów na Sejm Walny oraz podejmują decyzje związne z Koroną i Litwą (instrukcje sejmikowe).
</p><p data-rte-fromparser="true" data-rte-empty-lines-before="1">Po abdykacji lub śmierci króla ogól szlachty wybiera jego następcę. Każdy szlachcic Rzeczypospolitej ma prawo głosu i ubiegania się o koronę królewską. 
</p>