Ekscelencje, kwestia czy Ataman będzie systemem rozbudowanym już od początku, czy prostym i ewoluującym nie jest jeszcze rozstrzygnięta, więc dotychczasowa krytyka jest bezprzedmiotowa.
Jeśli chcemy prowadzić rzeczową i konstruktywną dyskusję, powinniśmy zgadzać się ze sobą w sprawie pryncypiów:
1. Dyskutujemy nad szczegółami v-gospodarki, uważamy więc, że jest ona przydatna i potrzebna.
2. Jak przedstawia Minister Skarbu Austro-Węgier w swoim artykule, z czym po części się zgadzam, są dwa rodzaje v-gospodarek. Nazwijmy je liberalnym (jego zaletą jest większa swoboda i kreatywność uczestników, ale w razie braku aktywności, system pada) a drugi systemowy (ten system jest w stanie toczyć się niemal sam, ale jego wadą jest sztywność i upodobnienie do gier na przeglądarkę). Dalszy tok dyskusji Atamanem i jakimkolwiek innym wspólnym systemem zależeć będzie od tego, którą rozwiązanie przyjmiemy.
3. Moim zdaniem najlepszym rozwiązaniem, i taką drogą stara się podążać system eskwiliński, jest połączenie obu tych modeli. Handel i produkcja oparte są na systemowym (określamy z góry jakim nakładem produkuje się dany towar, część z nich jest obowiązkowa do kupienia w pewnej ilości np. na miesiąc), ale z drugiej strony można łatwo uzupełniać system o nowe towary i drzewka produkcji (daje to furtkę kreatywności, a towary nieobowiązkowe do kupienia, mające charakter fabularny, zbliżają nas do modelu liberalnego). Usługi nie są oparte na modelu systemowym, dajemy tu wolną rękę użytkownikom.
4. Gdybyśmy przyjęli taki właśnie punkt widzenia, sprawy, które należy przedyskutować przed wprowadzeniem wspólnego v-systemu to:
a) wspólna lista towarów obowiązkowych do kupienia,
b) sposób produkcji towarów, które znajdą się we wspólnym obrocie (nota bene, niektóre towary mogą funkcjonować tylko w jednym państwie, być jego regionalną osobliwością bez wpływu na system wspólny),
c) system wymiany walut - wg mnie kurs stosowany przez państwa powinien być początkowo sztywny. Jeśli ktoś prywatnie chce kupić po innym kursie to jego sprawa. Oczywiście w skrajnej postaci prowadziłoby to do tego, że kurs oficjalny i rynkowy będą się różnić, ale od czego aktualizacja kursu co jakiś czas? Czy wymiana odbywać się będzie przez oferty czy przez fundusz wymiany, to kwestia techniczna.
W usługach można zostawić daleko idącą swobodę, do ich wprowadzenia we wspólny system potrzebujmey jedynie wzajemnego honorowania swoich kont.

Tak to widzę. Jakie jest zdanie Ekscelencyj na ten temat?