ORDERY WATYKAŃSKIE
Niewiele osób wie, że Państwo Watykańskie posiada system orderowy. Na początku ordery i odznaczenia były nadawane przez kolejnych Papieży. Wszystkie ordery zorganizowane są w formie zakonu. W 1905 roku Papież Pius XI przeprowadził ,,rewolucję" systemu odznaczeń. Została ustanowiona hierarchia orderowa. Najważniejszym Orderem został Order Chrystusa, drugim w kolejności Order Złotej Ostrogi, trzeci Order Piusa IX, czwartym Order Świętego Grzegorza Wielkiego, a piątym Order Świętego Sylwestra. Zgodnie z przepisami wszystkimi sprawami administracyjnymi miał zajmować się Sekretarz Stanu. |
 Order Chrystusa został powołany 14 sierpnia 1318 roku przez Króla Portugalii Dionizego I jako Zakon Rycerzy Naszego Pana Jezusa Chrystusa z pozostałych na terenie Portugalii rycerzy-mnichów Zakonu Templariuszy. W 1319 r. papież Jana XXII zatwierdził powstanie zakonu. W okresie późniejszym zakon przekształcił się w zakon orderowy. Pod koniec XVIII wieku zakon został rozdzielony na portugalski świecki Order Chrystusa nadawany przez władze Portugalii i papieski Order Chrystusa. Po reformie orderowej w 1905 roku Order Chrystusa stał się najstarszym i najważniejszym orderem papieskim. |
 | W dniu 15 kwietnia 1966 roku Papież Paweł VI postanowił, że order może być nadawany tylko katolickim monarchom i katolickim głowom państw w przypadku ich szczególnych zasług dla Stolicy Apostolskiej. Przez cała historię order był jednoklasowy – krzyż na łańcuchu i gwiazda. W XX wieku odznaczonych zostało niecałe 20 osób. Ostatni raz order został nadany przez Papieża Polaka w roku 1987, a otrzymał go Wielki Mistrz Kawalerów Mieczowych Fra Angelo de Mojana. W tej chwili nie żyje żadna spośród osób, które zostały uhonorowane tym orderem. Żaden Polak nie otrzymał tego orderu. |  |
  |
| Order Złotej Ostrogi zwany również Orderem Złotej Milicji, założony został jako Zakon Złotej Milicji w XII wieku dla uhonorowania najważniejszych członków zakonów rycerskich w Europie. W skład zakonu mogło wchodzić 100 rycerzy. W okresie późniejszym zakon przekształcił się na zakon orderowy. Order nadawany był za szczególne zasługi dla Państwa Kościelnego. Order ten otrzymywali również prawie wszyscy obdarowani przez Papieża godnością hrabiego palatyńskiego. |
| W 1841 roku po ustanowieniu orderu i zakonu Świętego Sylwestra oba zakony połączyły się. Po reformie orderowej w 1905 roku nastąpiło rozłączenie się Zakonu Świętego Sylwestra z Zakonem Rycerzy Złotej Ostrogi. Obecnie Order ma jedną klasę – krzyż na łańcuchu oraz gwiazdę. Nadawany jest głowom koronowanym, szefom państw i rządów. W XX wieku nadano około 20 osobom ten order. W XX wieku żaden Polak nie otrzymał tego orderu. |  |
|
 |  |
Order Złotej podkowy w czasie połączenia z orderem Św. Sylwestra awers i rewers
  |
| Order Piusa IX był stworzony 17 czerwca 1847 r. przez papieża Piusa IX. Przyznawany jest osobom świeckim za zasługi dla Kościoła i Państwa Watykańskiego. Może być nadawany prawosławnym i protestantom za wybitne zasługi na rzecz papiestwa. |
 Gwiazda Orderu Błogosławionego Piusa IX | Na początku order był dwuklasowy. Do 1939 r. order nadawany był tylko osobom pochodzenia szlacheckiego. Uhonorowany tym odznaczeniem nieszlachcic równocześnie otrzymywał szlachectwo. W 1856 roku order stał się orderem trzyklasowym. |
| W 1939 roku Pius XII w ramach reformy orderu dodał złoty łańcuch dla Kawalerów Wielkiego Krzyża i zniósł możliwość automatycznego nadawanie szlachectwa wraz z otrzymaniem orderu. W 1966 roku Paweł VI postanowił, że Złoty Łańcuch otrzymują tylko głowy Państw i szefowie rządów podczas oficjalnych wizyt w Stolicy Apostolskiej. Obecnie order nadawany jest również kobietom. Według przepisów Wielką wstęgę może otrzymać ambasador akredytowany przy Stolicy Apostolskiej po co najmniej 2 latach po złożeniu listów uwierzytelniających i w tym czasie musi mieszkać w Rzymie. W XX wieku paru Polaków otrzymało ten order. |  Gwiazda Orderu Błogosławionego Piusa IX |
  |
  |
| Order Świętego Grzegorza Wielkiego został ustanowiony 1 września 1831 roku przez papieża Grzegorza XVI dla uhonorowania obywateli Państwa Kościelnego, jak i cudzoziemców bez względu na ich pochodzenie społeczne czy sprawowane urzędy lub godności. Patronem orderu był Papież Grzegorz I Wielki (590-604). Dewizą krzyża było ,,Pro Deo et Principe". |
 Gwiazda Orderu Św. Grzegorza | Order był ustanowiony w formie zakonu orderowego. Przyznawany jest za szczególne zasługi dla Kościoła Katolickiego. Jest to najwyższe odznaczenie papieskie przyznawane osobom świeckim przez Stolicę Apostolską. W 1834 roku Papież ustanowił 3 klasy orderu i wprowadził limity nadań orderu na poszczególne klasy. Limit te nie dotyczyły obcokrajowców. |
| Reforma orderowa w 1905 roku wprowadziła podział na nadania wojskowe i cywilne. Przy nadaniach cywilnych wstążka z krzyżem łączona była wieńcem z laurowych liści, a w wersji wojskowej łączenie było w formie ,,trofeum wojenne". Zniesione zostały również limity nadań. W 1994 roku Papież Jan Paweł II nadał Order Świętego Grzegorza po raz pierwszy kobiecie. Orderem tym została uhonorowanych wielu Polaków, z wyróżnień papieskich zdecydowanie najwięcej. |  Jan Rybarski odznaczony O. Św. Grzegorza 3 kl. |
  |
  |
  |
| Papieski Order Świętego Sylwestra I Męczennika ustanowiony został 31 października 1841 roku przez Papieża Grzegorza XVI dla uczczenia jego poprzednika, Papieża Sylwestra I. W momencie ustanowienia Zakonu Świętego Sylwestra Papież połączył go z Zakonem Złotej Ostrogi. W skład zakonu wchodziła ograniczona ilość osób, w tym : 150 komandorów i 300 rycerzy rzymskich. Liczba nadać dla cudzoziemców była nieograniczona. |
| Po reformie w 1905 roku zakon został rozłączony z Zakonem Złotej Ostrogi i zwiększono liczbę klas orderu do czterech, w tym : rycerz wielkiego krzyża, komandor z gwiazdą, komandor, kawaler oraz zniesiono limit odznaczonych. Order jest przyznawane osobom świeckim katolikom, prawosławnym i protestantom oraz niechrześcijanom za wybitne zasługi na rzecz Pontyfikatu. Przyznawany jest także za wybitne osiągnięcia w dziedzinach nauki i sztuki. Za czasów pontyfikatu Papieża Jana Pawła II order został nadany kobietom. Orderem tym została uhonorowanych wielu Polaków. |  |
  |
 |
| Oprócz orderów Państwo Watykańskie ma różne odznaczenia i medale. Najczęściej spotykanymi są medale ,,Bene Merenti" i medale pontyfikalne. Polacy również byli uhonorowani tymi odznaczeniami. Ale to już inny temat. |
Andrzej Chojnacki
Mariusz Przytuła