Początek

XVII wieczna renesansowa kamienica - położona w południowo-wschodnim narożu rynku swoją solidną bryłą z trzema arkadami od frontu stanowi dominujący element architektoniczny w tej części rynku.

Nazwę wzięła od kupieckiej rodziny Herstów. Pierwotnie w tym miejscu znajdowała się siedziba Grodziskiej Gildii Kupców. Na początku XV w., po zdobyciu miasta przez hrabiego Unisława, majątek Gildii został skonfiskowany jako kara za poparcie udzielone przez zrzeszonych w Gildii kupców władzy książęcej. Hrabia Unisław podarował kamienicę Mściborowi Herstowi, otwartemu zwolennikowi hrabiego i przywódcy antyksiążęcej opozycji. Herst został mianowany szefem Gildii Kupieckiej a Unisław osobiście udzielał mu poparcia, doprowadzając do wzrostu zamożności i pozycji rodziny Herstów. Syn Mścibora, Przejsław powiększył majątek rodziny i sprawił, że Herstowie stali się najszacowniejszą familią mieszczańską w Grodzisku.

XVI i XVII wiek to okres rozkwitu i utrzymywania się świetności rodziny. Herstowie zakładali wiele zakładów kupieckich, utrzymywali faktorie handlowe w niemal wszystkich częściach Księstwa. Członkowie rodziny wielokrotnie sprawowali najwyższe funkcje urzędnicze w mieście. W XVIII wieku nastąpił upadek siły Herstów. W wyniku nietrafionych posunięć handlowych a także w skutek oskarżeń o korumpowanie władzy i nepotyzm wysuwanych wobec rodziny, pozycja społeczna i majątek uległy znacznemu zmniejszeniu. Ostatecznego upadku Herstów dopełnił Szujsław Herst zwany Miałkim. Został on oskarżony i skazany na śmierć za udowodnione mu malwersacje finansowe, sprzeniewierzenie majątku publicznego i zlecanie mordów na swoich konkurentach. Dobra rodziny, w tym kamienica uległy konfiskacie na rzecz państwa. W kamienicy mieściły się siedziby różnych organizacji kupieckich, później, w związku z rozrostem administracji urzędniczej, budynek zaadaptowano na potrzeby władz miejskich.

Swój dzisiejszy wygląd kamienica otrzymała w latach 1643-56. Zmiany dotyczyły przede wszystkim elewacji i wewnętrznego układu pomieszczeń. Szczególnie charakterystyczna jest górna attyka grzebieniowa, podkreślający późnorenesansowy charakter kamienicy. Budowla niewątpliwie warta jest zwiedzenia, nie tylko ze względu na swoją architekturę, ale także bogate zbiory malarskie (w tym portrety wszystkich męskich potomków rodziny Herstów), dobrze zachowane malowidła ścienne i bogate zdobienia.

Wojciech "Hagakure" Ratymirski
Stowarzyszenie Sarmatów Zaangażowanych