|
|
Bramy i Baszty
Brama Mostowa
Zwana pierwotnie Przewoźną lub Promową. Swą nazwę zawdzięcza przeprawie przez Wisłę, przy której się znajdowała. Obecną nazwę przyjęła od mostu stałego zbudowanego w latach 1497-1500 przez Piotra Postilla z Budziszyna. Brama zbudowana została w 1432 r. przez Hansa Gotlanda (budowniczego wieży przy farze staromiejskiej). Od innych bram nadwiślańskich różni się blankowaniem i zaokrąglonymi kształtami dostosowanymi do obrony przed ogniem artyleryjskim. Oprócz funkcji obronnych służyła głównie do celów komunikacyjnych i kontrolnych. Na bramie zachowały się metalowe tablice, na których umieszczono informacje o najwyższych stanach wody na Wiśle od XVI-XIX w.
Brama Klasztorna
Jedna z ośmiu bram, jakie w średniowieczu broniły dostępu na teren Starego Miasta. Wzniesiona w I połowie XIV w., nadbudowana została w jednej ćwierci XV wieku w związku z wprowadzeniem i upowszechnieniem się broni palnej. Nazwę swą zawdzięcza stojącemu tuż przy niej do XVII w., poza murami miejskimi, klasztorowi Benedyktynek ze szpitalem i kościołem pw. Ducha Świętego, od którego zwana bywa niekiedy Bramą Świętego Ducha. Jest to szeroka brama typu flandryjskiego, z umieszczoną w ostrołukowej wnęce podnoszoną broną, za którą znajdował się otwór zwany kaszownikiem, służący do rażenia nacierającego wroga po ewentualnym sforsowaniu brony. Za kaszownikiem znajdowała się właściwa brama z masywnymi wrotami, które od strony miasta można było dodatkowo wzmocnić belkami wpuszczonymi w specjalne łożyska w murach bocznych. Od XIX w. po przebudowie i podwyższeniu brama zaczęła pełnić funkcje mieszkalne.
Brama Żeglarska
Jedna ze staromiejskich bram toruńskich wychodzących na nadbrzeże wiślane, zamykająca ulicę o tej samej nazwie. Zbudowana w połowie XIV w. była kiedyś podobna do pozostałych bram nadwiślańskich. Z powodu licznych zmian swe pierwotne elementy zachowała tylko we fragmentach. Znaczenie obronne utraciła definitywnie po zdobyciu miasta przez Szwedów w 1703 r. w czasie wojny północnej. W XVIII w. mieściło się w niej więzienie. W XIX w. została nadbudowana i przeznaczona na cele mieszkalne.
Baszta Gołębnik
Jedna z wielu baszt, jakie zachowały się w murach miejskich od strony Wisły, nosi nazwę "Gołębia" i pochodzi ze średniowiecza. Nazwę swą zawdzięcza od umieszczonych w XIX w. w górnej części gołębników dla gołębi pocztowych wykorzystanych przez garnizon pruski dla celów informacyjnych pomiędzy miastami fortecznymi.
Baszta zwana "Monstrancją"
Przy ul. Podmurnej zachowało się kilka spichlerzy oraz pod numerem 14/16 baszta ośmioboczna zwana "Monstrancją". Pochodzi z połowy XV w. i została wzniesiona w murze Starego Miasta, w celu wzmocnienia obronności ze strony zburzonego zamku krzyżackiego, gdyż teren ten stał się łatwo dostępny dla ewentualnego nieprzyjaciela. Obecnie baszta jest użytkowana na różne cele, m.in. na warsztaty artystyczne.
Baszta Koci Łeb
Okrągła baszta, zwana "Kocim Łbem", znajdująca się w północnej części murów miejskich (dziś koniec ul. Podmurnej), sięga swymi początkami okresu średniowiecza. W XVI w. została rozbudowana i przystosowana do większej liczby dział stając się silnym stanowiskiem ogniowym. Jej podziemia wykorzystano na cele więzienne. W czasie wojny północnej (1703 r.) została częściowo zniszczona, odbudowana na początku XX w. i podwyższona o jedno piętro. Według toruńskiej legendy dla uświetnienia pamięci o dzielnym kocie, który wsławił się podczas obrony Torunia przed Szwedami w 1629 r., część północnych fortyfikacji miejskich poświęcono pamięci bohaterskiego kota. Była więc w Toruniu baszta Koci Łeb, Kocie Łapy (4 baszty), Koci Ogon oraz wielki barbakan chełmiński nazwany Kocim Brzuchem. Z wszystkich wyżej wymienionych zachowała się jedynie pierwsza. Obecnie w baszcie mieści się siedziba Instytutu Języka Polskiego UMK.
Dwór Mieszczański
Pochodzi z XV w. Do jego budowy użyto prawdopodobnie materiału z zamku krzyżackiego, zniszczonego przez mieszczan w 1454 r. Dom ten służył jako rezydencja letnia Bractwa Św. Jerzego, skupiającego w swoich szeregach bogatych patrycjuszy miejskich. Jest budowlą gotycką ze strzelistymi szczytami, z wieloma blendami i sterczynami. Obecna budowla składała się z dawniejszej zamkowej baszty "Wartowni" z XIII w., na którą dobudowano w końcu XIX w. kwadratową wieżę z czterospadowym namiotowym dachem oraz wspomnianym już Dworem Mieszczańskim z XV w. Cały zespół był użytkowany dawniej jako schronisko szkolne, a obecnie regotyzowany. Obecnie znajduje się tutaj Centrum Współpracy Miast Bliźniaczych Torunia.
|
