Wstęp do prawa Królestwa Scholandii

1. Struktura organizacji państwa

W życiu każdego współczesnego państwa znaczną rolę odgrywa konstytucja, która stanowi akt o najwyższej mocy prawnej, określający podstawowe zasady ustroju politycznego i gospodarczego państwa, podmioty władzy w państwie i wzajemne relacje między nimi.

W państwie wirtualnym, jakim jest Królestwo Scholandii, również obowiązuje ten akt. Został uchwalony w dniu 28 września 2002 roku. Przepisy tejże konstytucji dotyczą także: organów ochrony prawnej, podstawowych praw i obowiązków obywateli, zasad prawa wyborczego, symboli państwowych oraz zmiany konstytucji. Konstytucja, jako najważniejszy akt prawny, zawiera ponadto katalog zasad ustrojowych o charakterze fundamentalnym, na którym opiera się organizacja państwa. Najważniejsze z tych zasad to: zasada monarchistyczno- demokratycznej formy rządów, zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada gospodarki wolnorynkowej, zasada podziału władzy, odrębności i niezależności sądów, zasada pluralizmu politycznego oraz zasada samorządności lokalnej.

1. władza ustawodawcza

Organem państwa w zakresie władzy ustawodawczej jest jednoizbowy Parlament.

Parlament składa się z pięciu posłów wybieranych w głosowaniu tajnym w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Konstytucja dokładnie określa jakie warunki muszą zostać spełnione przez obywatela aby mógł kandydować do Parlamentu ( bierne prawo wyborcze) bądź miał możliwość wybierania innych kandydatów ( czynne prawo wyborcze). Konieczne jest posiadanie obywatelstwa Królestwa Scholandii i ukończone czternaście lat( istnieje wyjątek od reguły), czasowe lub stałe zameldowanie na terenie Królestwa, odpowiedni stan zdrowia ( powyżej 30 pkt) i pełną zdolność do czynności prawnych ( brak ubezwłasnowolnienia). Dekret o ordynacji wyborczej do Parlamenty Królestwa Scholandii wydany przez Króla 02.06.2004 roku, określa zasady i tryb zgłaszania kandydatów na posłów, przeprowadzania wyborów oraz warunki ważności wyborów do Parlamentu. Kadencja Parlamentu trwa cztery lata. Izba może być jednak rozwiązana przez Króla, przed upływem tego terminu, w rezultacie nie uzyskania wotum zaufania dla powołanego wcześniej Rządu.

Wśród kompetencji parlamentu można wyróżnić:

- ustrojodawcze; określa w ustawie wespół z Królem podstawowe reguły porządku państwowego

- ustawodawcze; tworzy prawo o randze ustawowej m.in.:ustawa budżetowa; inicjatywa ustawodawcza przysługuje Królowi, posłom, Rządowi (regulamin parlamentu)

- kreacyjne; uczestniczy w powoływaniu rządu

- kontrolne; zwłaszcza kontrola działań Rządu tj. coroczna dyskusja i głosowanie nad budżetem państwa, wotum zaufania, wotum nieufności, interpelacje i zapytania poselskie.

Nad porządkiem obrad parlamentarnych czuwa Marszałek Parlamentu wybierany spośród posłów. Do jego obowiązków należą m.in.: czuwanie nad przestrzeganiem praw i godności Parlamentu, reprezentowanie Wysokiej Izby, przewodniczenie obradom, nadawanie biegu inicjatywom ustawodawczym i uchwałodawczym, zarządzanie i ogłaszanie zakończenia głosowania oraz podawanie wyników głosowania, przedstawianie uchwalonych ustaw Królowi do podpisu oraz informowanie obywateli o uchwalonym prawie. Wszystkie wyżej wymienione obowiązki Marszałka normuje regulamin parlamentu.

2. władza wykonawcza

Władza wykonawcza w Scholandii wykonywana jest przez Króla i Radę Ministrów(Rząd). Król, jako najwyższy przedstawiciel państwa, czuwa nad przestrzeganiem konstytucji, stoi na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa i wykonuje swe zadania w zakresie i na zasadach określonych w konstytucji lub innych aktach prawnych.

Kompetencje Króla:

- jako głowy państwa :powołuje Prezesa Sądu Królewskiego, Prezesa Scholandzkiej Giełdy Papierów Wartościowych, Prezesa Narodowego Banku, nadaje tytuł naukowy profesora, nadaje tytuły szlacheckie, obywatelstwo scholandzkie, ordery i odznaczenia, korzysta z prawa łaski;

- w stosunku do parlamentu: zarządza wybory do parlamentu, skracanie kadencji parlamentu w przypadkach określonych w konstytucji, podpisywanie ustaw (prawo weta), wygłaszanie orędzia, prawo inicjatywy ustawodawczej,

- wobec rządu: desygnowanie i powoływanie Premiera Rządu królewskiego, przyjmowania dymisji Rządu, odwołanie ministra, któremu Parlament wyraził wotum nieufności, zwoływanie Rady Koronnej, i inne

- w dziedzinie stosunków zagranicznych: reprezentuje Królestwo na arenie międzynarodowej, ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, mianowanie i odwoływanie ambasadorów, przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim dyplomatów innych państw

- w dziedzinie zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa państwa: zwierzchnik sił zbrojnych, obsadza najwyższe stanowiska w siłach zbrojnych, w razie zagrożenia państwa zarządza powszechną lub częściową mobilizację i użycie Sił Zbrojnych, wprowadzenie stanu wojennego lub wyjątkowego.

Organem władzy wykonawczej prócz Króla jest Rząd Królewski w którego skład wchodzą:

Premier, ministrowie ( w przyszłości może wiceministrowie) i przewodniczący określonych w ustawach komitetów. Jak już wcześniej opisałem, Król desygnuje Premiera spośród lidera wygranej partii politycznej i powołuje go na urząd. Premier ma konstytucyjny termin na przedstawienie programu działania gabinetu. Aby nastąpiła realizacja wcześniej przedstawionego programu (expose), Rada Ministrów musi uzyskać w Parlamencie wotum zaufania bezwzględną większością głosów. Premier elekt przedstawia Królowi skład rządu do zatwierdzenia. Najwyższy akt prawny wyczerpująco opisuje tryb postępowania na wypadek powstania trudności z uzyskaniem wotum zaufania.

Kompetencje rządu:

- prowadzi politykę wewnętrzną i zewnętrzną Królestwa oraz kieruje pracą administracji rządowej. W szczególności zadania te polegają na: zapewnieniu wykonania ustaw, wydawaniu rozporządzeń w celu wykonania ustaw, kierowaniu i kontroli działalności wszystkich organów administracji państwowej, sporządzeniu projektu budżetu państwa i innych centralnych planów finansowych, nadzorowaniu samorządu terytorialnego oraz pod ogólnym kierownictwem Króla utrzymywaniu stosunków stosunków innymi państwami, organizacjami międzynarodowymi, a także na zapewnieniu bezpieczeństwa państwa;

- Rada Ministrów może wydawać rozporządzenia wykonawcze oraz uchwały;

- rząd jest odpowiedzialny politycznie przed parlamentem. Parlament wyraża rządowi wotum nieufności większością ustawowej liczby posłów na wniosek zgłoszony przez co najmniej dwóch posłów;

- poszczególni ministrowie są także odpowiedzialni politycznie. Odpowiedzialność ta przejawia się w takim samym trybie, jak odpowiedzialność całego gabinetu. Osoby zasiadające w rządzie podlegają również odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu;

c. władza sądownicza

Konstytucja Scholandii zawiera szereg zasad regulujących działalność organów sprawiedliwości i mających zagwarantowanie właściwego funkcjonowania tych instytucji. Do

najważniejszych z nich należą: zasada odrębności i niezależności sądów, zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego, zasada niezawisłości i nieusuwalności sędziów oraz zasada apolityczności sędziów.

Organami wymiaru sprawiedliwości w Scholandii są:

1) sądy powszechne; prowincjonalne ( z siedzibą w stolicy prowincji) oraz apelacyjny ( z siedzibą w mieście stołecznym – Scholopolis) wymienione w ustawie z 22 października 2002 roku Kodeks Karny; w praktyce są to przepisy martwe, ponieważ postępowania sądowe odbywają się w Sądzie Królewskim;

2) Sąd Królewski; sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania; w praktyce jest to scholandzki Sąd Najwyższy oraz Trybunał Konstytucyjny jako całość;

3) Trybunał Stanu; gwarantować ma istnienie odpowiedzialności konstytucyjnej wysokich urzędników państwowych; instytucja bez unormowania prawnego prócz zdawkowej informacji w konstytucji.

Z racji specyficznego charakteru działania w odmiennym środowisku ( wirtualnym) oraz ciągłego rozwoju państwa, jako struktury organizacyjnej, wraz ze swym społeczeństwem (obywatelami) następuje i następować będzie dalszy rozrost w sferze tworzenia prawa i kontroli przestrzegania prawa. W Scholandii brak jeszcze wyspecjalizowanych służb odpowiedzialnych za kontrolę przestrzegania prawa. Rolę prokuratorów pełni Król, sędziowie, urzędnicy państwowi i samorządowi, także sami obywatele. W planach ekipy rządowej oraz przedstawicieli sądownictwa jest powołanie instytucji Prokuratora Generalnego, urzędnika stojącego na straży prawa. Być może instytucje wymienione w ustawie Kodeks Karny ( prokurator, Minister Sprawiedliwości) doczekają się w przyszłości aktów wykonawczych powołujących ww.organy do życia. Jeżeli chodzi o organ ścigania zbliżony funkcjonowaniem do policji, w świecie wirtualnym jest to raczej zbędne. Poza tym w sprawach bezpieczeństwa publicznego możemy liczyć na kompetencje Scholandzkiej Służby Bezpieczeństwa.

2. Struktura organizacji samorządowej

Mocą przepisów wprowadzono dwustopniowy podział administracyjny w Scholandii. Jednostkami zasadniczego podziału terytorialnego państwa stają się prowincje oraz miasta otwarte ( gminy), jako organy pomocnicze samorządu danej prowincji.

1. Samorząd prowincji

Samorząd prowincji został utworzony jako podstawowa jednostka organizacyjna.

Prowincja stanowi terenową jednostkę samorządu terytorialnego o takim samym

charakterze jak gmina, ale o innych zadaniach. Stanowi on wyodrębniony związek lo-

kalnego społeczeństwa, powołany do samodzielnego wykonywania części zadań pa-

ństwa ( sprawowania administracji publicznej) i wyposażony w materialne środki re-

alizacji zadań. Prowincja posiada osobowość prawną, co oznacza, że może być po-

dmiotem praw majątkowych. Prowincje i miasta (gminy) tworzą system realizacji ca-

łokształtu zadań publicznych o charakterze lokalnym w strukturach samorządowych.

Źródeł kompensacji prowincji należy zatem upatrywać w administracji rządowej.

To od niej prowincja przejęła zadania i kompetencje (decentralizacja władzy publicznej).

Zadania prowincji obejmują następujące kategorie spraw:

- zarządzanie finansami prowincji

- nadzór lub prowadzenie oficjalnej witryny prowincji oraz listy dyskusyjnej

- przyciąganie nowych inwestycji ( gospodarka proinwestycyjna)

- tworzenie, opieka i wspieranie instytucji kulturalnych

- sporządzanie planów inwestycyjnych i projektów rozwojowych

- zagospodarowanie przestrzenne w wymiarze lokalnym

- promocja prowincji na zewnątrz

- współpraca z organami centralnymi

- sporządzanie sprawozdania z działalności za ubiegły rok.

Pracami prowincji kieruje Prefekt, wybierany w wyborach lokalnych (municypalnych).

Prowincji przysługuje prawo stanowienia przepisów powszechnie obowiązujących na obszarze prowincji (regulamin prowincji, przepisy porządkowe).

Nadzór nad działalnością prowincji sprawuje Prezes Rady Ministrów za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji i Infrastruktury, a w zakresie spraw finansowych Regionalna Izba Obrachunkowa. Ta ostatnia instytucja pozostaje ciągle jeszcze nie aktywna – ma jedynie umocowanie prawne i brak tu rozwiązań praktycznych w naturze.

2. Samorząd miejski

Otwarte miasto (gmina) w swych granicach zrzesza wszystkich mieszkańców i wykonuje zadania z zakresu administracji. To znaczy, że wszyscy mieszkańcy danego miasta z mocy prawa tworzą zrzeszenie posiadające osobowość prawną i wypełniające zadania administracyjne. Na czele miasta (gminy) stoi burmistrz, wybierany w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Burmistrz posiada podobne kompetencje i obowiązki co prefekt, w tym że na innym obszarze działania. Jednostka ta realizuje zadania o znaczeniu lokalnym polegającym na zaspokojeniu zbiorowych potrzeb lokalnych wspólnot.

W rzeczywistości scholandzkiej każdy nowo powołany burmistrz zmienia wystrój oficjalnej witryny oraz wprowadza nowe pomysły mające zachęcić obywateli innych miast do zmiany miejsca zamieszkania. Co jakiś czas ogłaszany jest przetarg na miejską nieruchomość.

Bardziej ambitni samorządowcy przyciągają nowych inwestorów udzielając dotacji do nowego przedsięwzięcia gospodarczego. Burmistrz posiada wiele instrumentów politycznych i administracyjnych pozwalających sprawnie kierować miastem. Podstawowym narzędziem jest decyzja administracyjna. Ustawa umożliwia również wydawanie regulaminu miejskiego lub innych przepisów porządkowych. Wpływ na powoływanie urzędników ma równie duże znaczenie w osiaganiu zamierzonych celów. Należy zauważyć iż burmistrz przedkłada sprawozdanie z działalności za poprzedni rok urzędnikowi wyższego szczebla, którym w tym przypadku jest prefekt odpowiedniej prowincji. Wymóg ten jest jednym z licznych obowiązków stawianych burmistrzowi zgodnie z ustawą administracyjną. W rzeczywistości scholandzkiej prefektowie są burmistrzami stolic prowincji, które to pozostają obecnie jedynymi faktycznie otwartymi miastami w prowincji.

3. Prawo administracyjne

Przepisy prawa administracyjnego są stanowione przez organy ustawodawcze. Przepisy te mogą przybierać postać: 1) przepisów powszechnie obowiązujących, tj. takich, które regulują sytuację prawną (prawa i obowiązki) podmiotów nie podporządkowanych organizacyjnie organom stanowiącym te przepisy lub 2) przepisów wewnętrznych, tj. skierowanych i obowiązujących jedynie podmioty podporządkowane organizacyjnie organom, które tworzą przepisy. Prawo administracyjne można określić jako gałąź prawa, która reguluje stosunki społeczne objęte zakresem działalności organów administracji, a działalność tych organów jest wykonywana w swoistych formach. Administracja wykonując swe zadania stanowiąc przepisy prawa o charakterze porządkowym, wewnętrznym, a także w pewnym zakresie przepisy ogólnie obowiązujące (np. rozporządzenia). Jednakże typową formą działania administracji jest tzw. akt administracyjny ( decyzja administracyjna). Jego istotą jest to, że administracja działając w granicach wyznaczonych przepisami ustawowymi stosuje przepisy ustaw oraz aktów normatywnych o charakterze wykonawczym poprzez ustalenie uprawnień lub obowiązków wobec indywidualnego podmiotu w celu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy

( np. wydanie licencji na działalność). Akt administracyjny jest wydawany jednostronnie i w sposób władczy, tzn. jest wyrazem woli organu administracji, a wola adresata tegoż aktu nie musi mieć wpływu na rozstrzygnięcie konkretnej sprawy indywidualnie oznaczonego podmiotu. Uczestnikami postępowania administracyjnego jest osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna ( spółka, partia polityczna itd.), która zwraca się do organu administracji państwowej z żądaniem załatwienia sprawy mieszczącej się w kompetencji administracji, a rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Źródłem prawa administracyjnego jest konstytucja Scholandii, ustawa administracyjna oraz inne akty normatywne będące przedmiotem postępowania między stronami np. rozporządzenie Szefa Kancelarii Koronnej o regulacji kwestii uzyskiwania pobytu na terenie Królestwa Scholandii i obywatelstwa Królestwa Scholandii, gdzie stronami są Szef Kancelarii – petent.

Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji [przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Odwołanie wnosi się do organu wyższego stopnia, ale za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Przyjęty tryb wniesienia odwołania wynika z faktu, że akta sprawy znajdują się w gestii organu, który wydał decyzję. Z odwołaniem wiąże się również określony termin obowiązujący jedną ze stron. Wniesienie odwołania po terminie powoduje, że staje się ono bezskuteczne.

W scholandzkim systemie prawa zauważalny jest jeszcze nadmiar „pustych” paragrafów niemających zastosowania w praktyce. Co do niektórych możemy sądzić iż będą miały racje bytu gdy zostaną spełnione odpowiednie warunki. Wraz z rozwojem państwowości z pewnością powiększał się będzie zbiór norm prawnych, niezbędny do funkcjonowania nowych instytucji lub zastępujący starsze przepisy. Dla państwa i całego społeczeństwa ważne jest, aby prawo było czytelne i nie zajmowało nam zbyt dużego czasu.

W wielu kwestiach warto wprowadzić nowe urzędy, nowe instytucje z myślą o jeszcze sprawniejszym aparacie administracyjnym.

Aloes Hebel