USTRÓJ PAŃSTW GERMAŃSKICH
Organizacja społeczna plemion germańskich wydawała się zbliżona, mimo ogromnej różnorodności plemion i ludów germańskich. Podstawę organizacji stanowił ród. Kilka rodów tworzyło szczep, a szczepy łączyły się w plemiona. Tereny zamieszkiwane przez rody to osady (vicus), przez szczepy to ziemie (pagus), a przez plemiona – państwami (civitates).
Tworzenie się większych grup społecznych było spowodowane koniecznością zapewnienia zorganizowanej obrony wobec wspólnego zagrożenia bądź współdziałania podczas przemieszczania się na nowe obszary. Podobnie się stało, gdy Alamanowie w VI w. n.e. wyruszyli do Scholii po klęskach, zadanych im przez Franków. Początkowo silna struktura rodowa zmieniła się w szczepową, natomiast już na terytorium Scholii od VII w. możemy mówić o tworzeniu się państw germańskich, albowiem Alamanowie podzielili się na kilka plemion, każde z których zamieszkiwało inną część Scholii.
Najważniejsze decyzje dotyczące wspólnoty plemiennej podejmowali wszyscy mężczyźni zdolni do noszenia broni podczas wieców (consilium), które odbywały się zazwyczaj kilka razy w roku. Wiec decydował głownie o sprawach wojennych (Stąd inna nazwa demokracji wiecowej – demokracja wojenna.). Wiece wymierzały też sprawiedliwość w sytuacjach spornych i konfliktowych danej społeczności. Istniała również Rada Starszych, czyli grupa najbardziej doświadczonych i cieszących się największym autorytetem przywódcy rodów. Już od samego początku istnienia państw germańskich w Scholii powstało kilka grodów warownych, które w niedługim czasie przekształciły się w miasta, które stały się ośrodkami, w których zbierały się wiece i które były stałą siedzibą Rady Starszych.
Patriarchowie poszczególnych szczepów czy najważniejszych rodów wchodzący w skład Rady Starszych byli swego rodzaju zwierzchnikami podległych im wspólnot. Zasady prawne rządzące funkcjonowaniem ówczesnych wspólnot plemiennych stanowiły podstawę relacji społecznych.
Wódz dzięki umiejętności rozwiązywania konfliktów wewnętrznych i zewnętrznych był postacią niezwykle istotną dla dalszego rozwoju plemienia i jego państwa. Wódz stopniowo stawał się księciem (dux) lub królem (rex). Natomiast gdy potrafił zapewnić sukcesję potomkom, to otwierało to drogę do kształtowania się bardziej stabilnych podstaw formujących się państw. W Scholii królestwa lub też księstwa germańskie kształtowały się w atmosferze stałego zagrożenia ze strony krajów ościennych – Darei, Faerie oraz ludów, zamieszkujących Arden. Dlatego też funkcja Króla szybko stała się instytucją stałą ze względu na ciągłe wojny, prowadzone przez Germanów scholijskich. Stopniowo jednak ukształtował się zwyczaj, że w Scholopolis zbierały się królowie i książęta z poszczególnych państw scholijskich, aby rozstrzygać konflikty wewnętrzne. Spowodowało to szczególną rolę zarówno samego miasta, jak też Króla Scholopolis, który nieraz spełniał rolę arbitra.
W okresie przejmowania niektórych wzorców ustrojowych od Rzymian ukształtował się ustrój państwowy opierający się na stosunkowo silnej władzy króla bądź księcia. Władca zaczął pełnić coraz więcej funkcji administracyjnych. O pozycji władcy decydowała jego zdolność do osobistego pełnienia funkcji państwowych oraz współpracy z elitami państwowymi, które wyłoniły się głównie ze starszyzny rodowej. Gdy Alamanowie przybyli do Scholii, ich znajomość zwyczajów rzymskich była raczej nikła. Dopiero gdy Scholijczycy zetknęli się z rozwiniętą kulturą Rzymian z Inselii, ich system polityczny zaczął ewoluować ku bardziej zaawansowanym metodom rządzenia, przejętym od Rzymian inselijskich.
Jednak te zmiany ustrojowe nie zmieniły zasady podejmowania najważniejszych decyzji państwowych przez wszystkich mężczyzn zdolnych do noszenia broni. Jednak wiece odbywały się rzadziej. Można powiedzieć, że od czasów dynastii Radgarów (czyli od IX wieku) wiece były całkowicie zlikwidowane, chociaż w pewnych miejscowościach nadal pozostała instytucja Rady Starszych, którzy pełnili jednak coraz bardziej wyłącznie funkcje sądownicze, pozostawiając administrację urzędnikom królewskim.
Germanie uważali, że życiem ich społeczności rządzą prawa pochodzące od ich bóstw. W takim wypadku praw nie mógł stanowić żaden władca. Dopiero zetknięcie z kulturą Rzymu postawiło przed nimi problem obecności prawa stanowionego. Zaczęło się więc pojawiać prawo uzupełniające prawa tradycyjne. Wiązało się ono głownie z rozwojem instytucji państwowych i wzmacnianiem pozycji monarchów. Wzmocnienie pozycji władcy spowodowało rozbudowę aparatu państwowego. W Scholii przestrzegano od początku zwyczajowego prawa germańskiego w postaci jego odmiany alamańskiej (lex Alamannorum), które jednak coraz bardziej było uzupełniane przez skodyfikowane prawo rzymskie (lex Romanorum).
W powstającej administracji centralnej istotną rolę oprócz króla odgrywali:
-minister dworu (magister officiorum) – dowódca gwardii królewskiej,
-kanclerz (quaestor palatii) – kierownik kancelarii,
-minister skarbu (comes sacrarum largitionum),
-minister domen (comes rerum privatarum),
-comes patrimoii – zarządzał posiadłościami prywatnymi panującego i sądził osoby zamieszkujące w tych posiadłościach,
-sajo – kontroler królewski.
Obecnie w Scholandii z tych wszystkich funkcji pozostała jedynie instytucja questor palatii – Kierownik (Minister-Szef) Kancelarii Koronnej, który poniekąd łączy w sobie również inne funkcje dworskie.
Administracja terytorialna dobrze była widoczna na terenie państwa Ostrogotów. Władzę na terenie prefektury sprawowali prefekci, którzy mieli uprawnienia w zakresie administracji cywilnej. Pełnili funkcje skarbowe i sądownicze, natomiast na terenie prowincji władza leżała w rękach namiestników, którzy mieli kompetencje podobne jak prefekci. Funkcja prefektów dotrwała w Scholandii aż do naszych czasów, utracili oni jednak funkcje sądownicze, dołączając jednak do swoich obowiązków uprawnienia namiestników.
Natomiast w państwie Longobardów widać już inne rozwiązania. W administracji centralnej zasadniczą rolę odgrywali urzędnicy nadworni, których związki z tradycją rzymską były niewielkie. Najważniejszy był marszałek (maphio), który prócz sprawowania nadzoru nad stajniami królewskimi dowodził jednostkami konnymi. Zarząd dworu i majątkiem królewskim zajmował się majordomus, a kancelarią kierował referendarius. Zarząd terytorialny opierał się na jednostkach zwanych ducatus (województwa) z wojewodami (dux) na czele. Wojewoda miał władzę administracyjną, wojskową, sądowniczą, posiadał swój dwór i urzędników nadwornych. Powołany został urząd zarządcy dóbr królewskich (gastoldus).
Istotny wpływ na ewolucję ustroju i stosunków społecznych miało przyjmowanie przez Germanów chrześcijaństwa. W każdym plemieniu oddziaływanie nowej religii pociągało za sobą wyraźne zmniejszanie konfliktów wewnętrznych i zewnętrznych. Nie był to proces szybki i łatwy, ale doprowadził do zmiany obyczajów i zasad prawnych rządzących funkcjonowaniem wspomnianych wspólnot oraz do znoszenia kolektywnej formy życia Germanów i sprawił, że zaczęto dostrzegać także prawa jednostkowe osób towarzyszących. Pewnym problemem w początkowej fazie rozwoju chrześcijaństwa wśród Germanów scholjskich było to, że jako większość Germanów byli oni wyznania ariańskiego, natomiast Rzymianie z Inselii i Arden byli katolikami. Konflikty zostały szybko załagodzone poprzez mediację królów scholijskich, co spowodowało jednak silną zależność kościoła chrześcijańskiego w Scholii od Króla i szybkie powstanie narodowego kościoła, niezależnego od Rzymu z własnym nauczaniem i liturgią.
Należy więc uznać obecny ustrój Scholandii za kontynuację ustroju dawnej Scholii, którego korzenie tkwią w tradycji germańskiej. Pewne zwyczaje scholandzkie – jak np. wybór prefektów przez ludność prowincji, odrębność kulturowa i administracyjna prowincji przy silnym poczuciu wzajemnych więzów, silne poczucie odpowiedzialności całości Narodu za decyzje państwowe, instytucja „Mężów Stanu”, czyli najbardziej doświadczonych i szanowanych obywateli, których autorytet ma wielkie znaczenie dla państwa, silna pozycja Króla, szczególnie w sytuacjach kryzysowych oraz przywiązanie Scholandczyków do narodowych kościołów wskazują wyraźnie na to, że społeczno-polityczna tradycja Germanów jest głęboko zakorzeniona w scholandzkiej rzeczywistości.
Kerad von Porta Regni
Jerzy Golowanow