Kalendarium najważniejszych wydarzeń w historii Miasta Torunia

1228 - Książę Konrad Mazowiecki nadał zakonowi niemieckiemu Najświętszej Marii Panny ziemię chełmińską.

ok. 1231 - osadzenie Krzyżaków na terenie obecnej wsi Stary Toruń, rozwój osadu zwanej Toruniem.

1233 - nadanie Toruniowi praw miejskich.

ok. 1236 - przeniesienie Torunia na teren dzisiejszego Starego Miasta, później również krzyżackiej warowni.

1239 - osiedlenie się franciszkanów na terenie obecnego Starego Miasta, budowa kościoła Najświętszej Marii Panny i klasztoru

1242 - skuteczna obrona przed oblegającymi Toruń wojskami księcia gdańskiego Świętopełka.

1252 - zwolnienie kupców toruńskich z cła na lądzie i wodzie.

1259 - budowa na Rynku Staromiejskim domu kupieckiego.

1264 - nadanie praw miejskich Nowemu Miastu.

1274-1279 - budowa kramów i ław chlebowych, wieży pierwszego ratusza, wagi miejskiej i sądu.

ok. 1280 - Toruń zostaje członkiem Związku Miast Hanzeatyckich.

1303 - początek budowy ratusza nowomiejskiego.

1311 - fundacja klasztoru cysterek, które później przyjęły regułę benedyktynek.

1343 - budowa kramów z czterech stron wokół domu kupieckiego na Rynku Staromiejskim.

ok. 1350-1370 - rozbudowa kościoła franiszkańskiego pw. Najświętszej Panny Marii.

1351 - wielki pożar miasta.

1385 - podwyższenie wieży ratusza staromiejskiego do obecnej wysokości.

1393 - uzyskanie przez władze miejskie przywileju na wzniesienie nowego ratusza, strajk kowalskiej czeladzi.

1397 - założenie Towarzystwa Jaszczurczego.

1401 - zarządzenie Rady o brukowaniu niektórych ulic na przedmieściach.

1407-1433 - budowa obecnej wieży kościoła pw. Świętych Janów.

1410 - poddanie Torunia królowi polskiemu po bitwie pod Grunwaldem, zamek obejmuje załoga polska.

1411 - powrót Krzyżaków do miasta i na zamek, represje w stosunku do mieszczan sprzyjających królowi polskiemu. I pokój toruński.

1414 - zniszczenie przedmieść toruńskich w wyniku polsko-krzyżackich działań wojennych.

1418 - umieszczenie mechanicznego zegara.

1419 - budowa pierwszego mostu łyżwowego na Wiśle naprzeciwko Bramy Mostowej Starego Miasta.

1424 - budowa barbakanu przed bramą Starotoruńską.

ok. 1425 - rozpoczęcie budowy zamku dybowskiego z fundacji króla Władyława Jagiełły; początek położonej naprzeciwko Torunia miejskiej osady Nieszawy.

1430 - budowa hełmu wieży ratusza staromiejskiego.

1433 - oświadczenie burmistrza starotoruńskiego Russopa skierowane do Wielkiego Mistrza Krzyżackiego i zebranych z nim komturów: "Jeśli wojny z Polską nie ustaną, będziemy szukali pana, który sprowadzi nam pokój i spokój."

1440 - Toruń wziął udział w założeniu w Kwidzynie tzw. Związku Pruskiego.

1454- 4 lutego: Tajna Rada Związku Pruskiego wypowiada posłuszeństwo Krzyżakom.
6 lutego: atak zbuntowanych mieszczan na zamek krzyżacki w Toruniu - hasło do ogólnopruskiego powstania przeciw Zakonowi.
8 lutego: kapitulacja załogi zamku krzyżackiego.
6 marca: akt inkorporacji Prus do Korony Polskiej wydany przez króla Kazimierza Jagiellończyka; obietnica króla zburzenia w ciągu trzech lat konkurencyjnej Nieszawy.
8 marca: podporządkowanie Radzie Staromiejskiej Nowego Miasta; połączenie obu miast w jeden organizm.
28 maja: złożenie pod murami ratusza staromiejskiego hołdu królowi Kazimierzowi Jegiellończykowi przez rycerstwo oraz miasta ziemi chełmińskiej.

1455 - oblężenie miasta przez Krzyżaków, w jego rezultacie spłonęła część Nowego Miasta w tym wieża kościoła Św. Jakuba, która wkrótce została odbudowana.

1456 - wrzesień: rewolta pospólstwa skierowana przeciwko Radzie z powodu obciążeń związanych z wojną przeciwko Krzyżakom i jej stłumienie przy pomocy zbrojnych oddziałów polskich i gdańskich; publiczne stracenie 72 głównych uczestników rewolty.

1457 - 26 sierpnia: nadanie w Malborku przez Kazimierza Jagiellończyka przywilejów dla Torunia, w których król aprobował połączenie Starego Miasta z Nowym i likwidował obowiązki i opłaty świadczone dotychczas władzy krzyżackiej; przyznanie praw sądowniczych na terenie miasta i jego ziemskich posiadłości oraz prawa bicia monety, potwierdzenie prawa składu oraz nadanie miastuok. 30 tyś. ha pokrzyżackich ziem, w tym 15 okolicznych wsi i folwarków, młynów, karczem, winnic, kęp wiślanych i lasów.

1466 - 19 października: zawarcie w Toruniu traktatu kończącego wojnę trzynastoletnią Polski z Zakonem (tzw. II pokój toruński).

1468-1473 - rozbudowa staromiejskiego kościoła Świętych Janów.

1473 - 19 lutego: urodził się w domu rodzinnym przy ulicy św. Anny Mikołaj Kopernik.

1485 - rozpoczęcie zjazdu stanów Prus Królewskich.

1489 - budowa letniego dworu Bractwa św. Jerzego i założenie strzelnicy w fosie przy ruinach zamku krzyżackiego.

1496 - przywilej króla Jana Olbrachta na budowę stałego mostu na Wiśle naprzeciw Bramy Mostowej.

1497-1500 - budowa przez Jana Postilla z Budziszyna mostu, na który Rada otrzymała przywilej królewski.

1500 - zawieszenie w kościele Świętych Janów największego wówczas w Polsce, odlanego w Toruniu dzwonu "Tuba Dei".

1521 - zawarto rozejm polsko-krzyżacki tzw. kompromis toruński.

1523 - bunt cechów przeciwko Radzie, której zarzucono m.in. skandaliczne nadużycia finansowe.

1528 - otwarcie na Starym Mieście przy ul. Mostowej mennicy królewskiej, która działała jednak tylko 7 lat.

1537 - ograniczenie prawa składu dla Torunia jedynie do śledzi i soli; stopniowe monopolizowanie tej gałęzi handlu przez kupców toruńskich.

1558 - prawo swobodnego wyznania w Toruniu wiary luterańskiej.

1568 - utworzenie Gimnazjum Toruńskiego; pierwsza toruńska oficyna drukarska.

1603 - podwyższenie ratusza staromiejskiego o jedną kondygnację i jego przebudowa.

1626 - obrady sejmu polskiego.

1629 - odparcie oblężenia szwedzkiego i budowa fortyfikacji bastionowych typu holenderskiego.

1644 - ufundowanie przez S.Sokołowskiego Kościoła Św. Piotra i Pawła oraz klasztoru Reformatorów na podgórzu.

1645 - obrady Colloquium Charitativum, próba porozumienia między protestantami i katolikami.

1655 - drugie oblężenie przez wojska szwedzkie i poddanie się miasta.

1658 - wielomisięczne oblężenie bronionego przez Szwedów miasta przez wojska polskie uwieńczone zdobyciem.

1693 - wykonanie dekoracji barokowej fasady pałacu Dąbskich przy ul. Żeglarskiej 8.

1697 - wykonanie barokowej dekoracji fasady i klatki schodowej w kamienicy "Pod Gwiazdą" przy Rynku Staromiejskim 35.

1703 - oblężenie przez wojska szwedzkie; w wyniku ostrzału artyleryjskiego znaczne zniszczenia Starego Miasta i spalenie ratusza staromiejskiego.

1724 - "Tumult toruński" czyli gwałtowne starcia katolików z luteranami.

1739 - budowa pałacu Meissnera przy Rynku Staromiejskim 8.

1742 - budowa pałacu Fengerów przy ulicy Mostowej 14.

1756 - ukończenie budowy zboru ewangelickiego (obecnie kościoło Św. Ducha) przy Rynku Staromiejskim wg projektu architekta drezdeńskiego A. Bahra i toruńczyka E. Schroegera.

1771 - urodził się Samuel Bogumił Linde - twórca pomnikowego dzieła "Słownik języka polskiego".

1793- 23 stycznia: demonstracyjne zamknięcie bram miejskich przed wojskami pruskimi.
8 kwietnia: ogłoszenie przez komisarzy pruskich dekretu królewskiego o włączeniu do Prus Torunia.

1806 - flisacy toruńscy udzioelają pomocy wojskom francuskim zdobywającym miasto.

1807 - Toruń zostaje włączony do Księstwa Warszawskiego.

1809 - oblężenie miasta przez wojska austriackie.

1809-1812 - budowa nowego obwodu obwarowań miasta, składających się z 12 obmurowanymi bastionami.

1811-1814 - rozbiorów kościołów Św. Jerzego i Św. Wawrzyńca.

1813 - doszczętne zniszczenie przez Francuzów wszystkich przedmieść w trakcie przygotowań do obrony, następnie znaczne zniszczenie miasta w wyniku oblężenia rosyjskiego.

1818 - Prusacy rozpoczynają budowę nowoczesnych fortyfikacji.

1820-1824 - budowa wozowni i arsenałów artyleryjskich.

1853 - uroczyste odsłonięcie odlanego z brązu pomnika Mikołaja Kopernika.

1856 - wydrukowanie poraz pierwszy na ziemiach polskich "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza.

1862 - budowa lini kolejowej łączącej Bydgoszcz z Warszawą.

1871 - podniesienie Torunia do rangi pruskiej twierdzy klasy pierwszej i intensywne prace fortyfikacyjne na prawym i lewym brzegu rzeki.

1873-1889 - rozbiórka większości średniowiecznych murów obronnych, baszt i bram.

1875 - zalożenie Toruńskiego Towarzystwa Naukowego.

1881 - budowa neogotyckiego budynku poczty przy Rynku Staromiejskim.

1894-1897 - budowa garnizonowego neogotyckiego kościoła Św. Katarzyny.

1897-1899 - budowa wieży przy zborze ewangelickim na Rynku Staromiejskim.

1899 - ulicami miasta przejechał pierwszy tramwaj elektryczny.

1901-1904 - budowa gmachów neogotyckich dla starostwa, policji, straży pożarnej oraz nowego kościoła ewangelickiego-reformowanego.

1904 - budowa secesyjnego teatru wg projektów arcitektów F. Felnera i H. Helmera z Wiednia.

1907 - budowa neogotyckiego gmachu szkoły rzemiosł (obecnie Collegium Maius UMK) oraz neorenesansowego budynku przy Placu Rapackiego (obecnie NBP).

1920 - styczeń: powrót Torunia do Polski, wprowadzenie polskiego komisarycznego prezydenta miasta (dr Otto Steinborn); Toruń staje się stolicą województwa pomorskiego, siedzibą Okręgowej Dyrekcji Kolei Państwowych i Dowództwa VIII Okręgu Wojskowego.

1928-1935 - budowa gmachów Dyrekcji Pomorskiej Kolei Państwowych (projekt archtekta F. Polkowskiego-Krzywdy), Banku Rolnego (R. Gutt), gmachu Komunalnej Kasy Oszczędności (J. Wierzbicki), Dyrekcji Lasów Państwowych (K. Ulatowski z rzeźbami rzeźbiarza I. Zelka), Domu Społecznego (obecnie DS 1, K. Ulatowski), Rozgłośni Polskiego Radia (A. Dygat).

1931 - początek intensywnej rozbudowy miejskiej, przebudowa układu komunikacyjnego.

1934 - ukończenie rozpoczętej w 1928 roku budowy mostu drogowego.

1939 - 7 września: początek okupacji hitlerowskiej.

1945- 1 lutego: oswobodzenie miasta spod okupacji hitlerowskiej przez wojska radzieckie.
24 lipca: Dekret o utworzeniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika; przeniesienie stolicy województwa do Bydgoszczy.

1948-1950 - budowa Pomorskich Zakładów Wytwórczych Aparatury Niskiego Napięcia.

1958 - opracowanie i opublikowanie programu konserwatorskiego dla Dzielnicy Staromiejskiej (autor: B. Rymaszewski).

1958-1964 - remont i adaptacja na cele muzealne ratusza staromiejskiego.

1964 - odsłonięcie późnogotyckiej fasady na Domu Kopernika przy ul. Kopernika 17.

1964-1970 - budowa wielkich fabryk: Zakładu Tworzyw Sztucznych "Elana", Toruńskiej Przędzalni Czesankowej, Oddziału Stoczni Gdańskiej "Towimor".

1966 - obchody 500 rocznicy II pokoju toruńskiego; zakończenie rozpoczętych w 1958 roku prac archeologiczno-konserwatorskich na zamku krzyżackim.

1967 - początek budowy miasteczka uniwersyteckiego - główny projektant R. Karłowicz.

1973 - obchody 500 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika; ukończenie pierwszego etapu prac konserwatorskich na Starym Mieście. Urządzenie Muzeum M. Kopernika w kamienicach przy ul. Kopernika 15 i 17.

1975 - ustanowienie województwa toruńskiego.

1992 - ustanowienie Diecezji Toruńskiej.

1993 - powołanie do życia Wyższego Seminarium Duchownego.

1997 - wpisanie miasta Torunia na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

1999 - 1 styczeń: ustanowienie województwa kujawsko-pomorskiego z Urzędem Marszłkowskim w Toruniu (stolica Bydgoszcz).



Poprzednia Główna

Autor: Robert Czekański rczekan@box43.gnet.pl
Webmaster: Rafał Wiśniewski dyktator@2com.pl