Archiwum wykładów i artykułów

[Karl von Schwarzengrau]

Wykład 3. - typologie partii politycznych

Trzeci wykład będzie dotyczył partii politycznych. Na wykładzie przedstawię głównie typologie partii, wyposażając czytelników w narzędzia umożliwiające własne klasyfikowanie partii. Najpierw zacznę od tego – czym jest partia polityczna? W świecie realnym to organizacja posiadająca swój statut, zarejestrowana w sądzie, po wcześniejszym zebraniu wymaganej ilości podpisów. Z racji, że prowadzę wykłady z politologii, a nie prawa, stawiam pytanie – czy jest to definicja właściwa? Nie. Partia w politologii, to jest każda organizacja dążąca do zdobycia, bądź utrzymania władzy. Podsumowując, w tej pierwszej definicji, partią jest to co ma w statucie partia i jest zarejestrowane w sądzie, jednakże ona może istnieć dla samego faktu istnienia, bez jakichś celów – na przykład jakieś Partie Przyjaciół Płyt CD. Z kolei według definicji politologicznej, taka partia nie jest partią, może nią być każdy ruch społeczny, korporacje czy koncerny, policja lub wojsko – jeśli zakłada przejęcie i utrzymanie władzy, nieistotne czy w demokratycznych procesach, czy poprzez rewolucję.

Z samej definicji politologicznej partii politycznych można stworzyć już pierwszą typologię – ze względu na zaangażowanie:

A) Partie realne – taka partia polityczna jest charakterystyczna dla systemów wielopartyjnych, reżimów demokratycznych i społeczeństwa nie dotkniętego kryzysem demograficznym. Partia realna to partia podejmująca działania mające na celu zdobycie, bądź utrzymanie władzy.

B) Partie fasadowe – charakterystyczna dla społeczeństwa w kryzysie demograficznym i reżimów niedemokratycznych. Są to partie uśpione i nie prowadzące jakichkolwiek działań do zdobycia, bądź utrzymania władzy. Wynika to z kryzysu demograficznego, bądź panującego reżimu – nie ma zapotrzebowania na rynku politycznym na istnienie aktywnych partii, ponieważ wszyscy zaangażowani pełnią jakieś funkcje. Działanie członków tych partii zbiega się do samego utrzymania władzy, ale partie są w uśpieniu.

Kolejną typologią będzie stosunek do rzeczywistości. Typologia ta dotyczy stosunku partii do formy mikronacji oraz ładu w danym państwie. Można wyróżnić następujące typy:

A) Partie rewolucyjne – zakładają rewolucję mającą na celu zmienić formę mikronacji (np. Porzucenie forum) czy zmianę systemu politycznego.

B) Partie reakcjonistyczne – w świecie mikronacyjnym opowiadałyby się za porzuceniem forum i powrotem do list dyskusyjnych. W kwestii systemu politycznego nawoływałyby potrzebę powrotu do niegdyś istniejącego reżimu (np. Państwo demokratyczne miałoby powrócić do monarchii, która kiedyś istniała).

C) Partie konserwatywne – opowiadają się za utrzymaniem obecnej formy i systemu politycznego.

D) Partie reformistyczne – opowiadają się za zmianą „na coś nowego” formy mikronacji oraz demokratyzacji państwa.

Następną typologią będą ideologie. Tutaj jest tyle partii i ideologii i nie będę wymieniał poszczególnych typów, ponieważ poza demoliberalizmem nie ma drugiej globalnej ideologii, a mają one zasięg lokalny. Dla przykładu – partie mogą być demoliberalne, faszystowskie, narodowo-bolszewickie, konserwatywne i tak dalej.

Kolejną typologią jest stopień zorganizowania partii. W świecie realnym mamy – partie kanapowe, kadrowe i masowe. W mikronacjach, partie masowe nie istnieją. Zgodnie z myślą ukazaną w jednym z artykułów do Acta Microsophica, gdzie „obaliłem” grupy społeczne w mikronacjach, nie mogą istnieć partie masowe. Bo czym byłaby masa? 3 czy 4 osoby? W tej typologii też pod uwagę wezmę inne swoje spostrzeżenie zawarte w artykułach do Acta Microsophica. W artykule o legitymacji rozwinąłem się na temat legitymizacji jednostki i tego jak mikronauci organizują się w coś, co można nazwać właśnie partiami politycznymi. Jaki więc podział proponuję?

A) Partie syndykatowe – to jest właśnie typ partii nawiązujący do mojego artykułu na temat legitymacji. Zrzeszają się mikronauci, których łączy wspólny interes i razem podejmują działania mające umożliwić im osiągnięcie założonych celów. Mają swojego reprezentanta pełniącego funkcję lidera, lecz nie posiadają zhierarchizowanej struktury, co więcej, one same są nietrwałe.

B) Partie kadrowe – partie zachowują strukturę organizacyjną (prezes – wiceprezes – działacze) oraz są zorganizowane przez np. statut. Mikronauci zrzeszają się w takie partie, ponieważ mają jakąś wspólną wizję, a nie tylko interes (np. możliwość założenia przedsiębiorstwa), co przekłada się w dalszej perspektywie na to jak partia funkcjonuje.

Ostatnia typologia dotyczy programu. Tutaj możemy wyróżnić następujące partie:

A) Jednolite – sztandarowe hasła, ideologia i doktryna są ze sobą spójne. Każdy element programu, czy każda akcja partii, wynikają z bazy jednej doktryny, czy ideologii.

B) Pragmatyczne – w tym wypadku nie ma jedynej ideologii czy doktryny, ale są wiodące. Elementy innych uzupełniają wiodącą. Jeśli stosować kryterium podziałowe w postaci osi „lewica – prawica” to partie jednolite znajdują się na pozycji „skrajna lub zwykła lewica/prawica”. Partie pragmatyczne to zazwyczaj byłaby zwyczajna lewica/prawica zapożyczająca elementy skrajne lub prawicowe, celem uzupełnienia luki na rynku politycznym.

C) Mieszane – nie ma doktryny, ani ideologii wiodącej. Program partii jest wymieszamy, tworząc centrum, kierując swoją ofertę do wielu obywateli, postulując każdemu coś, co go usatysfakcjonuje.

Na koniec chciałbym jeszcze poruszyć temat wyżej wspomnianej osi „lewica – prawica”. Jest to oś jak i kryterium podziałowe, które według mnie, powinno się jak najczęściej omijać. Wynika to z tego, że to zależy od kontekstu – coś co dzisiaj jest uznawane za prawicowe, za jakiś czas może być uznawane za lewicowe. W związku z tym pojawia się nieustanny rewizjonizm i możemy się dowiedzieć, że ktoś skrajnie prawicowy staje się skrajnie lewicowy. Kolejną kwestią dyskredytującą typologię kontekstualną jest to, że doktryny polityczne (jak na normatywny kanon wytycznych przystało) definiują co jest prawicowe, a co lewicowe. To odmawia tej typologii słuszność jej stosowania, zwłaszcza w badaniach naukowych.

Mógłbym jeszcze powiedzieć coś o partiach i systemach partyjnych w poszczególnych typach reżimów, lecz postanowiłem, że przy omawianiu reżimów, odniosę się wtedy do tego jak funkcjonują i dzielą się partie w konkretnych reżimach. Następny wykład za dwa tygodnie – o reżimie demokratycznym.

Wykład wygłoszony przez Karla von Schwarzengrau w dniu 13 marca 2020 roku