25-08-2020 20:14
Skoro zostałem wywołany, pozwolę sobie przedłożyć opinię jako amicus curiae.
I. Na wstępie, dla jasności wywodu, przypomnę stan faktyczny i obowiązujący stan prawny w chwili sporządzenia opinii.
1. Najprawdopodobniej we wrześniu 2019 roku zawarta została Umowa między Ludową Republiką Magnifikatu, a Republiką Bialeńską o wzajemnym uznaniu i nawiązaniu stosunków dyplomatycznych (dalej jako: "Umowa"). Traktat ten został ratyfikowany w dniu 29 września 2020 roku i tego samego dnia został opublikowany w Biuletynie Ustaw.
2. Zarówno w chwili zawierania rzeczonej umowy międzynarodowej, jak i w momencie sporządzanie niniejszej opinii w mocy pozostaje Ustawa Parlamentu Republiki Bialeńskiej o kryteriach uznania innych mikronacji (dalej jako: "Ustawa"), która w artykule pierwszym stanowi warunki uznania przez Republikę innych podmiotów prawa międzynarodowego jako państwo, a zatem także, a contrario, przesłanki wycofania uznania, zaś w artykule drugim wyjątek prawny, polegający na nie wycofywaniu uznania państwowości dla mikronacji, z którymi osobno zawarto stosowną umowę o uznaniu.
II. Zadane pytanie prawne dotyczy obowiązywania umowy międzynarodowej wskazanej w punkcie I w aktualnym stanie faktycznym. Przedstawiony Radzie Republiki problem prawny sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia jakie są kryteria uznawania podmiotowości prawnej w prawie międzynarodowym w przypadku państw, z którymi Republika zawarła umowę o wzajemnym uznaniu.
III. W realnym prawie międzynarodowym przyjmuje się następujące kryteria państwowości:
1) stała ludność,
2) suwerenna władza,
3) jasno określone terytorium (z wytyczonymi granicami),
4) zdolność nawiązywania stosunków międzynarodowych.
IV. Wskazana w punkcie I Ustawa statuuje następujące kryteria uznania państwowości:
1) posiadanie stałej liczbę aktywnych obywateli (przez takowych rozumie się osoby o statusie obywatela w danej mikronacji, które wyczerpują bialeńskie kryteria zachowania uzyskanego obywatelstwa), nie mniejszej niż 3,
2) posiadanie aktywnego miejsca publicznego,
3) istnienie od co najmniej 30 dni,
4) posiadanie suwerennej władzy,
5) nie zagrażanie terytorium, bytowi, państwowości lub innym żywotnym interesom Republiki Bialeńskiej,
6) nie wzbudzanie zastrzeżeń ani żadnych podejrzeń co do posiadania więcej, niż jednej tożsamości przez mieszkańca, bądź mieszkańców.
V. Zderzając wyżej wskazane katologi, na pierwszy rzut oka stwierdzić można dwa rodzaje rozbieżności: jedne w sposób oczywisty wynikają z charakteru przestrzeni, w której obowiązują normy prawne (III.3, IV.3, IV.6), co do drugich zaś przyczyn trzeba szukać bezpośrednio w woli i koncepcji jaką przyjął prawodawca (IV.5).
VI. Dla odpowiedzi na zadane pytanie prawne, niezbędne jest wskazanie, które kryteria są wiążące w przedmiotowej sprawie. Już od razu można wskazać, że kryteria realowe w istotnym dla sprawy zakresie pokrywają się z kryteriami przyjętymi w systemie prawnym Republiki, dlatego też nie będę odnosił się do nich na dalszym etapie przedmiotowej opinii. Istotnym zagadnieniem jest zatem wskazanie, czy kryteria z katalogu ustanowionego w art. 1 Ustawy mają zastosowanie do przedmiotowej sprawy, a także w jaki sposób i w jakim zakresie.
VII. Przed odpowiedzią na tak postawiony problem, należy rozstrzygnąć, czy Republika Bialeńska zawierając umowę o wzajemnym uznaniu jest związana kryteriami z katalogu z art. 1 Ustawy. W tym celu należy odwołać się do art. 3 Konstytucji, który statuuje hierarchię źródeł prawa w Republice. Wynika z niego w sposób jasny, że umowy międzynarodowe (w mojej opinii wyłącznie ratyfikowane umowy międzynarodowe) stoją wyżej niźli ustawy. Z takiego brzmienia tego przepisu moim zdaniem należy wyciągnąć normę prawną, która mówi, że przy zawieraniu umów międzynarodowych Republika związana jest jedynie normami Konstytucji i innych umów międzynarodowych. W każdym razie zaś, w przypadku kolizji norm ustawowych z normami ustanowionymi w (ratyfikowanej) umowie międzynarodowej, należy stosować normy zawarte w traktacie. A zatem, Republika zawierając umowę międzynarodową o uznaniu innego państwa nie jest związana przesłankami z art. 1 Ustawy.
VIII. Analogicznie zatem, należy podejść do problemu oceny ustania bytu prawnego danego podmiotu prawa międzynarodowego a w konsekwencji istnienia stosunku prawnego z tym podmiotem. W mojej opinii kryteria zawarte w art. 1 Ustawy nie są wiążące, zarówno dla wycofania uznania (na co wskazuje także art. 2 zd. 2 Ustawy), jak i dla oceny ustania podmiotowości prawnomiędzynarodowej. Niemniej, mogą być one pomocne dla takiej oceny. Na ich podstawie można wyszczególnić następujący katalog przesłanek do oceny istnienia podmiotowości prawnomiędzynarodowej mikronacji:
1) stała ludność (bez konkretnych kryteriów liczbowych),
2) suwerenna władza (faktycznie wykonywana),
3) posiadanie infrastruktury informatycznej pozwalającej na interakcję między ludnością oraz między ludnością a organami władzy oraz na wykonywanie tej władzy.
IX. Dokonanie subsumpcji przy wykorzystaniu wyżej wskazanych przesłanek, w mojej opinii, pozwala na ocenę, czy dana mikronacja pozostaje dalej podmiotem prawa międzynarodowego, a w konsekwencji stroną umowy zawartej z Republiką Bialeńską i w związku z tym, czy dalej istnieje stosunek prawny, jeżeli istnieje on jedynie między dwoma stronami lub większą liczbą stron, ale z jego treści lub właściwości wynika, że istnieć on może tylko między wszystkimi stronami jednocześnie.
I. Na wstępie, dla jasności wywodu, przypomnę stan faktyczny i obowiązujący stan prawny w chwili sporządzenia opinii.
1. Najprawdopodobniej we wrześniu 2019 roku zawarta została Umowa między Ludową Republiką Magnifikatu, a Republiką Bialeńską o wzajemnym uznaniu i nawiązaniu stosunków dyplomatycznych (dalej jako: "Umowa"). Traktat ten został ratyfikowany w dniu 29 września 2020 roku i tego samego dnia został opublikowany w Biuletynie Ustaw.
2. Zarówno w chwili zawierania rzeczonej umowy międzynarodowej, jak i w momencie sporządzanie niniejszej opinii w mocy pozostaje Ustawa Parlamentu Republiki Bialeńskiej o kryteriach uznania innych mikronacji (dalej jako: "Ustawa"), która w artykule pierwszym stanowi warunki uznania przez Republikę innych podmiotów prawa międzynarodowego jako państwo, a zatem także, a contrario, przesłanki wycofania uznania, zaś w artykule drugim wyjątek prawny, polegający na nie wycofywaniu uznania państwowości dla mikronacji, z którymi osobno zawarto stosowną umowę o uznaniu.
II. Zadane pytanie prawne dotyczy obowiązywania umowy międzynarodowej wskazanej w punkcie I w aktualnym stanie faktycznym. Przedstawiony Radzie Republiki problem prawny sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia jakie są kryteria uznawania podmiotowości prawnej w prawie międzynarodowym w przypadku państw, z którymi Republika zawarła umowę o wzajemnym uznaniu.
III. W realnym prawie międzynarodowym przyjmuje się następujące kryteria państwowości:
1) stała ludność,
2) suwerenna władza,
3) jasno określone terytorium (z wytyczonymi granicami),
4) zdolność nawiązywania stosunków międzynarodowych.
IV. Wskazana w punkcie I Ustawa statuuje następujące kryteria uznania państwowości:
1) posiadanie stałej liczbę aktywnych obywateli (przez takowych rozumie się osoby o statusie obywatela w danej mikronacji, które wyczerpują bialeńskie kryteria zachowania uzyskanego obywatelstwa), nie mniejszej niż 3,
2) posiadanie aktywnego miejsca publicznego,
3) istnienie od co najmniej 30 dni,
4) posiadanie suwerennej władzy,
5) nie zagrażanie terytorium, bytowi, państwowości lub innym żywotnym interesom Republiki Bialeńskiej,
6) nie wzbudzanie zastrzeżeń ani żadnych podejrzeń co do posiadania więcej, niż jednej tożsamości przez mieszkańca, bądź mieszkańców.
V. Zderzając wyżej wskazane katologi, na pierwszy rzut oka stwierdzić można dwa rodzaje rozbieżności: jedne w sposób oczywisty wynikają z charakteru przestrzeni, w której obowiązują normy prawne (III.3, IV.3, IV.6), co do drugich zaś przyczyn trzeba szukać bezpośrednio w woli i koncepcji jaką przyjął prawodawca (IV.5).
VI. Dla odpowiedzi na zadane pytanie prawne, niezbędne jest wskazanie, które kryteria są wiążące w przedmiotowej sprawie. Już od razu można wskazać, że kryteria realowe w istotnym dla sprawy zakresie pokrywają się z kryteriami przyjętymi w systemie prawnym Republiki, dlatego też nie będę odnosił się do nich na dalszym etapie przedmiotowej opinii. Istotnym zagadnieniem jest zatem wskazanie, czy kryteria z katalogu ustanowionego w art. 1 Ustawy mają zastosowanie do przedmiotowej sprawy, a także w jaki sposób i w jakim zakresie.
VII. Przed odpowiedzią na tak postawiony problem, należy rozstrzygnąć, czy Republika Bialeńska zawierając umowę o wzajemnym uznaniu jest związana kryteriami z katalogu z art. 1 Ustawy. W tym celu należy odwołać się do art. 3 Konstytucji, który statuuje hierarchię źródeł prawa w Republice. Wynika z niego w sposób jasny, że umowy międzynarodowe (w mojej opinii wyłącznie ratyfikowane umowy międzynarodowe) stoją wyżej niźli ustawy. Z takiego brzmienia tego przepisu moim zdaniem należy wyciągnąć normę prawną, która mówi, że przy zawieraniu umów międzynarodowych Republika związana jest jedynie normami Konstytucji i innych umów międzynarodowych. W każdym razie zaś, w przypadku kolizji norm ustawowych z normami ustanowionymi w (ratyfikowanej) umowie międzynarodowej, należy stosować normy zawarte w traktacie. A zatem, Republika zawierając umowę międzynarodową o uznaniu innego państwa nie jest związana przesłankami z art. 1 Ustawy.
VIII. Analogicznie zatem, należy podejść do problemu oceny ustania bytu prawnego danego podmiotu prawa międzynarodowego a w konsekwencji istnienia stosunku prawnego z tym podmiotem. W mojej opinii kryteria zawarte w art. 1 Ustawy nie są wiążące, zarówno dla wycofania uznania (na co wskazuje także art. 2 zd. 2 Ustawy), jak i dla oceny ustania podmiotowości prawnomiędzynarodowej. Niemniej, mogą być one pomocne dla takiej oceny. Na ich podstawie można wyszczególnić następujący katalog przesłanek do oceny istnienia podmiotowości prawnomiędzynarodowej mikronacji:
1) stała ludność (bez konkretnych kryteriów liczbowych),
2) suwerenna władza (faktycznie wykonywana),
3) posiadanie infrastruktury informatycznej pozwalającej na interakcję między ludnością oraz między ludnością a organami władzy oraz na wykonywanie tej władzy.
IX. Dokonanie subsumpcji przy wykorzystaniu wyżej wskazanych przesłanek, w mojej opinii, pozwala na ocenę, czy dana mikronacja pozostaje dalej podmiotem prawa międzynarodowego, a w konsekwencji stroną umowy zawartej z Republiką Bialeńską i w związku z tym, czy dalej istnieje stosunek prawny, jeżeli istnieje on jedynie między dwoma stronami lub większą liczbą stron, ale z jego treści lub właściwości wynika, że istnieć on może tylko między wszystkimi stronami jednocześnie.