Dysputa IX - nazewnictwo rytów Kościoła Rotryjskiego

[Gagik Bagratyda]

Czcigodni Ojcowie Soborowi,
 Na prośbę Eminencji Janusza otwieram dziewiątą (i miejmy nadzieję - ostatnią) dysputę poświęconą nazewnictwu obrządków Kościoła Rotryjskiego. Jak bowiem przypomniał, pierwszym pomysłem było nazwanie obrządku nawiązującego do realowego rytu rzymskiego - rytem welijskim, zaś nawiązującego do realowego rytu bizantyjskiego - rytem surmeńskim. Ostatecznie Sobór Welijski I odrzucił ten pomysł, ze względu na sprzeciw wiernych pragnących korzystania z obrządku "wschodniego", ale nie związanych z Surmenią. Zamiast tego przyjęto nazwy "ryt trydencki" i "ryt welijski", zaproponowane przez Alberta Orańskiego, a nawiązujące do soborów, na których je wprowadzono bądź odnowiono. Jak wszystkim wiadomo, o ile określenie "ryt welijski" rozpowszechniło się mimo nieistnienia samego obrządku, o tyle nazwa rytu trydenckiego nie była zbyt szeroko stosowana, przynajmniej ostatnimi czasy.

 Proszę teraz Eminencję Janusza Zabieraja o zabranie głosu.

[Stanisław Wieniawa]

Ja mam dwie (w zasadzie trzy) propozycje: dotychczasowy ryt (odpowiednik rzymskiego) nazwać bądź rytem rotryjskim, bądź laterańskim. Nowy - gdyż nazwa się przyjęła - rytem welijskim. I niech ten sobór prawnie usankcjonuje to nazewnictwo.

[Aurelio de Medici y Zep]

A może po prostu "ryt zachodni"? Sam dla odróżnienia zawsze określałem tak nasz podstawowy obrządek. Analogicznie można nazwać nowy obrządek "rytem wschodnim", ale "ryt welijski" ma umocowanie w tradycji i tkwi już w naszej zbiorowej świadomości. Osobiście postulowałbym wprowadzenie nazw nawiązujących do kierunków świata jako bardziej ogólnych. Np. w realu mamy najróżniejsze ryty, które można nazwać zachodnimi - rzymski, ambrozjański, dominikański, kartuski itp. Ze wschodnimi podobnie. Co do obrządku zachodniego, sugeruję nazwę "ryt trydencki". Ta nazwa jest naturalna, ma realne umocowanie (choć w realu jest błędna), a nasza zachodnia liturgia to w zasadzie Msza trydencka.
Proponowałbym zatem następującą klasyfikację.
Obrządek zachodni: ryt rotryjski/laterański/trydencki, bialeński (ktoś pamięta? ), ewentualne przyszłe, np. monastyczne.
Obrządek wschodni: ryt welijski, ewentualne przyszłe.

[Stanisław Wieniawa]

Nie chciałbym zbytnio małpować reala...

[Gagik Bagratyda]

A może po prostu "ryt zachodni"? Sam dla odróżnienia zawsze określałem tak nasz podstawowy obrządek. Analogicznie można nazwać nowy obrządek "rytem wschodnim", ale "ryt welijski" ma umocowanie w tradycji i tkwi już w naszej zbiorowej świadomości. Osobiście postulowałbym wprowadzenie nazw nawiązujących do kierunków świata jako bardziej ogólnych. Np. w realu mamy najróżniejsze ryty, które można nazwać zachodnimi - rzymski, ambrozjański, dominikański, kartuski itp. Ze wschodnimi podobnie. Co do obrządku zachodniego, sugeruję nazwę "ryt trydencki". Ta nazwa jest naturalna, ma realne umocowanie (choć w realu jest błędna), a nasza zachodnia liturgia to w zasadzie Msza trydencka.
Proponowałbym zatem następującą klasyfikację.
Obrządek zachodni: ryt rotryjski/laterański/trydencki, bialeński (ktoś pamięta? ), ewentualne przyszłe, np. monastyczne.
Obrządek wschodni: ryt welijski, ewentualne przyszłe.

Tylko wtedy są to obrządki zachodnie i obrządki wschodnie, a nie jeden zachodni i drugi wschodni. Zwróćmy też uwagę, że myśl utworzenia obrządku "wschodniego" powstała na zachód od Rotrii, bo w Surmenii.
Ja opowiadałbym się za propozycją Eminencji Zabieraja: ryt rotryjski ("zachodni"/"stary") i welijski ("wschodni"/"nowy").

[Stanisław Wieniawa]

Bardzo dziękuję za aprobatę.

[Taddeo Piccolomini]

Ryt Rotryjski/Laterański nawiązując do Soboru Laterańskiego VII. Ryt Welijski nawiązując do Soboru Welijskiego. Uważam, że tylko te nazwy byłyby odpowiednie.

[Aurelio de Medici y Zep]

Po namyśle, przyznaję rację.
Proponuję ryty laterański i welijski.

[Stanisław Wieniawa]

Czy możemy głosować nad tymi propozycjami?

[Gagik Bagratyda]

Ryt Rotryjski/Laterański nawiązując do Soboru Laterańskiego VII. Ryt Welijski nawiązując do Soboru Welijskiego. Uważam, że tylko te nazwy byłyby odpowiednie.

Przeczytałem wątki soboru Laterańskiego VII i nie widzę, aby była tam w jakiś sposób zmieniana liturgia Kościoła Rotryjskiego. Może chodzi o inny sobór? Osobiście wolałbym nazwę "ryt rotryjski".