Musztra Żołnierza

MUSZTRA ŻOŁNIERZA

Podstawowe pojęcia

Musztra to ćwiczenia wojskowe, które uczą, jak przyjmować postawę zasadniczą i swobodną, oddawać honory, poruszać się z bronią i bez broni, formować szyki oraz zachowywać się w szyku i poza nim.

Komenda to krótki rozkaz, podany słownie lub przez środki łączności, do natychmiastowego wykonania. Komenda składa się z zapowiedzi i hasła. Jest kilka komend zawierających tylko hasło, np.: „BACZNOŚĆ", „SPOCZNIJ". Aby zwrócić uwagę pododdziałów lub poszczególnych żołnierzy, w zapowiedzi komendy wymienia się nazwę pododdziału lub stopień i nazwisko żołnierza, np.: „Pierwsza kompania (pluton, drużyna), w szeregu - ZBIÓRKA", „Szeregowy Malinowski, w prawo - ZWROT".

Aby przerwać niewłaściwie wykonywaną czynność, powrócić do poprzedniego położenia oraz umożliwić poprawne jej wykonanie, podaje się komendę „WRÓĆ".

Podczas podawania komend i wydawania rozkazów poszczególnym żołnierzom - do wykonania czynności musztry - wymienia się jedynie stopień i nazwisko żołnierza lub jego funkcję.

Postawa zasadnicza (zob. rys.) to pozycja przyjmowana przez żołnierzy do wykonania nakazanych czynności lub do wystąpień służbowych. W postawie zasadniczej żołnierz stoi nieruchomo. Ciężar dała spoczywa równomiernie na obu stopach. Pięty są złączone, stopy zaś rozwarte na szerokość środkowej części podeszwy buta. Nogi w kolanach wyprostowane, mięśnie nóg lekko naprężone. Tułów wyprostowany. Brzuch lekko wciągnięty, ramiona cofnięte do tylu - na jednakowej wysokości i równolegle do linii frontu. Ręce opuszczone i wyprostowane w łokciach. Palce zwarte i wyprostowane; palec środkowy ułożony wzdłuż szwu spodni. Głowa podniesiona, wzrok skierowany na wprost, usta zamknięte.

Żołnierz przyjmuje postawę zasadniczą na komendę „BACZNOŚĆ" oraz bez tej komendy w następujących przypadkach:

• na zapowiedź komendy nie poprzedzonej komendą „BACZNOŚĆ";
• po wykonaniu komendy „ZBIÓRKA" i podczas:
• wydawania lub przyjmowania rozkazów;
• składania meldunku i przedstawiania się;
• oddawania honorów w miejscu;
• podawania komend w miejscu.

Rys.1. Żołnierz w postawie zasadniczej bez broni. Widok z boku


Rys.2. Żołnierz w postawie zasadniczej bez broni. Widok: c) ułożenia dłoni z boku; d) ułożenia dłoni z przodu

Postawa swobodna (zob. rys.) to pozycja umożliwiająca żołnierzowi częściowy odpoczynek podczas wykonywania regulaminowych czynności i wystąpień służbowych, przede wszystkim podczas parad i uroczystości wojskowych. Przyjmuje się ją na komendę „SPOCZNIJ" oraz samoczynnie w sytuacjach określonych w regulaminach, np. po odliczeniu. Na komendę „SPOCZNIJ" żołnierz energicznie wysuwa lewą nogę w lewo w skos na odległość równą połowie długości stopy. Ciężar dała spoczywa na prawej nodze. Ręce opuszczone swobodnie, palce ułożone dowolnie. Żołnierz ma swobodę ruchów, lecz nie wolno mu rozmawiać w szyku.


Rys. 3. Żołnierz w postawie swobodnej bez broni: a) z wysuniętą lewą nogą; b) w rozkroku

W razie potrzeby poprawia umundurowanie i oporządzenie, a także równanie i krycie. Jeżeli przez dłuższy czas pozostaje w postawie swobodnej, może zmienić położenie nóg w ten sposób, że cofa lewą do prawej, a następnie wysuwa prawą i odwrotnie. Ponadto w wystąpieniach indywidualnych oraz w szyku podczas zajęć bez broni żołnierz może - wykonawszy komendę „SPOCZNIJ" w sposób wyżej opisany - przyjmować postawę swobodną w rozkroku oraz krzyżować ręce z tyłu tułowia (zob. rys.). Za zezwoleniem dowódcy może także chwilowo opuścić szyk.

Zwroty

Zwroty w miejscu (zob. rys.) wykonuje się na komendę: „W lewo (w prawo, w tył) - ZWROT". Zwroty w lewo i w tył wykonuje się w stronę lewej ręki, na obcasie buta lewej nogi i czubku prawego buta, energicznie dostawiając najkrótszą drogą nogę pozostawioną w tyle. Zwrot w prawo - odwrotnie. W czasie zwrotu górna część ciała pozostaje jak w postawie zasadniczej; nóg w kolanach nie zgina się.
Podczas zwrotów w miejscu z bronią u nogi na zapowiedź komendy należy broń nieco unieść i przycisnąć do uda. Po zwrocie należy broń postawić na ziemi, jednocześnie dostawiając nogę.


Rys. 4. Układ stóp w czasie wykonywania zwrotów: a) w prawo; b) w tył

Marsz, bieg i zatrzymanie

Marsz rozpoczyna się z postawy zasadniczej lewą nogą. Marsz poprzedza komenda np.: „Szeregowy Kalinowski, kierunek na wprost (w lewo, w prawo, w tył na lewo, w tył na prawo, w lewo w skos, w prawo w skos) — MARSZ" lub „Szeregowy Kalinowski, za mną - MARSZ". Po każdej komendzie pierwsze trzy kroki wykonuje się krokiem defiladowym na wprost (z wyjątkiem marszu w miejscu).

Krok defiladowy (zob. rys.) stosuje się:

1. rozpoczynając marsz (pierwsze trzy kroki);
2. w marszu po komendzie „BACZNOŚĆ";
3. w marszu po zapowiedzi komendy dotyczącej zatrzymania się;
4. w czasie występowania z (wstępowania do) szyku.

Żołnierz, rozpoczynając marsz krokiem defiladowym, podnosi stopę na wysokość około 10 cm i stawia ją sprężyście z lekkim przybiciem. Tułów ma wyprostowany, pierś podaną do przodu, wzrok skierowany na wprost. Ruchy rąk wykonuje na przemian w następujący sposób: robiąc wymach ręką do przodu, zgina ją w łokciu i płynnie przenosi tak, aby mały palec dłoni znalazł się na wysokości górnej krawędzi sprzączki pasa głównego. Dłoń ułożona skośnie, palce złączone i wyprostowane, a krawędź kciuka skierowana w stronę tułowia - w odległości około 5 cm od piersi. Rękę przenosi do tylu (nie skręcając dłoni) najkrótszą drogą, do oporu w stawie łokciowym i barkowym. Długość kroku - 60-80 cm. Tempo marszu - 112-116 kroków na minutę.

Krok zwykły obowiązuje na terenie koszar, miast, osiedli itp. oraz podczas śpiewu w marszu. Żołnierze, występujący indywidualnie, stosują go również podczas oddawania honorów w marszu, a także w czasie podchodzenia do (odchodzenia od) przełożonego. Maszerując krokiem zwykłym żołnierz ma głowę uniesioną, tułów wyprostowany. Wymach rąk swobodny - w takt marszu. Długość kroku - 60-70 cm. Tempo - 112-116 kroków na minutę. Podczas uroczystości, w czasie marszu krokiem zwykłym, obowiązuje taki wymach ręki, jak w marszu krokiem defiladowym.


Rys. 5. Żołnierz podczas marszu krokiem defiladowym: a) bez broni; b) z bronią „przez pierś"

Z kroku defiladowego do zwykłego przechodzi się na komendę „SPOCZNIJ". Żołnierz stawia jeszcze jeden krok defiladowy i rozpoczyna marsz krokiem zwykłym. Zmienia krok na zwykły również bez komendy, po pierwszych trzech krokach rozpoczynających marsz. Komendy podaje się na lewą lub prawą nogę.
W marszu z bronią wolna ręka (ręce) porusza (poruszają) się jak podczas marszu bez broni. Na zapowiedź komendy do rozpoczęcia marszu z bronią u nogi broń należy nieco unieść.

Bieg z miejsca i z marszu wykonuje się na komendę: „Biegiem - MARSZ". Na zapowiedź komendy żołnierz ugina ręce w łokciach, a na hasło rozpoczyna bieg lewą nogą, pochylając tułów lekko do przodu i poruszając rękami w takt biegu. Długość kroku - 80-100 cm, tempo biegu - 160-180 kroków na minutę.
Hasło komendy do przejścia z kroku zwykłego do biegu podaje się na lewą nogę. Żołnierz robi wówczas jeszcze jeden krok i rozpoczyna bieg.
Na hasło komendy „Zwykły - KROK", podane na dowolną nogę, żołnierz zwalnia bieg stawiając w tym tempie jeszcze trzy kroki i rozpoczyna marsz nakazanym krokiem.

Zatrzymanie następuje na komendę, np. „Szeregowy Mazierski - STÓJ". Po zapowiedzi żołnierz zaczyna maszerować krokiem defiladowym, a po haśle daje jeszcze jeden krok, przystawiając energicznie - do drugiej nogi - nogę, na którą padło hasło, po czym przyjmuje postawę zasadniczą. Broń pozostaje w takim położeniu, jak w czasie marszu. Aby zatrzymać biegnącego żołnierza, podaje się komendę „Zwykły — KROK", a następnie komendę, np.: „Szeregowy Szczygieł — STÓJ".

Kierunek marszu zmienia się na komendę: „Kierunek — W LEWO (W PRAWO, W TYŁ NA PRAWO, W TYŁ NA LEWO, W LEWO W SKOS, W PRAWO W SKOS)" lub według wskazanego przedmiotu terenowego. Na hasło komendy żołnierz robi trzy kroki na wprost, a następnie zmienia kierunek marszu na nakazany i maszeruje dalej.

Na podst. regulaminu musztry Wojska Polskiego,
kpt. Henryk Leszczyński