Język surmeński

Język surmeński

Norma ustalana przez: Tesmoteta Kultury i Nauki

Użycie: Demokracja Surmeńska

Grupa: Grekosłowiańska

Kolejność: SVO

Podstawy słowotwórcze: serbsko-chorwacki, grecki

Języki pokrewne: surmijski, starosurmeński †

Alfabet: Greka Surmeńska Litera surmeńska Odpowiednik w latinicy Wymowa według IPA Α α A a [a] Β β V v [v] Γ γ G g [ɣ] Δ δ D d [d] Ε ε E e [e] Ζ ζ Z z [z] Η η I i [i] Θ θ C c [ʦ] Ι ι J j [j] Κ κ K k [k] Λ λ L l [l] Μ μ M m [m] Ν ν N n [n] Ξ ξ X x [ks] Ο ο O o [ɔ] Π π P p [p] Ρ ρ R r [r] Σ σ ς S s [s̺] Τ τ T t [t] Υ υ U u [u] Φ φ F f [f] Χ χ H h [x] Ψ ψ Ps ps [ps] Ω ω Ou ou [ow]

Język surmeński, συρμενηισκα γλοσσα (surmenika, συρμενηκα) – język należący do grupy języków grekosłowiańskich, powstały w wyniku zsynkretyzowania mowy prasłowiańskiej i helleńskiej w Surmenii. Od końca 2008 roku trwa proces przywracania tego języka do powszechnego użycia w ramach hellenizacji państwa. Posługuje się pismem zwanym greką surmeńską, opartym na standardowej grece, a także na alfabecie łacińskim i cyrylicy.

Główną charakterystyczną cechą języka surmeńskiego, która odróżnia go od innych języków słowiańskich, jest jego wyjątkowo prosta gramatyka, w tym łatwo zauważalny daleko posunięty zanik deklinacji – w przeciwieństwie do języka polskiego, surmeński rzeczownik nie zmienia swej końcówki w jednym z wielu schematów podczas odmiany przez przypadki, przez co porozumiewanie się w surmeńszczyźnie jest wyjątkowo łatwe. Podobnie jest w przypadku innych problemów gramatycznych – język surmeński posiada mocno ograniczoną liczbę możliwych wzorów odmian poszczególnych części mowy przy jednoczesnej, dalszej możliwości pełnego zrozumienia kontekstu dialogu, rozmowy, publikacji, prozy, czy też poezji.

Dialekty i gwary

Rozmieszczenie dialektów i gwar miejskich oraz języka skawlandzkiego i surmijskiego.

Język surmeński można podzielić na regionalne odmiany, które charakteryzują się odmienną fonetyką od języka ogólnego. Obszar występowania ludowej surmeńszczyzny pokrywa się obecnie z granicami głównych nomosów.

Ze względu na samoistne procesy scalające język surmeński, które nasiliły się wraz z rozwojem mediów i wykształcania się klas społeczeństwa, zauważyć można postępujący zanik dialektów ludowych na rzecz uniwersalnego języka ogólnosurmeńskiego.

Dialekty etniczne

• Dialekt zawarski - występujący w zachodniej części Surmenii Właściwej, fonetycznie najbardziej zbliżony do języka starosurmeńskiego. Charakterystyczną cechą jest wymowa samogłoski η jak [ɪ] <ref>Porównaj η standardowe i zawarskie.</ref>, a także wymowa zbitεκ γι jak [ʝ] <ref>Posłuchaj przykładu dźwiękowego dla zawarskiej wymowy "Για, αγια"</ref> oraz λι jak [ʎ] <ref>Posłuchaj przykładu dźwiękowego dla zawarskiej wymowy "Λια, αλια"</ref>. Akcent w dialekcie zawarskim jest swobodny, jednakże obecnie zauważa się tendencję do akcentowania na sylabę trzecią od końca jak w języku ogólnym.

• Dialekt jacyński - spotykany we wschodniej części Surmenii Właściwej. Charakteryzuje się wymową zbliżoną do języka ogólnego. Dialektu tego nie można jednak uznać standardowym językiem literackim ze względu na specyficzne słownictwo regionalne, np. δα zamiast ανο, czy też ψομα zamiast κρυχ. Widoczne są również różnice fleksyjne, polegające głównie na zamianie końcówek -ορ na -ερ, np. κρεατορ - κρεατερ, a także -ος na -ο za wyjątkiem imion, np. χρονος - χρονο.

• Dialekt śródsurmeński - zwany także dialektem przejściowym, gdyż łączy w sobie cechy dialektu jacyńskiego i opradzkiego. Występuje na obszarze wysp Arrakonia i Brodornia. Dialekt ten cechuje się fonetyką zbliżoną do języka ogólnego, jednakże na zachodnim wybrzeżu wysp głoska σ wymawiana jest w sposób laminalny, podczas gdy standardowa wymowa jest aplikalna. <ref>W wersji aplikalnej z dziąsłami styka się górna powierzchnia języka zamiast jego czubka.</ref>

• Dialekt opradzki - dialektem tym posługuje się większość mieszkańców kontynentalnej części Surmenii. Cechuje go fonetyka będąca pod znaczącym wpływem literackiego języka polskiego, przez co jego wymowa przypomina czytanie tekstu surmeńskiego po polsku w wyniku przejścia γ w [g], ε w [ε], σ w formę laminalną i ω w [ɔw]. <ref>Posłuchaj przykładu dźwiękowego: "βε προστωλογια" w dialekcie ogólnym i opradzkim.</ref> Dialekt opradzki charakteryzuje się także zastąpieniem zaimka osobowego εγο słowem ια.

Gwary miejskie

• Gwara meńska - ukształtowana pod wpływem dialektu zawarskiego i używana przez mieszkańców Menii. Charakteryzuje się licznymi zapożyczeniami zawarskimi oraz pochodzącymi z języków obcych używanych przez mieszczan i dwór królewski. Cechą wyróżniającą gwarę meńską jest pomijanie partykuł pytających, a także łączenie formy grzecznościwej κηριη (pan) z drugą osobą liczby pojedynczej, podczas gdy standardowa odmiana języka surmeńskiego łączy ten zaimek z trzecią osobą, np. pytanie "Λη κηριη ιε απο Καχαρονεα?" - "Czy pan jest z Kaharonei? w gwarze meńskiej brzmiałoby: "Κηριη ση απο Καχαρονεα?" - "Pan jesteś z Kaharonei?".

• Gwara siczyńska - wywodzi się z dialektu opradzkiego i obejmuje swoim zasięgiem Siczyn oraz pobliskie miejscowości. Gwara siczyńska cechuje się większym udziałem słowotwórstwa polskiego niż narzecze, z którego się wywodzi. Charakterystyczną cechą gwary jest wymawianie końcówek bezokolicznikowych -ατη, -ετη i -ητη jako [aci], [εci] i [ici]. <ref>Posłuchaj głoski [c]. Zwróć uwagę, że w dialekcie ogólnym wspomniane końcówki wymawia się jako [ati], [eti] i [iti].</ref>

• Nowa gwara mieszana - ogólne określenie surmeńskiego tygla językowego dla Kaharonei, która z uwagi na młody charakter miasta i pełnienie od niespełna 2006 roku funkcji stolicy Surmenii charakteryzuje się mieszanym narzeczem wszystkich dialektów surmeńskich.

Przykładowy tekst

Modlitwa "Ojcze nasz" - Μολητβα "Πατέρ νας"

Greka surmeńska	Transkrypcja łacińska	Tłumaczenie dosłowne
Πατέρ νας, κοιη ση βε Υρανο,	Pat`er nas, koji si ve Urano,	Ojcze nasz, który jesteś w Niebie,
Δα ιε χαγια νομα Τβοια,	Da je hagja noma Tvoja,	Niech będzie święte imię Twoje,
Πρηηδε βασηλειο Τβοιο,	Priide vasilejo Tvojo,	Przyjdzie Królestwo Twoje,
Ιε βολια Τβοια,	Je volja Tvoja,	Będzie wola Twoja,
Καο βε Υρανο, τακ η βε Ζεμια.	Kao ve Urano, tak i ve Zemja.	Jak w Niebie, także i na Ziemi.
Δα δοσης δνες ω μη σβακδενη κρυχ	Da dosis dnes ou mi svakdeni kruh	Daj dziś nam powszedni chleb
Η παμηνης ω μη δυγε νασε	I paminis ou mi duge nase	I odpuść nam grzechy nasze,
Καο η μη παμηνημο ω δυζνηκε.	Kao i mi paminimo ou duznike.	Jak i my odpuszczamy winowajcom.
Η δα νε ζβρας ω μη βε ναπαστ	I da ne zvras ou mi ve napas	I nie bierz nas w kuszenie,
Αλη υβαβας ω μη ηζ ζλο,	Ali uvavas ou mi iz zlo,	Ale wybaw nas ze zła,
Αμην.	Amin.	Amen

Patrz też

• Surmenika - podręcznik do nauki języka surmeńskiego.
  • Słownik Surmeniki - słownik języka surmeńskiego.
• P.Petrosigos, Język surmeński w pigułce, Wyd.Język.KAN, Kaharonea 2011

Przypisy

<references/>