Surmenika/Alfabet

Język surmeński używa specjalnego rodzaju alfabetu nazywanego greką surmeńską, który składa się z 24 liter. Istnieje także transkrypcja łacińska alfabetu, która jest tożsama z alfabetem surmeńskim, tzn. każdy tekst zapisany surmenicą można maszynowo zamienić na latinicę i na odwrót. Daje to swoisty komfort w sytuacji, kiedy nie ma możliwości pisania tekstów bezpośrednio surmenicą.

Alfabet

Συρμενηθα - Surmenica

Αα Ββ Γγ Δδ Εε Ζζ Ηη Θθ Ιι Κκ Λλ Μμ Νν Ξξ Οο Ππ Ρρ Σσς<ref>Znak σ oddaje się na początku i w środku wyrazu, zaś znak ς wyłącznie na końcu.</ref> Ττ Υυ Φφ Χχ Ψψ Ωω

Λατηνηθα - Latinica

Aa Vv Gg Dd Ee Zz Ii Cc Jj Kk Ll Mm Nn Xx Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ff Hh PSps OUou

Wymowa znaków

Αα - Aa [a] - wymawiaj jak polskie a w wyrazie aby
Ββ - Vv [v] - wymawiaj jak polskie w w wyrazie wieczór
Γγ - Gg [ɣ] - wymawiaj jak polskie ch w wyrazie niechby <ref>Posłuchaj przykładu.</ref>
Δδ - Dd [d] - wymawiaj jak polskie d w wyrazie dom
Εε - Ee [e] - wymawiaj jak polskie e w wyrazie miejsce <ref>Posłuchaj przykładu. Dopuszcza się stosowanie typowo polskiego e, charakterystycznego np. dla akcentu opradzkiego.</ref>
Ζζ - Zz [z] - wymawiaj jak polskie z w wyrazie ząb
Ηη - Ii [i] - wymawiaj jak polskie i w wyrazie inny
Θθ - Cc [ʦ] - wymawiaj jak polskie c w wyrazie cukier
Ιι - Jj [j] - wymawiaj jak polskie j w wyrazie jedzenie
Κκ - Kk [k] - wymawiaj jak polskie k w wyrazie kawa
Λλ - Ll [l] - wymawiaj jak polskie l w wyrazie las
Μμ - Mm [m] - wymawiaj jak polskie m w wyrazie muzyka
Νν - Nn [n] - wymawiaj jak polskie n w wyrazie nuta
Ξξ - Xx [ks] - wymawiaj jak polskie ks w wyrazie ksero
Οο - Oo [ɔ] - wymawiaj jak polskie o w wyrazie oko
Ππ - Pp [p] - wymawiaj jak polskie p w wyrazie pokaz
Ρρ - Rr [r] - wymawiaj jak polskie r w wyrazie ryba
Σσς - Ss [s̺] - wymawiaj jak hiszpańskie s w wersji aplikalnej w wyrazie especiales <ref>W wersji aplikalnej z dziąsłami styka się górna powierzchnia języka zamiast jego czubka. Dopuszcza się również wymowę polską, tj. laminalną [ɛ].</ref>
Ττ - Tt [t] - wymawiaj jak polskie t w wyrazie tata
Υυ - Uu [u] - wymawiaj jak polskie u w wyrazie uran
Φφ - Ff [f] - wymawiaj jak polskie f w wyrazie farba
Χχ - Hh [x] - wymawiaj jak polskie ch w wyrazie chęć
Ψψ - PSps [ps] - wymawiaj jak polskie ps w wyrazie pseudonim
Ωω - OUou [ow] - wymawiaj jak polskie oł, gdzie o powinno brzmieć jak w wyrazie przedwiośnie <ref>Posłuchaj przykładu o składającego się na ou.</ref>

Zasady wymowy

Akcent

Akcent w języku surmeńskim pada zawsze na trzecią sylabę od końca. W wypadku wołacza i wyrazów pochodzenia obcego można zastosować tak zwany tonos, czyli znak akcentujący, który sygnalizuje miejsce padania akcentu, na przykład w wyrazie παςέ pochodzącym od francuskiego passée.

Samogłoski w wariancie z tonosem to: Άά Έέ Ήή Όό Ύύ. Litera ω nie posiada wariantu z tonosem.

Dyftongi z υ

Jeżeli litera υ leży bezpośrednio za inną samogłoską, precyzyjne jej wymówienie byłoby kłopotliwe. Zachodzi wówczas zmienny przebieg artykulacji, przez co samogłoska przed υ oraz samo υ przechodzą w dyftong.

Przykładowo, standardowa samogłoska [u] przechodzi w spółgłoskę [w] w wyrazie αυτοματ – automat. Łatwo zauważyć, że to zjawisko występuje również w języku polskim.

Wyjątkiem od reguły jest stosowanie litery ω w miejsce domyślnego dyftongu ου. Taka kombinacja jest traktowana jako błąd ortograficzny.

Zmiękczanie spółgłosek

W przeciwieństwie do języka polskiego, litera η nie powoduje zmiękczenia spółgłoski jej poprzedzającej. Oznacza to, że każdą spółgłoskę stojącą przed η należy wymawiać zwyczajnie, tak jak literę s w wyrazach sinus, silos lub silikon - nie zaś jak w wyrazach siła, siekiera lub się.

Litera ι powoduje zmiękczenie tylko litery ν. Kombinację νι na końcu wyrazu wymawia się jak polskie ń.

Zasada "dźwięcznej wymowy"

Spółgłoski dźwięczne w języku surmeńskim nigdy nie ulegają ubezdźwięcznieniu. Na przykład wyraz σβε (sve) wymawia się z wyraźnie dźwięczną spółgłoską [v]. Innymi słowy, należy fonetycznie wymówić ['s̺ve] zamiast ['s̺fe].

Polskie ł i angielskie w

W celu zapisu wymowy polskiego ł i angielskiego w inaczej niż w dyftongach, stosuje się literę υ, po której występuje samogłoska z tonosem, która ściąga akcent powodując krótsze wymówienie υ. Przykładowo, angielski wyraz twitter zapisuje się w surmeńskim w formie τυήτερ, natomiast znane powszechnie słowo weekend zapisuje się jako υήκενδ.

Przypisy

<references/>