UNIVERSITAS

W wykładzie pt. „Zarys dziejów kultury prescholijskiej”, którego autorami są prof. dr net. J. Loba i dr dr net. A. Bartkiewicz została podjęta tematyka powstania i rozwoju chrześcijaństwa na terenie Scholii[1].

Początek chrześcijaństwa w Scholii przypada na XII w. n.e. Pierwszymi misjonarzami byli mnisi iroszkoccy. Oznaczało to, że nie był to (a przynajmniej na początku) kościół rzymski, tylko iroszkocki, który wyróżniał się własną obrzędowością i zwyczajami. Należy zauważyć, że w okresie wędrówki ludów misjonarze chrześcijańscy bynajmniej nie dążyli do zaprowadzenia ujednoliconej struktury kościoła chrześcijańskiego wśród wszystkich narodów. Wręcz przeciwnie, dostosowywali wiarę i obrzędy do poszczególnych kultur i języków. Powstały wtedy liczne tradycje kościelne, odrębne od rzymskich. Można wymienić tu tradycję galijską, słowiańską (powstanie której zawdzięczamy Cyrylowi i Metodemu), a także iroszkocką. Dopiero w czasie późniejszym ujednolicono liturgie na wzór rzymski.

W Scholii ten proces tez się dokonał, lecz później specyfika mentalności Scholijczyków i ich poczucie odrębności doprowadziło do powstania narodowego kościoła, który obecnie funkcjonuje pod nazwą Chrześcijańskiego Kościoła Scholandii. Królowie Scholii podobnie jak w czasach obecnych, otaczali religię szczególna opieka, widząc w niej jeden z filarów swojej władzy i gwarancję pokoju społecznego. Niewykluczone również, że niektórzy z Królów Scholii byli oficjalnymi zwierzchnikami Kościoła Chrześcijańskiego. Ta tradycja zachowała się w pewnym stopniu tez obecnie. Dlatego też istnieje zapis w Konstytucji w R. I, art. 23, p. 4: „Nie może zostać zarejestrowana w Królestwie wspólnota religijna, której najwyższa władza zwierzchnia nie leży na obszarze Królestwa.” Podobna tradycja istniała również w Scholii, albowiem jej władcy obawiali się utracić część wpływów na rzecz obcych kultów. Akceptowano natomiast kulty religijne, które nie miały konkretnego centrum kultu i hierarchii[2].

Historię Kościoła w Scholii więc można porównać do historii chrześcijaństwa w Anglii. Tam też z powodu wielkich różnic kulturowych i politycznych między „wyspiarzami” a mieszkańcami kontynentu powstał kościół narodowy, znany obecnie pod nazwą ”anglikańskiego”. Nie inaczej było też w okresie Reformacji w Niemczech. Tam, podobnie jak w Scholii, specyficzne jedynie dla tego środowiska społecznego cechy mentalności i kultury spowodowały powstanie kościołów narodowych, całkowicie autonomicznych w stosunku do kościołów w innych krajach.

W przypadku ściśle zhierarchizowanej i sztywnej struktury, która panowała w kościele łacińskim nie mogło nie dojść do rozłamów, albowiem czynnik społeczny i kulturowy odgrywa nieraz najważniejszą role w dziele kształtowania się religijności.

[1] Por. Loba J., Bartkiewicz A., Zarys dziejów kultury prescholijskiej, Wykład na Wydziale Historii KUS, (http://republika.pl/scholandia/wydzialy/historia/wyklad_1.htm)

[2] Można tu wymienić kult Lathandera – „Pana Poranku”, Amaunatora – bóstwa Słońca i światła, Talosa – bóstwa burzy i zjawisk atmosferycznych, a także Helma – „boskiego wojownika”, bóstwa równowagi, a także wiele innych.