NUMER I

NUMER II

NUMER III

NUMER IV

STRONA GŁÓWNA

JUDEOCHRZEŚCIJAŃSTWO          ZASADA WOLNOŚCI         KRYZYSY SPOŁECZNE   

KOLEJNE UWAGI NA TEMAT KULTURY ELFICKIEJ 

ROLA WIARY I NAUKI PIERWSZYCH CHRZEŚCIJAN          

Jerzy Golowanow

Rola wiary i praktyki życia pierwszych chrześcijan w powstaniu Nowego Testamentu

         JKM Prof. Dr Armin Frederik von Schwaben-Scholand  w swoim wykładzie pt. „Historia Liturgii chrześcijańskiej”[1] w R. II: „Wzajemne odniesienia Nowego Testamentu i Liturgii” nawiązał do arcyciekawej kwestii wzajemnych relacji między konkretna praktyka liturgiczna pierwszych chrześcijan a tekstami Nowego Testamentu. Jest sprawą oczywista, że na początku istnienia gmin chrześcijańskich Nowy Testament nie istniał. Zatem jako źródło obrzędowości był wykorzystywany w zasadzie tylko Stary Testament, co widać szczególnie w Dziejach Apostolskich i w Listach. Pierwotne chrześcijaństwo wyrosło z tradycji synagogalnej i świątynnej (w mniejszym stopniu), czytamy bowiem wielokrotnie o tym, że zarówno apostołowie, jak i inni „uczniowie” uczestniczyli do Świątyni w Jerozolimie, natomiast naturalnym środowiskiem dla nauczania była dla nich synagoga. Dlatego też aż do dnia dzisiejszego zarówno tradycja kościołów chrześcijańskich, związana z interpretowaniem Pisma, z czytaniami biblijnymi i ze śpiewami liturgicznymi (chodzi tu o Liturgię Słowa) pochodzi niemal w całości z tradycji synagogalnej.

            Praktyka liturgii, na początku niemal tożsamej z praktyką żydowską była połączona z własną tradycja wiary, która rozwijała się wraz z rozwojem samoświadomości gmin chrześcijańskich, które dążyły do coraz większego podkreślania swojej odrębności w środowisku żydowskim i pogańskim. Jednym z przejawów tej odrębności był Nowy Testament, który kształtował się ok. 300 lat niemal od początku istnienia chrześcijaństwa najpierw jako tradycja ustna, a później – jako tradycja spisana. Nowy Testament był przede wszystkim swoistym wyznaniem wiary gminy chrześcijańskiej, streszczeniem jej wieloletniej praktyki nauczania i działania. Wspomnienia pierwszych „uczniów” zostały przepracowane przez ich następców zgodnie z ich aktualną wiarą i praktyką religijną. Dlatego też teksty Nowego Testamentu powinniśmy traktować jako wyznanie wiary i świadectwo życia religijnego chrześcijan pierwszych wieków.

            Liturgiczna tradycja wywarła przemożny wpływ na kształtowanie się Nowego Testamentu. Było to związane przede wszystkim z tym, że pierwsi chrześcijanie zdawali sobie sprawę, że ich religijność opiera się na tradycji żydowskiej, która była głęboko „liturgiczna”. Gdy natomiast chrześcijaństwo zetknęło się z hellenistycznymi kultami misteryjnymi, również „nieżydowskie” elementy chrześcijaństwa znalazły swoje odbicie w obrzędach. W czasie późniejszym tradycja, dotycząca obrzędowości chrześcijańskiej została „wkomponowana” w teksty opowiadające o początkach chrześcijaństwa. Był to zwyczajny zabieg w literaturze starożytnej, gdy dla zjawisk aktualnie istniejących dobudowywano starożytne wyjaśnienie. Ten zabieg był również niejeden raz przeprowadzony w czasie redagowania i poprawiania tekstów, a także łączenia różnych tradycji w jedną całość.