Galeria Bohaterów Ruchu Ludowego: Odolan “Mróz” Mrozek
- January 30th 2008
- Historia
Odolan “Mróz” Mrozek (2.V.1914 - 1.III.1947) - najstarszy z czterech synów Witolda Mrozka, posiadacza ziemskiego pochodzącego z rodziny scholandzkich imigrantów (Frostów). Edukację pobierał początkowo w przyparafialnej szkole elementarnej i gimnazjum w znajdującym się niedaleko rodzinnych posiadłości mieście Athos. Mając lat 22 rozpoczął studia techniczno-rolnicze w Grodzisku jednak po roku, na wieść o śmierci ojca, powrócił do domu aby zająć się rodzinnym majątkiem.
Po wybuchu wojny, ze względu na scholandzkie pochodzenie, Odolan nie mógł liczyć na wstąpienie do Książęcych Sił Zbrojnych ani służbę w ich podziemnej kontynuacji - Wojskowym Związku Patriotycznym. Odrzucając z założenia walkę po stronie socjalistów z Sarmackiej Armii Ludowej Odolan skierował się do Chłopskiej Organizacji Bojowej. Zagorzały, promonarchistyczny patriotyzm, nazywany pogardliwie przez lewicowych historyków brakiem świadomości społecznej, ujął Mrozka swoją bezkrytycznością i brakiem najmniejszych znamion prywaty. Ludzie zebrani pod sztandarem ChOB nie walczyli o zachowanie swoich przywilejów ani majątków, bo przeważnie nie mieli ani tych pierwszych ani drugich.
Po podpisaniu przez władze Księstwa haniebnego traktatu pokojowego w Ferze, ChOB prowadziło aktywne, chociaż ograniczone przez brak wsparcia materialnego, działania na zarządzanym przez okupantów Terytorium Lazarii. “Mróz” brał czynny udział w organizowanych akcjach dywersji, atakach na konwoje zaopatrzeniowe, mniejsze posterunki wojskowe oraz urzędy okupacyjnej administracji. Celem oddziałów ChOB było przede wszystkim bronić ludność lokalną przed represjami i nieludzką eksploatacją, w tym dostarczać pomoc więźniom obozów przymusowej pracy.
Gdy wojska okupanta wobec widma klęski opuszczały terytorium Księstwa nieoczekiwanie pojawił się nowy przeciwnik - Sarmacka Armia Ludowa dążąca do obalenia legalnej władzy monarchy oraz uczynienia z Księstwa państwa socjalistycznego. Oddziały ChOB najdłużej stawiały opór SAL na polu bitwy jak i w trudniejszym wewnętrznym starciu z socjalistyczną agenturą infiltrującą ChOB od samego początku istnienia organizacji. Bezwzględna walka z agenturą i liczne wyroki śmierci za “komunizację” sprawiły, że w latach powojennych rządy socjalistyczne konsekwentnie zakłamywały prawdę o ChOB przypisując jej między innymi odpowiedzialność za ludobójstwo i kolaborację z okupantem.
Odolan zginął 1 marca 1947 roku z rąk nieznanego zamachowca. Zbieżność tego zdarzenia zezbliżającą się marcową ofensywą SAL pierwotnie wskazywała, że właśnie wsród socjalistów znajdowali się mocodawcy zabójcy. Jednak wyniki dalszych badań każą przypuszczać, ża najprawdopodobniej “Mróz” padł ofiarą wewnętrznej walki o władzę. Coraz większa część dowództwa chciała pertraktować z SAL warunki kapitulacji a Odolan kategorycznie odrzucał taką możliwość, co przy posiadanym przez niego poparciu szeregowych żołnierzy czyniło go poważną przeszkodą.
Po śmierci Odolana w ChOB doszło do rozłamu. Ludzie wierni pierwotnym ideom organizacji kontynuowali walkę odnosząc szereg sukcesów przy odpieraniu kolejnych ofensyw SAL. Dowódcy którzy wybrali drogę ugody zostali obięci amnestią i w “nowej” ojczyźnie Sarmackiej Republice Socjalistycznej współtworzyli Front Ludowy - organizację, nieszkodliwie z punktu widzenia władzy socjalistycznej, prawicową.
Dzień 1 marca, jako zwrotny w historii ChOB jest corocznie obchodzony przez ruch ludowy jako Dzień Bohaterów Ruchu Ludowego.


